Kategoria: Darowizna, umowa dożywocia

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Jaką formę przeniesienia własności wybrać?

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2016-06-13

Moja mama chce przepisać mi dom, który po śmierci ojca stał się jej wyłączną własnością, ponieważ ja moja siostra i dwóch braci zgodnie zrzekliśmy się spadku po ojcu na rzecz mamy. Rodzeństwo zdecydowało, że skoro ja mieszkam i opiekuję się mamą, która ma 82 lata, to mi należy się dom. Wobec tego jaką formę przepisania domu wybrać – darowiznę czy dom w zamian za opiekę? Co będzie korzystniejsze i tańsze?

Marek Gola

»Wybrane opinie klientów

Uczciwe podejście do klienta, dziękuję. Z wyrazami szacunku.
Krzysztof, 69 lat, inż., emeryt.
Dobra i fachowa i zrozumiała odpowiedź.
Wiesław, 62 lata, fotograf
Bardzo szybka i treściwa odpowiedź
Sandra
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź. Muszę teraz czytać to \"ze zrozumieniem\".
Lena, sekretarka, 41 lat
Bardzo dziękuję
Barbara
Szybko i profesjonalnie. Dziękuję
Michał, socjolog, 45 lat
Po otrzymaniu wyceny pomyślałam - hmmm drogo. Jednakże szybko zmieniłam zdanie gdy tylko otrzymałam odpowiedz na moje pytanie. Odpowiedz szybka szczegółowa, czytelna i zrozumiała. Wątpliwości wyjaśniane błyskawicznie. Pani Kasiu dziękuje, pozdrawiam
Justyna
Jestem bardzo zadowolona, zaskoczona szybkością, ciesze się, że mogłam zadać pytania dodatkowe.
Małgorzata, 34 lata, biolog
Bardzo dziękuję za szybką konkretną odpowiedź. Jestem zadowolona z Państwa pomocy.
Małgorzata, nauczyciel, 57 lat
Szybka reakcja panelu eporady24 w sytuacji , gdzie odpowiedź na miliony pytań rodzących się w głowie a czas w danym momencie jest cenniejszy od sztabki złota :-) 
 
Barbara
Odpowiedź pojawiła się szybko i była wyczerpującą i spersonalizowana. Cena zaskakująco niska. Świetnie działający serwis, wygodne sposoby płatności, wszystko fantastycznie zorganizowane. Z góry wiadomo ile się zapłaci, więc nie ma obaw, że konsultacja będzie kosztowna. Każdemu polecam, zwłaszcza jak ktoś ceni sobie możliwość załatwiania spraw mejlowo i sprawnie.
Emilia, 25 lat, farmaceuta
Bardzo dziękuję za wyczerpująca odpowiedź:) pozdrawiam
Joanna, mgr ekonomii, 46 lat
Bardzo solidny i szybki serwis 7 dni w tygodniu, zwłaszcza dla kogoś kto przebywa za granica.
Artur
Wszystko super. Serdecznie polecam. Dziękuję za wyczerpującą poradę.
Marian, 61 lat
Wyczerpująca ocena. Bardzo szybka. Dobra cena.
Maria
Dziękuję za szybką i wyczerpującą odpowiedź. Jest ona dla mnie zrozumiała i czytelna. 
Barbara
Dziękuję za wyczerpującą informacje i krótki czas oczekiwania na odpowiedź co często ma istotne znaczenie. 
Wiesław, lekarz, 58 lat
Opinia jest bardzo wyczerpująca, dokładna, obszerna, a prawnik wykazał się doskonałą znajomością psychiki i wczuł się w sytuację klienta. W analizie otrzymałam odpowiedzi nawet na niezadane jeszcze pytania. Odpowiedź na zapytanie otrzymałam bardzo szybko. Bardzo dziękuję i polecam tę formę porad prawnych.
Magdalena, 58 lat, nauczyciel
Profesjonalnie i szybko i niedrogo. 
Teresa, 60 lat
Polecam bardzo pomocna strona.
Adam, fizjoterapeuta, 28 lat
Bardzo dziękuję za bardzo szybką i klarowną odpowiedź. Szkoda, że przepisy prawa, w opisanej sytuacji, nie ujmują problemu na tyle jednoznacznie, że mógłbym mieć pewność jak sprawy się potoczą. 
Wojciech, elektronik, 72 lata
Odpowiedzi są wyczerpujące. Polecam
Małgorzata, 56 lat
Wszechstronna analiza problemu, wysoki poziom wiedzy eksperckiej, dostępność usługi także w dni ustawowo wolne od pracy
Jacek, przesiębiorca
Szybko. Sprawnie. Wyczerpująco.
Krzysztof
W moim przekonaniu podawanie art i paragrafów w danej sprawie bardzo dobrze objaśnia sprawę bo można się na nie powołać. Po za tym otrzymałam wskazowki o moich prawach i jak mogę wpływać na przebieg swojej sprawy.
Genowefa
Bardzo dziękuję po raz kolejny za profesjonalną pomoc i cierpliwość.
Przemysław
Dziękuję za wyczerpujacą odpowiedz, która bardzo pomogła.
Anna
Dziękuję za szybką, wyczerpującą odpowiedź na nurtujące mnie wątpliwości. Korzystałam już z usług Państwa Firmy jestem bardzo usatysfakcjonowana. Polecam Państwa usługi .
Halina, ekonomista
Jak dla mnie usługa została wykonana z prawdziwym profesjonalizmem i bardzo po ludzku. Nie czułam się jak petent tylko jak człowiek któremu poświęcono czasu tyle ile potrzebowałam. Informacje zostały przekazane w sposób przystępny, jasny i cierpliwy. 
Dorota, ekonomista, 62 lata
Jestem pod dużym wrażeniem. Wiedza, duży wkład pracy, cena - bardzo uczciwe. 
Jacek

Podstawę prawną niniejszej opinii, stanowią przepisy Kodeksu cywilnego zwanego dalej K.c.

Wyraźnie podkreślić należy, iż nie ma Pani 100% gwarancji, że rodzeństwo nie zechce po śmierci mamy żądać od Pani np. zachowku, celem częściowego rozliczenia przysługujących im w spadku udziałów spadkowych po matce.

Z uwagi na powyższe zasadne jest zwrócenie uwagi na przepis art. 994 § 1 K.c., zgodnie z którym przy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób nie będących spadkobiercami albo uprawnionymi do zachowku. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego.

Wyraźnie podkreślić należy stanowisko orzecznictwa, które znajduje wyraz także w doktrynie prawa cywilnego. Andrzej Kidyba w Komentarzu do Kodeksu cywilnego, tom IV: Spadki, wyd. II (2011), wskazał, iż „darowizny uczynione na rzecz spadkobierców oraz osób uprawnionych do zachowku są doliczane do spadku bez względu na czas ich dokonania”

Stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 12 listopada 1996 r., sygn. akt I ACr 308/96, zostało poparte przez ten sam Sąd w wyroku z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa 285/04).

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Zgodnie z tezą drugiego wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 1 czerwca 2004 r., sygn. akt I ACa 285/04, „na poczet zachowku nie dolicza się darowizn dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty na rzecz osób nie będących spadkobiercami ani uprawnionymi do zachowku (art. 994 § 1 k.c.). »A contrario« należy przyjąć, iż podlegają zaliczeniu darowizny uczynione na rzecz spadkobierców lub uprawnionych do zachowku bez względu na datę ich dokonania”.

Stanowisko to zostało nadto zaaprobowane w glosie Michała Niedośpiała. Jak wynika z glosy, „jeżeli chodzi o spadkobierców, to doliczenie darowizny do spadku jest niezależne od tytułu powołania do spadku (ustawa, testament), jak też od tego, czy spadkobierca obdarowany jest jednocześnie osobą uprawnioną do zachowku”.

Przedstawione powyżej dwa orzeczenia Sądu Apelacyjnego w Białymstoku znalazło ostatnimi czasy wyraz z poglądzie Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie w wyroku z dnia 7 marca 2013 r., sygn. akt I ACa 548/12, w którego tezie wskazano, iż „wynikające z art. 994 § 1 k.c. ograniczenie doliczania darowizn za okres 10 lat nie dotyczy sytuacji gdy darowizny zostały dokonane na rzecz spadkobierców lub osób uprawnionych do zachowku”.

Mając na uwadze powyższe, wskazać należy, iż darowanie na Panią mieszkania będzie w przyszłości brane pod uwagę w razie roszczenia zachowkowego. Na chwilę obecną zarówno doktryna, jak i orzecznictwo stoją na stanowisku, iż darowizna dokonana na rzecz dzieci wlicza się do spadku od którego liczymy zachowek bez względu na to kiedy została dokonana. Z treści Pani pytania wynika, iż jest Pani „faworyzowana” przez matkę, w porównaniu z rodzeństwem, ale mniemam, że wynika to z opieki którą roztoczyła Pani nad matką. Z daleko posuniętej ostrożności, w mojej ocenie, zasadne jest nadto powoływanie się na treść art. 5 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 1981 r., sygn. akt III CZP 18/81, w sprawie o zachowek nie jest wyłączone obniżenie wysokości należnej z tego tytułu sumy na podstawie art. 5.

Reasumując, wskazać należy, iż przy darowaniu Pani domu rodzeństwo będzie miało prawo dochodzić zachowku.

Korzystne z punktu widzenia Pani byłoby zawarcie umowy dożywocia. Istotna z punktu widzenia Pani interesu jest treść art. 908 § 1 K.c., zgodnie z którym jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.

Treść prawa dożywocia, a więc zakres zobowiązania się nabywcy nieruchomości do dożywotniego utrzymania zbywcy lub bliskich mu osób, określa z reguły, i to w sposób bardzo szczegółowy, umowa dożywocia. W braku odpowiednich postanowień umownych nabywca nieruchomości zobowiązany jest do świadczeń określonych w art. 908 § 1.

Umowa dożywocia jako odpłatny i wzajemny stosunek cywilnoprawny, tj. regulujący prawa i obowiązki obydwu stron czynności prawnej. Do obliczania zachowku bierzemy bowiem pod uwagę darowizny, Umowa dożywocia jako umowa odpłatna nie jest darowizną i jako taka nie podlega zaliczeniu przy obliczaniu zachowku. Podobnie wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 lipca 2006 roku (sygn. akt. VI ACa 99/2006), w którym stwierdził, iż „umowa o przekazanie gospodarstwa rolnego następcy w zamian za świadczenie z ubezpieczenia społecznego, wobec zawarcia w niej elementów z rożnych dziedzin prawa, ma niejednorodny charakter, jednakże ze względu na zakres regulacji oraz cel, jakiemu ma służyć, nie może być ona z punktu widzenia zachowku traktowana tak, jak umowa darowizny w rozumieniu przepisu art. 888 § 1 Kodeksu cywilnego, a tylko takie darowizny doliczane są do spadku przy obliczaniu zachowku po myśli przepisu art. 993 Kodeksu cywilnego”.

Umowa dożywocia nakłada na nabywcę względem dożywotnika obowiązek określonego rodzaju świadczeń, który to obowiązek nie ma charaktery nieodpłatnego. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Istota dożywocia jest zatem zupełnie odmienna od umowy darowizny.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Czy dożywocie można uznać za darowiznę?

Po śmierci ojca sąd podzielił 1/2 własności po 1/8 części dla: matki, brata i dla mnie. Później matka zapisała umową dożywocia 1/2 swojej własności dla mojego brata zamieszkującego w tym samym domu. Umowa tego typu została spisana, by uniknąć zachowku. Brat ma ponosić koszty utrzymania itd. Ale tak nie jest. Matka płaci za wszystko. Czy dożywocie można uznać za darowiznę i dochodzić od brata zachowku?

Darowizna działki rolnej o niewielkiej wartości

Kilka lat temu zakupiłem małą działkę rolną za 2000 zł. Chciałbym ją teraz podarować córce. Czy sporządzając darowiznę u notariusza o tak niewielkiej wartości muszę ją zgłaszać do urzędu skarbowego? Czy na podstawie takiej darowizny potwierdzonej przez notariusza będzie można dokonać zmian w KW?

Czy niegodne zachowanie obdarowanego uzasadnia odwołanie darowizny po latach?

Czy można cofnąć darowiznę nieruchomości (domu jednorodzinnego), którą matka obdarowała swoją córkę przed 38 laty? Córka była wtedy niepełnoletnia. Obecnie matka staruszka, mieszkająca w tym domu od około 40 lat, jest zagrożona ze strony córki usunięciem z tego domu wbrew swej woli. Córka od 20 lat mieszka w swoim drugim domu, a do matki przysyła swojego syna jako pełnomocnika, który plądruje i zabiera ruchomości nabyte wyłącznie przez matkę. Czy takie niegodne postępowanie córki uzasadnia odwołanie tej darowizny nawet po tylu latach?

Comiesięczna darowizna od rodzica

Chciałbym co miesiąc przelewać na konto syna 900 zł. Czy muszę udokumentować przelewy środków, które mieszczą się w kwocie wolnej – 9657 zł, czy dopiero od momentu przekroczenia tej kwoty? Czy mogą to być dowody polecenia stałego przelewu z jednego konta na drugie? Jak technicznie zgłaszać taką darowiznę do US – co miesiąc, dodawać comiesięczne darowizny do siebie na kolejnych formularzach? Czy można sumować kwoty zbiorcze z okresów np. 6-miesięcznych lub krótszych?

Jaka jest lepsza opcja przekazania mieszkania?

Mam mieszkanie, które chcę przekazać jako darowiznę wnukowi żony z drugiego małżeństwa. Chciałbym, by miał zastrzeżoną sprzedaż oraz dożywocie dla syna żony. Wnuk mógłby to mieszkanie zająć lub sprzedać dopiero po śmierci syna. Czy lepszą opcją jest napisanie testamentu?

Czy można odwołać darowiznę po udokumentowaniu choroby psychicznej darczyńcy?

Czy można wycofać darowiznę mieszkania z 2010 roku z powodu udokumentowanej choroby psychicznej darczyńcy, uniemożliwiającej podejmowanie kroków prawnych zarówno wówczas, jak i obecnie? Nie poinformowano o tym notariusza podczas przygotowywania aktu darowizny.

Odebranie darowanych pieniędzy

Mama dała mi pewną kwotę pieniędzy, a teraz chce je odebrać, grożąc sądem. Traktowałam ją bardzo dobrze. Darowizny notarialnej nie było. Pieniądze mam na koncie. Czy jeśli dojdzie do rozprawy, sąd może mi nakazać zwrot pieniędzy?

Odwołanie darowizny darowanej dalej

W 2006 r. rodzice (teść i teściowa) przekazali gospodarstwo rolne za rentę swemu synowi, zastrzegając sobie w umowie służebność osobistą mieszkania na parterze w domu. Syn prowadził gospodarstwo przez 3 lata, ale z powodu nieporozumień z rodzicami przekazał je darowizną swojej siostrze i szwagrowi. Teściowa zmarła 4 lata temu. Siostra ze szwagrem wywiązują się ze służebności, ale teść toczy ciągłe awantury o nic i teraz chce im zabrać gospodarstwo. W ostatnie święta przewrócił się i poobijał, a następnie stwierdził, że to mu zrobił zięć. Mówi, że był u adwokata i że zabiera siostrze i szwagrowi gospodarstwo. Czy może to zrobić, czy może odwołać darowiznę darowaną dalej, przecież on nie dawał darowizny córce tylko jego syn?



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »