Kategoria: Darowizna, umowa dożywocia

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy mogę cofnąć darowiznę mieszkania?

Autor: Anna Sufin • Opublikowane: 2017-03-06

Rok temu przepisałem siostrze w formie darowizny mieszkanie. W tym mieszkaniu rodzice mają zapisaną służebność. Siostra z mamą często się kłócą – aż interweniuje policja. Czy mogę cofnąć darowiznę mieszkania?

Anna Sufin

»Wybrane opinie klientów

Uczciwe podejście do klienta, dziękuję. Z wyrazami szacunku.
Krzysztof, 69 lat, inż., emeryt.
Dobra i fachowa i zrozumiała odpowiedź.
Wiesław, 62 lata, fotograf
Bardzo szybka i treściwa odpowiedź
Sandra
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź. Muszę teraz czytać to \"ze zrozumieniem\".
Lena, sekretarka, 41 lat
Bardzo dziękuję
Barbara
Szybko i profesjonalnie. Dziękuję
Michał, socjolog, 45 lat
Po otrzymaniu wyceny pomyślałam - hmmm drogo. Jednakże szybko zmieniłam zdanie gdy tylko otrzymałam odpowiedz na moje pytanie. Odpowiedz szybka szczegółowa, czytelna i zrozumiała. Wątpliwości wyjaśniane błyskawicznie. Pani Kasiu dziękuje, pozdrawiam
Justyna
Jestem bardzo zadowolona, zaskoczona szybkością, ciesze się, że mogłam zadać pytania dodatkowe.
Małgorzata, 34 lata, biolog
Bardzo dziękuję za szybką konkretną odpowiedź. Jestem zadowolona z Państwa pomocy.
Małgorzata, nauczyciel, 57 lat
Szybka reakcja panelu eporady24 w sytuacji , gdzie odpowiedź na miliony pytań rodzących się w głowie a czas w danym momencie jest cenniejszy od sztabki złota :-) 
 
Barbara
Odpowiedź pojawiła się szybko i była wyczerpującą i spersonalizowana. Cena zaskakująco niska. Świetnie działający serwis, wygodne sposoby płatności, wszystko fantastycznie zorganizowane. Z góry wiadomo ile się zapłaci, więc nie ma obaw, że konsultacja będzie kosztowna. Każdemu polecam, zwłaszcza jak ktoś ceni sobie możliwość załatwiania spraw mejlowo i sprawnie.
Emilia, 25 lat, farmaceuta
Bardzo dziękuję za wyczerpująca odpowiedź:) pozdrawiam
Joanna, mgr ekonomii, 46 lat
Bardzo solidny i szybki serwis 7 dni w tygodniu, zwłaszcza dla kogoś kto przebywa za granica.
Artur
Wszystko super. Serdecznie polecam. Dziękuję za wyczerpującą poradę.
Marian, 61 lat
Wyczerpująca ocena. Bardzo szybka. Dobra cena.
Maria
Dziękuję za szybką i wyczerpującą odpowiedź. Jest ona dla mnie zrozumiała i czytelna. 
Barbara
Dziękuję za wyczerpującą informacje i krótki czas oczekiwania na odpowiedź co często ma istotne znaczenie. 
Wiesław, lekarz, 58 lat
Opinia jest bardzo wyczerpująca, dokładna, obszerna, a prawnik wykazał się doskonałą znajomością psychiki i wczuł się w sytuację klienta. W analizie otrzymałam odpowiedzi nawet na niezadane jeszcze pytania. Odpowiedź na zapytanie otrzymałam bardzo szybko. Bardzo dziękuję i polecam tę formę porad prawnych.
Magdalena, 58 lat, nauczyciel
Profesjonalnie i szybko i niedrogo. 
Teresa, 60 lat
Polecam bardzo pomocna strona.
Adam, fizjoterapeuta, 28 lat
Bardzo dziękuję za bardzo szybką i klarowną odpowiedź. Szkoda, że przepisy prawa, w opisanej sytuacji, nie ujmują problemu na tyle jednoznacznie, że mógłbym mieć pewność jak sprawy się potoczą. 
Wojciech, elektronik, 72 lata
Odpowiedzi są wyczerpujące. Polecam
Małgorzata, 56 lat
Wszechstronna analiza problemu, wysoki poziom wiedzy eksperckiej, dostępność usługi także w dni ustawowo wolne od pracy
Jacek, przesiębiorca
Szybko. Sprawnie. Wyczerpująco.
Krzysztof
W moim przekonaniu podawanie art i paragrafów w danej sprawie bardzo dobrze objaśnia sprawę bo można się na nie powołać. Po za tym otrzymałam wskazowki o moich prawach i jak mogę wpływać na przebieg swojej sprawy.
Genowefa
Bardzo dziękuję po raz kolejny za profesjonalną pomoc i cierpliwość.
Przemysław
Dziękuję za wyczerpujacą odpowiedz, która bardzo pomogła.
Anna
Dziękuję za szybką, wyczerpującą odpowiedź na nurtujące mnie wątpliwości. Korzystałam już z usług Państwa Firmy jestem bardzo usatysfakcjonowana. Polecam Państwa usługi .
Halina, ekonomista
Jak dla mnie usługa została wykonana z prawdziwym profesjonalizmem i bardzo po ludzku. Nie czułam się jak petent tylko jak człowiek któremu poświęcono czasu tyle ile potrzebowałam. Informacje zostały przekazane w sposób przystępny, jasny i cierpliwy. 
Dorota, ekonomista, 62 lata
Jestem pod dużym wrażeniem. Wiedza, duży wkład pracy, cena - bardzo uczciwe. 
Jacek

