Kategoria: Windykacja

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z windykacją?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jak się zabezpieczyć na wypadek śmierci zadłużonego rodzica?

Monika Cieszyńska • Opublikowane: 2016-10-28

Moja matka ma zajęcie komornicze na kilkadziesiąt tysięcy złotych. Dług, zamiast maleć, rośnie. Chciałbym się zabezpieczyć na wypadek jej śmierci, aby tego długu nie dziedziczyć. W jaki sposób można skutecznie to zrobić?

Monika Cieszyńska

»Wybrane opinie klientów

Skorzystałam z Państwa opinii, gdyż znajdowałam różne komentarze i zdania prawników na temat przeze mnie poruszany. Uzyskana od Państwa opinia pokrywała się ze zdaniem jaki miałam nt temat. Dziękuję zatem za szybką reakcję a tym samym nadspodziewanie szybką odpowiedź.
Barbara, ekonomista
Merytoryczne szybkie porady bez wychodzenia z domu, akceptowalna cena.
Andrzej, 68 lat, technik lotniczy
Ten serwis to dogodna alternatywa dla wizyty w kancelarii prawnej. Dziękuję za pomoc.
Krzysztof
Otrzymałam bardzo dużo informacji, zwłaszcza na pytania dodatkowe wykraczające główny temat.
Elżbieta, 60 lat, anglistka
1000-kroc usatysfakcjonowania z odpowiedzi p mecenasa
Jadwiga

W aktualnym stanie prawnym obowiązują następujące regulacje. Zgodnie z art. 926 Kodeksu cywilnego (K.c.) powołanie do spadku wynika z ustawy (dziedziczenie ustawowe) albo z testamentu (dziedziczenie testamentowe). Pierwszeństwo ma testament. Dopiero jeśli zmarły (zmarła) nie pozostawił testamentu, w grę wejdzie dziedziczenie na podstawie ustawy.

Na podstawie ustawy w pierwszej kolejności powołani do spadku są: małżonek i dzieci spadkodawcy. Dziedziczą oni w częściach równych, przy czym udział w spadku małżonka nie może być mniejszy niż 1/4.

Nabycie spadku przez spadkobierców następuje z chwilą śmierci spadkodawcy. Nie jest to jednak nabycie definitywne. W terminie 6 miesięcy od chwili dowiedzenia się o tytule swojego powołania (będzie to chwila śmierci spadkodawcy albo chwila odrzucenia spadku przez spadkobiercę w pierwszej kolejności) spadkobierca może złożyć oświadczenie co do spadku, mianowicie:

  • przyjąć spadek wprost,
  • przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza,
  • spadek odrzucić.

Spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku (1020 K.c.). Przyjęcie spadku wprost oznacza, iż spadkobierca przyjął spadek bez ograniczenia za długi spadkowe. W skład spadku, obok korzyści spadkowych, wchodzą także długi, które ciążyły na spadkodawcy.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza oznacza, że spadkobierca odpowiada za długi spadkowe tylko do wysokości korzyści uzyskanych we spadku. To powoduje, że odpowiedzialność spadkobiercy zostaje ograniczona do wartości stanu czynnego spadku. Oznacza to, że spadkobierca odpowiada za długi spadkowe całym swoim majątkiem, ale tylko do wartości tego, co przypadło mu w spadku. Przykładowo, jeśli udział spadkowy jest warty 50 000 zł, to spadkobierca odpowiada za ewentualne długi tylko do wysokości 50 000 zł. Warto mieć na uwadze, że przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza nie chroni spadkobiercy przed egzekucją z jego własnego majątku. Wybór sposobu prowadzenia egzekucji należy bowiem do wierzyciela i jeżeli wskaże on komornikowi, że chce prowadzić egzekucję z majątku spadkobiercy, to komornik przeprowadzi taką właśnie egzekucję. Przykładowo jeżeli w skład spadku wchodzą przedmioty majątkowe, które bardzo trudno sprzedać, a spadkobierca ma majątek, z którego można szybko przeprowadzić egzekucję np. wynagrodzenie za pracę czy oszczędności w banku, to wierzyciel może wnosić o zajęcie np. wynagrodzenia za pracę w celu zaspokojenia długów spadkowych.

Stan czynny spadku ustalany jest w spisie inwentarza.

Niezłożenie żadnego oświadczenia co do spadku w terminie 6 miesięcy – w aktualnym stanie prawnym* – skutkuje uznaniem, iż spadkobierca przyjął spadek wprost bez ograniczenia odpowiedzialności za długi spadkowe. Jednakże gdy spadkobiercą jest osoba niemająca pełnej zdolności do czynności prawnych (a więc osoba niepełnoletnia, ubezwłasnowolniona) albo osoba, co do której istnieje podstawa do jej całkowitego ubezwłasnowolnienia, albo osoba prawna, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Jeżeli jeden ze spadkobierców przyjął spadek z dobrodziejstwem inwentarza, uważa się, że także spadkobiercy, którzy nie złożyli w terminie żadnego oświadczenia, przyjęli spadek z dobrodziejstwem inwentarza.

Oświadczenie co do spadku składa się przed sądem lub notariuszem.

Jeszcze raz należy podkreślić, iż powyższe zasady przedstawione zostały zgodnie z aktualnym stanem prawnym. Natomiast warto pamiętać, iż w dniu 18 października 2015 r. wejdzie w życie nowelizacja Kodeksu cywilnego, która brak oświadczenia co do spadku w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, traktuje jako przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co jest korzystniejsze z punktu widzenia interesów spadkobierców.

Tym samym w celu zabezpieczenia się przed dziedziczeniem długów powinien Pan w terminie 6 miesięcy od śmierci mamy spadek odrzucić.

Proszę pamiętać, iż w przypadku odrzucenia przez Pana spadku do dziedziczenia dojdą Pana dzieci, które również w terminie 6 miesięcy od odrzucenia spadku przez Pana będą mogły odrzucić spadek. Jeśli dzieci w chwili dojścia do dziedziczenia będą niepełnoletnie, należy uzyskać zgodę sądu opiekuńczego na odrzucenie spadku. Spadek w imieniu małoletnich odrzucają ich rodzice jako przedstawiciele ustawowi, po uzyskaniu zgody sądu opiekuńczego.

Można też zastanowić się nad zawarciem umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia jeszcze za życia mamy. Umowę taką należy zawrzeć z przyszłym spadkodawcą przed notariuszem w formie aktu notarialnego. Zrzeczenie się dziedziczenia obejmuje również zstępnych (dzieci, wnuków) zrzekającego się, chyba że umówiono się inaczej. Zrzeczenie się dziedziczenia wyłącza możliwość żądania zachowku. Wskutek zrzeczenia się dziedziczenia zrzekający i jego zstępni, jeżeli względem nich nie umówiono się inaczej, są traktowani tak, jakby nie dożyli otwarcia spadku. Zrzeczenie się dziedziczenia dotyczy tylko dziedziczenia ustawowego. Umowa o zrzeczenie się dziedziczenia skutkuje bowiem wyłączeniem danej osoby od dziedziczenia ustawowego. Osoba taka nie traci jednak zdolności do dziedziczenia testamentowego – spadkodawca może powołać tego spadkobiercę w testamencie.

Podsumowując, w celu uniknięcia odpowiedzialności za długi spadkowe należy zawrzeć z przyszłym spadkodawcą umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia albo w terminie 6 miesięcy od śmierci spadkodawcy odrzucić spadek. Można ewentualnie rozważyć przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, jeśli mama ma jakiś majątek, który nie przewyższa wysokości pozostawionych przez nią długów. Nadto warto też – z punktu widzenia przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza – wziąć pod uwagę, czy odziedziczony majątek po śmierci mamy nie będzie generował długów. Przyjmując spadek z dobrodziejstwem inwentarza stanie się Pan spadkobiercą, tym samym nabędzie Pan w spadku ewentualne długi, za które będzie Pan odpowiadał do wysokości korzyści spadkowych na zasadach, o których była mowa już wyżej.

Na zakończenie należy jeszcze raz podkreślić, że umowa o zrzeczenie się dziedziczenia wyłącza od dziedziczenia ustawowego (a nie testamentowego). Tym samym gdyby zdarzyło się, że mama mimo zawarcia z Panem umowy o zrzeczenie się dziedziczenia powołała Pana do dziedziczenia w testamencie, to wówczas będzie Pan musiał jeszcze odrzucić spadek przypadający z mocy testamentu.

* Opis sprawy z maja 2015 r.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z windykacją?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
wizytówka Zadaj pytanie »