Kategoria: Darowizna, umowa dożywocia

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Czy niegodne zachowanie obdarowanego uzasadnia odwołanie darowizny po latach?

Iryna Kowalczuk • Opublikowane: 2016-03-05

Czy można cofnąć darowiznę nieruchomości (domu jednorodzinnego), którą matka obdarowała swoją córkę przed 38 laty? Córka była wtedy niepełnoletnia. Obecnie matka staruszka, mieszkająca w tym domu od około 40 lat, jest zagrożona ze strony córki usunięciem z tego domu wbrew swej woli. Córka od 20 lat mieszka w swoim drugim domu, a do matki przysyła swojego syna jako pełnomocnika, który plądruje i zabiera ruchomości nabyte wyłącznie przez matkę. Czy takie niegodne postępowanie córki uzasadnia odwołanie tej darowizny nawet po tylu latach?

Iryna Kowalczuk

»Wybrane opinie klientów

Poradę prawną oceniam bardzo dobrze. Ze względu na zawiłość problemu mam wrażenie że na początku mieliśmy trudność ze zrozumieniem się ale dzięki możliwości skorzystania z dodatkowych pytań wszystkie niejasności zostały wyjaśnione. Polecam !
Aneta
Z serwisem wspolpracowalem juz kilka razy. Tym razem mialem przyjemnosc pracowac z Panem Michalem ktory pomogl mi odrzucic przedawniony dlug. Skontaktowala sie ze mna jedna z firm windykacyjnych ktora chciala wyegzekwowac dlug z 1999 r. Pan Michal nie tylko doradzil mi w jaki sposob mam z nimi rozmawiac ale przygotowal takze pismo ktore poskutkowalo zaniechaniem przez ta firme wszystkich dzialan windykacyjnych. Cala usluga byla kompleksowa, szybka i profesjonalna. Do tego przystepna cenowo.
Paweł, 42 lata
Otrzymałam odpowiedź satysfakcjonującą, niestety, urząd, w którym toczy się sprawa, ma swoją własną interpretację na każdy dowód składany przez właścicieli przeciwko lokatorom. Generalnie wszyscy już wiemy z toku naszej sprawy, że prawo polskie broni niechcianych lokatorów, a utrudnia życie właścicielom. Prawo powinno być po stronie właściciela, jak w wielu krajach europejskich, gdzie ceni się własność prywatną.
Maria
Jestem bardzo zadowolona z usług bardzo szybka odpowiedź i nie drogi w porównaniu z innymi radcami
Teresa, 54 lata
Skorzystałam z Państwa opinii, gdyż znajdowałam różne komentarze i zdania prawników na temat przeze mnie poruszany. Uzyskana od Państwa opinia pokrywała się ze zdaniem jaki miałam nt temat. Dziękuję zatem za szybką reakcję a tym samym nadspodziewanie szybką odpowiedź.
Barbara, ekonomista

Stosownie do art. 888 Kodeksu cywilnego (K.c.): „przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku”.

Darowizna nie jest dana raz na zawsze. W określonych sytuacjach, które opiszę poniżej, darczyńca (czyli w tym przypadku Pani matka) może darowiznę cofnąć.

Kwestie te regulują przepisy art. 896-902 K.c., rozróżniając aspekt odwołania darowizny jeszcze niewykonanej od darowizny już wykonanej. W opisanej przez Panią sytuacji mamy do czynienia z darowizną już wykonaną, bowiem córka otrzymała już od matki dom. Przez wykonanie należy przy tym rozumieć zarówno wydanie przedmiotów darowizny obdarowanemu, jak i zawarcie umowy rozporządzającej rzeczą (o skutkach rzeczowych) oznaczoną co do tożsamości (np. nieruchomością).

Jedyną zatem w przedstawionej przez Panią sytuacji możliwością odwołania darowizny jest art. 898 K.c.

Zgodnie z art. 898 K.c.:

„§ 1. Darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.