Zgodnie z art. 898 kodeksu cywilnego (dalej: K.c.):

„Art. 898. § 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu”.

Jest to jedyny przepis, na który można się powołać, chcąc odwołać darowiznę (poza np. nieważnością umowy, zawarciem umowy pod wpływem błędu, które jednak jak wynika z pytania nie miały tutaj miejsca). Co do zasady umów należy dotrzymywać, stąd przesłanki odwołania darowizny są dość rygorystyczne.

Kluczowe będzie zatem pojęcie „rażącej niewdzięczności”, której trzeba się dopuścić, by darowizna mogła być odwołana.

Tu jednak trzeba zaznaczyć, że nie można powoływać się na rażącą niewdzięczność, jeśli darczyńca obdarowanemu przebaczył (art. 899 – 1 K.c.). Jeśli jednak po przebaczeniu nadal istnieje naganne zachowanie, obdarowany może się na nie znowu powołać dla odwołania darowizny (por. np. SN z 16.03.1948 r., sygn. akt C III 2318/47).

Darowizna natomiast nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego (art. 899 par. 3 K.c.). Jeśli jednak zachowanie nacechowane rażącą niewdzięcznością trwa, termin roczny liczy się dopiero od jego ustania. Jeśli występuje wiele wypadków nagannego zachowania obdarowanego, każdy z osobna podlega rocznemu terminowi (por. wyrok SA w Łodzi z 30.08.2012 r., sygn. akt I ACa 519/12).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Przejawem „rażącej niewdzięczności” w rozumieniu przepisu (za: Safjan, Komentarz do art. 898 K.c., red. Pietrzykowski, Legalis). jest takie zachowanie obdarowanego, które było skierowane przeciwko darczyńcy świadomie i w nieprzyjaznym zamiarze (wyrok SA w Lublinie z 29.01.2013 r., sygn. akt I ACa 697/12, Legalis). Krzywdy wyrządzone w sposób niezamierzony popełnione w uniesieniu, rozdrażnieniu spowodowanym zachowaniem się darczyńcy nie są rażącą niewdzięcznością (postanowienie SN z 29.09.1969, sygn. akt III CZP 63/69, Legalis, wyrok SA w Krakowie z 20.12.2012 r., I ACa 1234/12).

W rozstrzyganiu, czy doszło do rażącej niewdzięczności, trzeba zbadać motywy działania obdarowanego (czy nie było ono prowokowane przez darczyńcę, np. wyrok SN z 30.0.1997 r., sygn. akt I CKN 170/97) oraz źródło konfliktu stron (SN z 9.10.2014 r., sygn. akt I CSK 556/13).

Działania będące w ramach zwykłych konfliktów rodzinnych w określonym środowisku nie są rażącą niewdzięcznością (np. wyrok SA w Szczecinie z 17.10.2012 r.). Incydentalne sprzeczki, tym bardziej sprowokowane, nie mogą być podstawą odwołania darowizny (wyrok SA w Warszawie z 22.11.2005 r., sygn. akt VI Ca 527/05)

Rażącą niewdzięcznością będzie natomiast pozostawienie darczyńcy bez koniecznej pomocy (wyrok SA w Poznaniu z 15.02.1994, sygn. akt I ACR 684/93), obmawianie godzące w jego dobre imię (wyrok SN z 12.05.1998 r., sygn. akt II CKN 729/97).

