Kategoria: Darowizna, umowa dożywocia

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy mogę starać się o cofnięcie darowizny ojca dla brata?

Marek Gola • Opublikowane: 2018-06-06

Trzy miesiące temu brat przyrodni otrzymał od rodziców w darowiźnie ich mieszkanie. Ojciec ma 85 lat i jest współwłaścicielem mieszkania. Od roku zaczął mieć problemy z pamięcią, a od 3 miesięcy zaczął nas nie poznawać i chorować. Brat, wykorzystując to, wraz ze swoją mamą podsunęli mu do podpisania darowiznę, oprócz tego posiadał 60 tys. zł gotówki w domu, z czego mu zabrano 30 tys. W przebłysku świadomości zorientował się, co zrobiono i zaatakował żonę. Brat umieścił go w domu opieki, gdzie stan ojca się pogorszył. Czy mogę starać się o cofnięcie darowizny ojca dla mojego brata? I o odzyskanie tych pieniędzy, by przeznaczyć je na leczenie taty?

Marek Gola

»Wybrane opinie klientów

Jestem bardzo zadowolona z usług bardzo szybka odpowiedź i nie drogi w porównaniu z innymi radcami
Teresa, 54 lata
Skorzystałam z Państwa opinii, gdyż znajdowałam różne komentarze i zdania prawników na temat przeze mnie poruszany. Uzyskana od Państwa opinia pokrywała się ze zdaniem jaki miałam nt temat. Dziękuję zatem za szybką reakcję a tym samym nadspodziewanie szybką odpowiedź.
Barbara, ekonomista
Merytoryczne szybkie porady bez wychodzenia z domu, akceptowalna cena.
Andrzej, 68 lat, technik lotniczy
Ten serwis to dogodna alternatywa dla wizyty w kancelarii prawnej. Dziękuję za pomoc.
Krzysztof
Otrzymałam bardzo dużo informacji, zwłaszcza na pytania dodatkowe wykraczające główny temat.
Elżbieta, 60 lat, anglistka

Istotny z punktu widzenia Pana interesu jest treść art. 898 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym:

„Art. 898. § 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu”.

Wskazać należy na pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7 stycznia 1967 r., sygn. akt III CZP 32/66, zgodnie z którym „oświadczenie odwołujące darowiznę nieruchomości z powodu rażącej niewdzięczności nie powoduje przejścia własności nieruchomości z obdarowanego na darczyńcę, lecz stwarza jedynie obowiązek zwrotu przedmiotu odwołanej darowizny stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Prawomocne orzeczenie sądu stwierdzające obowiązek strony do złożenia oznaczonego oświadczenia woli zastępuje tylko to oświadczenie (art. 64 kc oraz art. 1047 kpc). Jeżeli więc oświadczenie to ma stanowić składnik umowy, jaka ma być zawarta pomiędzy stronami, do zawarcia tej umowy konieczne jest złożenie odpowiedniego oświadczenia woli przez drugą stronę z zachowaniem wymaganej formy.  Nie dotyczy to jednak zawarcia umowy przyrzeczonej w umowie przedwstępnej (art. 390 § 2 kc) oraz wypadków, gdy sąd uwzględnia powództwo o stwierdzenie obowiązku zawarcia umowy całkowicie zgodnie z żądaniem powoda; w takich przypadkach orzeczenie sądu stwierdza zawarcie umowy i zastępuje tę umowę”.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Jak ponosi się w literaturze, przez rażącą niewdzięczność rozumie się przede wszystkim działania podjęte z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy (zarówno przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu) oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby mimo oczywistej możliwości). Konieczne jest zatem wystąpienie syna z zamiarem nieprzyjaznym w stosunku do rodzica. Powszechnie przyjmuje się, że znamiona rażącej niewdzięczności nie są wyczerpane jeżeli obdarowany dopuściłby się wobec darczyńcy czynu nieumyślnego, który w jakimś stopniu wykracza poza zakres przyjętych zasad współżycia społecznego. Uważa się, że zwykłe konflikty rodzinne nie są rażącą niewdzięcznością.

Istotnym jest bowiem, iż niewdzięczność musi mieć charakter rażący. Każda sprawa winna być rozpatrywana w sposób indywidualny, bowiem przymiot rażącej niewdzięczności winien być badany osobno dla każdego przypadku. Rażący jest bowiem zwrotem niedookreślonym, niezdefiniowanym i winien być oceniany dla każdej z osobna relacji darczyńcy z obdarowanym. Mając na uwadze Pana pytania, wskazać należy, iż nie każdy sąd może zachowanie brata potraktować jako rażącą niewdzięczność.

Szansą dla Pana ojca jest jednak również przepis art. 897, zgodnie z którym „jeżeli po wykonaniu darowizny darczyńca popadnie w niedostatek, obdarowany ma obowiązek, w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia, dostarczać darczyńcy środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Obdarowany może jednak zwolnić się od tego obowiązku zwracając darczyńcy wartość wzbogacenia”.

Z niedostatkiem mamy do czynienie wówczas, jeżeli nie byłyby zaspokajane usprawiedliwione potrzeby. Świadczenie syna wobec rodzica, choć ma charakter zbliżony do świadczenia alimentacyjnego, nie uwzględnia na równi z usprawiedliwionymi potrzebami możliwości majątkowych i zarobkowych zobowiązanego – brata (jako obdarowanego, albowiem, jak wynika z przepisów, obdarowany zobowiązany jest do świadczeń na rzecz darczyńcy tylko „w granicach istniejącego jeszcze wzbogacenia”).

Zasadne jest zatem w chwili obecnej wystąpienie do syna przez ojca z wezwaniem do zapłaty alimentów na jego rzecz z powołaniem się na treść art. 897. Jeżeli powyższe nie odniesie skutku, wówczas w mojej ocenie niewdzięczność będzie nacechowana jeszcze większą niechęcią do ojca i wówczas zamiar nieprzyjazny, który jest wymagany w tego rodzaju sprawie, będzie uwidoczniony jeszcze bardziej. Wezwanie nie powinno wskazywać na możliwość odwołania darowizny, bowiem jeżeli zechce Pana ojciec odwołać darowiznę, lepiej, aby syn odmówił zapłaty alimentów.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
wizytówka Zadaj pytanie »