§ 2. Zwrot przedmiotu odwołanej darowizny powinien nastąpić stosownie do przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Od chwili zdarzenia uzasadniającego odwołanie obdarowany ponosi odpowiedzialność na równi z bezpodstawnie wzbogaconym, który powinien się liczyć z obowiązkiem zwrotu.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że przez pojęcie rażącej niewdzięczności należy rozumieć tylko takie czynności obdarowanego (działania lub zaniechania), które są skierowane przeciwko darczyńcy z zamiarem nieprzyjaznym. Chodzi tu przede wszystkim o popełnienie przestępstwa przeciwko darczyńcy (zarówno przeciwko życiu, zdrowiu i czci, jak i przeciwko mieniu) oraz o naruszenie przez obdarowanego obowiązków wynikających ze stosunków osobistych łączących go z darczyńcą (np. odmowa udzielenia pomocy w czasie choroby mimo oczywistej możliwości).

Znamion rażącej niewdzięczności nie wyczerpują z reguły czyny nieumyślne obdarowanego, a także drobne czyny nawet umyślne, ale niewykraczające w określonych środowiskach poza zwykłe konflikty życiowe (rodzinne). O istnieniu lub nieistnieniu podstaw do odwołania darowizny z powodu rażącej niewdzięczności decydują w każdym wypadku konkretne okoliczności, rozważane na tle zwyczajów panujących w określonym środowisku społecznym przez sąd.

Reasumując, z opisu sprawy nie da się jednoznacznie stwierdzić, czy zachowanie obdarowanej córki wyczerpuje znamiona rażącej niewdzięczności względem jego matki. Dla przykładu kłótnie rodzinne, czy nawet jakieś wzajemne zarzuty nie powodują jeszcze rażącej niewdzięczności. Jeżeli jednak mama już na obecnym etapie odczuwa duży dyskomfort, z powodu tego jak jest traktowana przez obdarowaną córkę, powinna wezwać ją na piśmie do zwrotu darowizny. Jeżeli ona się nie zgodzi, trzeba będzie wytoczyć postępowanie sądowe o odwołanie darowizny (art. 189 Kodeksu postępowania cywilnego – K.p.c.). Sądem właściwym do złożenia pozwu jest sąd miejsca zamieszkania darczyńcy, czyli mamy. W zależności od wartości darowizny, która jest przedmiotem sporu, będzie to sąd rejonowy (do 75 000 zł), bądź sąd okręgowy (powyżej 75 000 zł) – zgodnie z art. 17 ust. 4 K.p.c.

Należy również pamiętać, że darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.

Termin przewidziany w art. 899 K.c. został oparty na założeniu, że jeżeli nie dochodzi do odwołania darowizny w ciągu roku, to dzieje się tak dlatego, że darczyńca nie odczuł niewdzięczności, przebaczył obdarowanemu lub też zrzekł się prawa do odwołania darowizny (to ostatnie założenie przyjmuje się również w stosunku do spadkobierców darczyńcy, którym nie przysługuje prawo przebaczania rażącej niewdzięczności).

Jeżeli uprawnionym do odwołania darowizny jest darczyńca, termin roczny, o którym mowa w art. 899 K.c., biegnie zawsze od daty dowiedzenia się przez niego o niewdzięczności obdarowanego.

Co do postępowania syna córki to oczywiście jest to łamanie prawa i takie zachowanie (plądrowanie mieszkania, kradzież rzeczy) jako wypełniające znamiona czynu zabronionego powinno zostać zgłoszone na policję.

Na koniec jeszcze dodam, że obciążenie domu służebnością osobistą nie stanowi przeszkody prawnej do jego sprzedaży. Do sprzedaży nieruchomości przez córkę nie będzie potrzebna zgoda jej matki. Nowy nabywca nieruchomości będzie musiał udostępnić Pani matce dom na dotychczasowych warunkach – zgodnie z treścią służebności. Służebność mieszkania jest ograniczonym prawem rzeczowym skutecznym wobec każdoczesnego właściciela. Tak więc Pani mama będzie miała prawo nadal zamieszkiwać w tym domu aż do śmierci.

W praktyce zwykle są trudności ze znalezieniem kupca, gdyż nikt nie zechce kupić nieruchomości, w którym ma prawo mieszkać inna osoba. Ponadto generalnie służebność obciążająca nieruchomość obniża jej wartość rynkową.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
Porad przez Internet udzielają
prawnicy z dużym doświadczeniem:
Prawnicy
wizytówka Zadaj pytanie »