Proszę zwrócić uwagę, że we wszystkich tych wyrokach rażąca niewdzięczność jest odniesiona do osoby darczyńcy, nie zaś do osób trzecich, jakimi tutaj są Pana rodzice. Aktualnie jednak przyjmuje się, że odwołanie darowizny uzasadnia niewdzięczność nie tylko wobec darczyńcy, ale także wobec jego bliskich (wyrok SN z dnia 6 sierpnia 2014 r., sygn. akt I CSK 592/13). Podobne wyroki zapadały zazwyczaj w takim stanie faktycznym, że teściowie przepisywali nieruchomości swojemu dziecku i jego małżonkowi, gdy tymczasem następnie małżonek nagannie zachowywał się wobec tego dziecka (np. znęcanie się nad rodziną, zdrada, alkoholizm) – sąd uznawał w takim wypadku, że odwołanie darowizny ma swoje podstawy (poniżej cytuję wspomniane wyroki). Nie ma jednak przeszkód, by taki wyrok odnieść do rodziców, którym chciał Pan zapewnić spokojną starość, przepisując nieruchomość siostrze. Taki cel wynika z Pana bezinteresownego działania i zapewnienia rodzicom służebności mieszkania. Siostra natomiast ten zgodny z zasadami współżycia społecznego i normami etycznymi cel sprzeniewierzyła.

„Dla skutecznego odwołania darowizny zachowanie się obdarowanego musi być skierowane przeciwko osobie darczyńcy. Dopuszcza się wyjątkowo możliwość odwołania darowizny w sytuacji, kiedy karygodne zachowanie się obdarowanego bezpośrednio skierowane jest przeciwko osobie bliskiej darczyńcy, dotykając jej samej tylko w sposób pośredni. Podkreśla się jednak, że ten związek bliskości powinien być jednoznacznie za taki odbierany przez otoczenie darczyńcy. Ponadto zaś zachowanie się obdarowanego w stosunku do tej osoby bliskiej musi być szczególnie naganne, tak aby usprawiedliwiało ocenę, iż dotykając pośrednio darczyńcy, można je było zakwalifikować jednocześnie jako rażąco niewdzięczne w stosunku do niego” (wyrok SN z 7 kwietnia 1998 r., sygn. akt II CKN 688/97).

„Literalna wykładnia art. 898 § 1 KC prowadzi do wniosku, że rażąca niewdzięczność ze strony obdarowanego powinna być skierowana wobec darczyńcy, a nie innej osoby. Taka wykładnia tego przepisu prowadzi jednak do zbytniego zawężenia możliwości odwołania darowizny, gdy zachowanie obdarowanego wprawdzie wprost skierowane jest na inną osobę, ale konsekwencje tego zachowania, ze względu na cel darowizny i bliskie relacje, jakie wiążą darczyńcę z osobą, która bezpośrednio dotknięta jest rażąco niewdzięcznym zachowaniem obdarowanego, dotykają wyraźnie darczyńcę. Oceny rażącej niewdzięczności, która uzasadnia odwołanie darowizny, należy dokonywać ad casum, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności, które legły u podstaw darowizny oraz uwzględniając to, że krzywda darczyńcy może także polegać na cierpieniach związanych z sytuacją, w jakiej na skutek nagannego zachowania obdarowanego znaleźli się jego bliscy” (wyrok SN z 27 czerwca 2014 r., sygn. akt I CSK 493/13).

Same jednak awantury z koniecznością interwencji policji nie wystarczą, by udowodnić siostrze rażącą niewdzięczność. Trzeba bowiem przeanalizować, co jest źródłem konfliktu Pana siostry z rodzicami, czy w tym konflikcie to po stronie siostry należy upatrywać złej woli i nagannego zachowania, czy Pana rodzice nie powodują podobnego stanu rzeczy i takich konfliktów nie prowokują.

Podsumowując, odwołanie darowizny jest możliwe, jednak musiałaby Pan wykazać rażącą niewdzięczność siostry w rozumieniu art. 898 K.c., tj. jej naganne zachowanie wobec Pana rodziców.

Nadmienię, że także w tym względzie to na Panu spoczywałby ciężar dowodu udowodnienia zaistnienia tych okoliczności (por. art. 6 K.c.). Gdyby ich Pan nie udowodnił, sąd oddaliłby powództwo o zwrot przedmiotu darowizny.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Jak cofnąć darowiznę wobec synowej?

6 lat temu darowałem synowi i synowej działkę z domem. Obecnie synowa założyła sprawę rozwodową. Jakie działanie mam podjąć, aby cofnąć darowiznę wobec synowej?

Czy można odwołać darowiznę po udokumentowaniu choroby psychicznej darczyńcy?

Czy można wycofać darowiznę mieszkania z 2010 roku z powodu udokumentowanej choroby psychicznej darczyńcy, uniemożliwiającej podejmowanie kroków prawnych zarówno wówczas, jak i obecnie? Nie poinformowano o tym notariusza podczas przygotowywania aktu darowizny.

Darowizna dla brata i bratowej gospodarstwa, ich rozwód i należność dla siostry

W 2008 r. brat i bratowa dostali od moich rodziców w obecności notariusza darowiznę gospodarstwa rolnego wraz z budynkami gospodarczymi. W akcie notarialnym zapisano opiekę dla jednego z rodziców w razie śmierci któregoś z nich. W 2009 r. zmarł ojciec i po roku brat z bratową sprzedali wszystko, kupili pokój z kuchnią. w którym obecnie mieszka moja mama. Niedawno brat wniósł pozew o rozwód. Czy mogę jako córka upomnieć się o część darowizny bratowej już po rozwodzie?

Odebranie darowanych pieniędzy

Mama dała mi pewną kwotę pieniędzy, a teraz chce je odebrać, grożąc sądem. Traktowałam ją bardzo dobrze. Darowizny notarialnej nie było. Pieniądze mam na koncie. Czy jeśli dojdzie do rozprawy, sąd może mi nakazać zwrot pieniędzy?

Dokończenie inwestycji ze środków od córki

Mam własnościową działkę wraz z postawionym na jej terenie domem. Dwa lata temu zmarła moja żona. Jeszcze za jej życia postanowiliśmy i załatwiliśmy wszystkie formalności na budowę jeszcze jednego domu na tej działce z przeznaczeniem na pokoje gościnne. Mam troje dorosłych dzieci, które mają własne rodziny i żyją w pełnej zgodzie. Od trzech lat mieszka ze mną jedna z córek z rodziną, która prowadzi dom i opiekuje się gospodarstwem. Problem polega na tym, że skończyły mi się już fundusze na zakończenie budowy domu, który jest w stanie surowym. Córka jest gotowa wyłożyć fundusze na zakończenie budowy. Jak załatwić sprawę, aby było to zgodne z prawem? Pozostałe dzieci nie mają nic przeciwko temu. Chciałbym tej córce dać prawne gwarancje, a jednocześnie nie wpaść w konflikt z prawem.

Cofnięcie darowizny zawartej dla pozoru

Czy można unieważnić akt notarialny darowizny nieruchomości dziecku, jeżeli darujący rodzic przyzna, że darowizna ta była dla pozoru, miała na celu uniknięcie egzekucji skarbowej i komorniczej? Od momentu darowizny upłynęło 5 lat.

Odwołanie darowizny darowanej dalej

W 2006 r. rodzice (teść i teściowa) przekazali gospodarstwo rolne za rentę swemu synowi, zastrzegając sobie w umowie służebność osobistą mieszkania na parterze w domu. Syn prowadził gospodarstwo przez 3 lata, ale z powodu nieporozumień z rodzicami przekazał je darowizną swojej siostrze i szwagrowi. Teściowa zmarła 4 lata temu. Siostra ze szwagrem wywiązują się ze służebności, ale teść toczy ciągłe awantury o nic i teraz chce im zabrać gospodarstwo. W ostatnie święta przewrócił się i poobijał, a następnie stwierdził, że to mu zrobił zięć. Mówi, że był u adwokata i że zabiera siostrze i szwagrowi gospodarstwo. Czy może to zrobić, czy może odwołać darowiznę darowaną dalej, przecież on nie dawał darowizny córce tylko jego syn?

Darowizna od osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego

Otrzymałam darowiznę w wysokości 30 000 EUR od osoby nieposiadającej obywatelstwa polskiego (tym samym nie posiada również numeru PESEL). Którą deklarację powinnam wypełnić (SD-Z2?), do którego urzędu (zamieszkania czy zameldowania – są inne), jak wyliczyć kwotę (związku z przeliczeniem EUR na złotówki) i jak rozwiązać problem braku numeru PESEL i NIP?



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »