Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Brat nie rozliczył się z rodzeństwem, pomimo polecenia darczyńcy

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2018-10-19

Mama przekazała w formie darowizny w 2014 r. dom, w którym do tej pory mieszka, jednemu z dzieci, pomijając resztę rodzeństwa. Obdarowany brat wymógł na mamie, aby zachowała to w tajemnicy. Nasz ojciec zmarł 20 lat temu, nie zostało po nim przeprowadzone postępowanie spadkowe. Czy po takim czasie należy się rekompensata od brata dla reszty rodzeństwa (minęło 5 lat od dnia darowizny oraz 20 lat po śmierci ojca)? Mama żałuje tej darowizny i czuję się oszukana przez brata, który wprowadzi ją w błąd, zapewniając, że rozliczy się z resztą rodzeństwa. W księdze wieczystej figuruje tylko mama, bo zakupiła działkę, na której stoi dom rodzinny, jeszcze przed ślubem z tatą.

Masz podobny problem? Kliknij tutaj i zadaj pytanie.

Skoro nieruchomość była tylko mamy, to należy jej przyznać prawo do darowania nieruchomości według jej uznania.

Jeśli zaś są podstawy do stwierdzenia, że nieruchomość zakupiona w trakcie małżeństwa stanowi majątek wspólny małżonków – można by dochodzić wpisu do KW spadkobierców po ojcu. Jest to bardzo trudny i rozległy temat, z jednej strony zgodnie z przepisami nieruchomość mogła być tylko mamy, albo – zakupiona przez mamę wchodzić do majątku wspólnego małżonków, w zależności od okoliczności. Obdarowany zaś zawsze może powoływać się na rękojmię ksiąg wieczystych, czyli wiążące zapisy w KW i nie uda się uzyskać tego, co napisałam powyżej.

Darowizna jest co do zasady nieodpłatna, ale prawo przewiduje, iż można nałożyć na obdarowanego pewne obowiązki, np. spłaty rodzeństwa.

Zgodnie z art. 893 Kodeksu cywilnego (K.c.) – darczyńca może włożyć na obdarowanego obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem (polecenie).

Cechą charakterystyczną tej instytucji, określonej przez ustawodawcę nazwą polecenie, jest to, że darczyńca nie czyni nikogo wierzycielem, obdarowany zaś nie zobowiązuje się wyraźnie do spełnienia (wykonania) polecenia.

Polecenie jest ewentualnym składnikiem umowy darowizny. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 19 kwietnia 2002 r., III CZP 19/2002 (OSP 2003, nr 10, poz. 123), stwierdził, że: „Stosunek łączący obdarowanego, obciążanego poleceniem, oraz osobę odnoszącą korzyść z tego polecenia, ma charakter zobowiązania naturalnego”.

Co to oznacza dla rodzeństwa? Nie mogą póki co skutecznie dochodzić spłaty od obdarowanego. Nadto zapisu tego zapewne nawet nie ma w akcie darowizny. Natomiast wypełnienia polecenia może żądać zarówno darczyńca, jak i jego spadkobiercy. Czyli rodzeństwo – po śmierci mamy.

Mama mogłaby stwierdzić, że brak spłaty jej pozostałych dzieci stanowi rażącą niewdzięczność. Zgodnie z art. 898 K.c.:

„§ 1 Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.”.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.”

Oświadczenie o odwołaniu darowizny jest czynnością jednostronną, a odwołanie darowizny następuje z chwilą, gdy oświadczenie o odwołaniu doszło do obdarowanego w taki sposób, że mógł się zapoznać z jego treścią (uchwała SN z dnia 17 października 1963 r. III CO 51/63 z glosą S. Breyera, OSPiKA 1965/2 poz. 32).

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie rażącej niewdzięczności należy rozumieć tylko takie czynności obdarowanego (działania lub zaniechania), które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy (zarówno przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu) oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby, mimo oczywistej możliwości).

Sąd może nie przychylić się do takiego uznania, iż brak spłaty pozostałego rodzeństwa, który ciężko jest udowodnić, skoro go nie ma w akcie, stanowi rażącą niewdzięczność. Przychylałabym się do stanowiska, że na takiej podstawie, że obdarowany nie wykonał polecenia, mama darowizny nie może odwołać. Może ona jedynie żądać wykonania polecenia.

Jeśli masz podobny problem prawny, zadaj pytanie naszemu prawnikowi (przygotowujemy też pisma) – link do formularza z indywidualną pomocą prawną »

Podobne materiały

Wezwanie do zwrotu darowizny z powodu rażącej niewdzięczności

W 2009 r. rodzice darowali mi aktem notarialnym cztery działki budowlane. Na jednej z nich wybudowaliśmy wraz z małżonką dom, w którym...

 

Przepisanie dziecku części działki

Mam własnościową działkę. Otrzymałam ją darowizną od rodziców i jest tylko na mnie. Na działce stoi dom wybudowany przeze mnie i mojego BYŁEGO...

 

Potajemne przepisanie majątku na jedno dziecko

Potajemne przepisanie majątku na jedno dziecko

Rodzice potajemnie przepisali mojemu najmłodszemu bratu dom. Rodzice żyją i mają nas oprócz brata jeszcze trzy córki. Kiedy przez przypadek dowiedziałam...

Czy można darować udział domu bez zgody współwłaściciela?

Rodzice męża posiadają wspólnie dom, jednak są po rozwodzie i mają go po połowie udziałów. Czy teść może darować swój udział domu mojemu...

 

Zamiana umowy darowizny na umowę dożywocia

Przed laty zawarta została umowa darowizny nieruchomości na rzecz syna z dożywotnią służebnością. Czy istnieje możliwość uzupełnienia bądź...

 

Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
Szukamy ambitnego prawnika » Zadaj pytanie »