Kategoria: Darowizna, umowa dożywocia

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Roszczenie o rozwiązanie umowy o dożywocie

Autor: Marek Gola • Opublikowane: 2016-11-09

W zamian za dożywocie 18 lat temu dziadkowie przepisali swój majątek, tj. gospodarstwo rolne i dom, na najmłodszą córkę. Reszta rodzeństwa, czyli brat i siostra (moja mama) nie sprzeciwiali się temu. Problem w tym, że ciotka kilka lat później wyjechała z kraju i od 8 lat nawet rodziców nie odwiedziła. Tak więc dziadkami i całym gospodarstwem zajmuje się moja mama. Tymczasem dziadkowie do tej pory opłacają za ciotkę składki KRUS, czyli właściwie moja mama pracuje na jej emeryturę. Dziadkowie podupadli na zdrowiu, mama też nie ma tyle sił co dawniej, a przecież zostawić bez opieki ich i gospodarstwa nie może. W związku z tym mam pytanie: czy mama może wnieść pozew do sądu o odebranie majątku ciotce na jej rzecz, a także wpłaconych składek KRUS, od momentu kiedy wyjechała?

Marek Gola

»Wybrane opinie klientów

Uczciwe podejście do klienta, dziękuję. Z wyrazami szacunku.
Krzysztof, 69 lat, inż., emeryt.
Dobra i fachowa i zrozumiała odpowiedź.
Wiesław, 62 lata, fotograf
Bardzo szybka i treściwa odpowiedź
Sandra
Dziękuję za wyczerpującą odpowiedź. Muszę teraz czytać to \"ze zrozumieniem\".
Lena, sekretarka, 41 lat
Bardzo dziękuję
Barbara
Szybko i profesjonalnie. Dziękuję
Michał, socjolog, 45 lat
Po otrzymaniu wyceny pomyślałam - hmmm drogo. Jednakże szybko zmieniłam zdanie gdy tylko otrzymałam odpowiedz na moje pytanie. Odpowiedz szybka szczegółowa, czytelna i zrozumiała. Wątpliwości wyjaśniane błyskawicznie. Pani Kasiu dziękuje, pozdrawiam
Justyna
Jestem bardzo zadowolona, zaskoczona szybkością, ciesze się, że mogłam zadać pytania dodatkowe.
Małgorzata, 34 lata, biolog
Bardzo dziękuję za szybką konkretną odpowiedź. Jestem zadowolona z Państwa pomocy.
Małgorzata, nauczyciel, 57 lat
Szybka reakcja panelu eporady24 w sytuacji , gdzie odpowiedź na miliony pytań rodzących się w głowie a czas w danym momencie jest cenniejszy od sztabki złota :-) 
 
Barbara
Odpowiedź pojawiła się szybko i była wyczerpującą i spersonalizowana. Cena zaskakująco niska. Świetnie działający serwis, wygodne sposoby płatności, wszystko fantastycznie zorganizowane. Z góry wiadomo ile się zapłaci, więc nie ma obaw, że konsultacja będzie kosztowna. Każdemu polecam, zwłaszcza jak ktoś ceni sobie możliwość załatwiania spraw mejlowo i sprawnie.
Emilia, 25 lat, farmaceuta
Bardzo dziękuję za wyczerpująca odpowiedź:) pozdrawiam
Joanna, mgr ekonomii, 46 lat
Bardzo solidny i szybki serwis 7 dni w tygodniu, zwłaszcza dla kogoś kto przebywa za granica.
Artur
Wszystko super. Serdecznie polecam. Dziękuję za wyczerpującą poradę.
Marian, 61 lat
Wyczerpująca ocena. Bardzo szybka. Dobra cena.
Maria
Dziękuję za szybką i wyczerpującą odpowiedź. Jest ona dla mnie zrozumiała i czytelna. 
Barbara
Dziękuję za wyczerpującą informacje i krótki czas oczekiwania na odpowiedź co często ma istotne znaczenie. 
Wiesław, lekarz, 58 lat
Opinia jest bardzo wyczerpująca, dokładna, obszerna, a prawnik wykazał się doskonałą znajomością psychiki i wczuł się w sytuację klienta. W analizie otrzymałam odpowiedzi nawet na niezadane jeszcze pytania. Odpowiedź na zapytanie otrzymałam bardzo szybko. Bardzo dziękuję i polecam tę formę porad prawnych.
Magdalena, 58 lat, nauczyciel
Profesjonalnie i szybko i niedrogo. 
Teresa, 60 lat
Polecam bardzo pomocna strona.
Adam, fizjoterapeuta, 28 lat
Bardzo dziękuję za bardzo szybką i klarowną odpowiedź. Szkoda, że przepisy prawa, w opisanej sytuacji, nie ujmują problemu na tyle jednoznacznie, że mógłbym mieć pewność jak sprawy się potoczą. 
Wojciech, elektronik, 72 lata
Odpowiedzi są wyczerpujące. Polecam
Małgorzata, 56 lat
Wszechstronna analiza problemu, wysoki poziom wiedzy eksperckiej, dostępność usługi także w dni ustawowo wolne od pracy
Jacek, przesiębiorca
Szybko. Sprawnie. Wyczerpująco.
Krzysztof
W moim przekonaniu podawanie art i paragrafów w danej sprawie bardzo dobrze objaśnia sprawę bo można się na nie powołać. Po za tym otrzymałam wskazowki o moich prawach i jak mogę wpływać na przebieg swojej sprawy.
Genowefa
Bardzo dziękuję po raz kolejny za profesjonalną pomoc i cierpliwość.
Przemysław
Dziękuję za wyczerpujacą odpowiedz, która bardzo pomogła.
Anna
Dziękuję za szybką, wyczerpującą odpowiedź na nurtujące mnie wątpliwości. Korzystałam już z usług Państwa Firmy jestem bardzo usatysfakcjonowana. Polecam Państwa usługi .
Halina, ekonomista
Jak dla mnie usługa została wykonana z prawdziwym profesjonalizmem i bardzo po ludzku. Nie czułam się jak petent tylko jak człowiek któremu poświęcono czasu tyle ile potrzebowałam. Informacje zostały przekazane w sposób przystępny, jasny i cierpliwy. 
Dorota, ekonomista, 62 lata
Jestem pod dużym wrażeniem. Wiedza, duży wkład pracy, cena - bardzo uczciwe. 
Jacek

Podstawę prawną niniejszej opinii stanowią przepisy Kodeksu postępowania cywilnego (K.p.c.) oraz Kodeksu cywilnego (K.c.).

Istotnym z punktu widzenia Pani dziadków interesu jest treść art. 908 § 1 K.c., zgodnie z którym:

„Art. 908. § 1. Jeżeli w zamian za przeniesienie własności nieruchomości nabywca zobowiązał się zapewnić zbywcy dożywotnie utrzymanie (umowa o dożywocie), powinien on, w braku odmiennej umowy, przyjąć zbywcę jako domownika, dostarczać mu wyżywienia, ubrania, mieszkania, światła i opału, zapewnić mu odpowiednią pomoc i pielęgnowanie w chorobie oraz sprawić mu własnym kosztem pogrzeb odpowiadający zwyczajom miejscowym.”

Prawo dożywocia ustanowione na rzecz kilku osób ulega w razie śmierci jednej z tych osób odpowiedniemu zmniejszeniu. Prawo dożywocia jest niezbywalne.

Wskazać nadto należy na treść art. 913 K.c., zgodnie z którym:

„Art. 913. § 1. Jeżeli z jakichkolwiek powodów wytworzą się między dożywotnikiem a zobowiązanym takie stosunki, że nie można wymagać od stron, żeby pozostawały nadal w bezpośredniej ze sobą styczności, sąd na żądanie jednej z nich zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia objęte treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

§ 2. W wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, jeżeli dożywotnik jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę o dożywocie.”

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Zatem należy zwrócić szczególną uwagę na art. 913 § 2 K.c., który stanowi, że w wypadkach wyjątkowych sąd może na żądanie zobowiązanego lub dożywotnika, który jest zbywcą nieruchomości, rozwiązać umowę dożywocia. Możliwość taka zachodzi z uwagi na fakt, iż umowa dożywocia jest umową wzajemną. Rozwiązanie takiej umowy polega na tym, że nabywca nieruchomości zostaje zwolniony z obowiązku utrzymania dożywotnika – zbywcy, a własność nieruchomości przechodzi z powrotem na rzecz zbywcy.

Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 1974 r., III CRN 118/73 (OSNCP 1974, Nr 5, poz. 93) wyraził pogląd, że orzeczenie uwzględniające roszczenie o rozwiązanie umowy o dożywocie z jednej strony przenosi własność nieruchomości z powrotem na dożywotnika, z drugiej zaś powoduje wygaśnięcie prawa dożywocia.

Treść prawa dożywocia, a więc zakres zobowiązania się nabywcy nieruchomości do dożywotniego utrzymania zbywcy lub bliskich mu osób, określa z reguły, i to w sposób bardzo szczegółowy, umowa dożywocia. W braku odpowiednich postanowień umownych nabywca nieruchomości zobowiązany jest do świadczeń określonych w art. 908 § 1. Zachodzi pytanie, czy Pani dziadkowie zawierając umowę o dożywocie wiedzieli, że ich najmłodsza córka wyjedzie poza granice kraju.

„Z uregulowania zawartego w § 1 art. 913 wynika, że sąd »zamieni wszystkie lub niektóre uprawnienia«. Oznacza to, że decyzja co do tego, czy mają być zamienione na rentę wszystkie uprawnienia wynikające z prawa dożywocia, czy też tylko niektóre z nich nie należy – w razie sporu – do osoby żądającej zamiany, lecz do sądu, który przy rozstrzyganiu w tej sprawie zobowiązany jest uwzględniać interesy obu stron, w tym rodzaj świadczeń oraz tło i charakter nieporozumień. Wysokość renty powinna odpowiadać wartości uprawnień, w zamian których jest ona zasądzana.”1

Jak wskazuje Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 6 lutego 1969 r., sygn. akt III CZP 130/68: „dożywotnia renta, zastępująca świadczenie należne z umowy dożywocia (art. 913 § 1 K.c.) powinna odpowiadać równowartości świadczeń zastrzeżonych w tej umowie. Jednakże wyjątkowo sąd, dokonując zamiany dożywocia na rentę, może uwzględnić ciężką sytuację majątkową osoby zobowiązanej do świadczeń dla dożywotnika, jak również okoliczność, że dożywotnik ma inne źródła dochodu.”

Pozwolę sobie przytoczyć pogląd literatury wyrażony w tym zakresie. „Cechą wspólną wszystkich zaszłości, jakie kwalifikują wypadek z art. 913 § 2 k.c. jako »wyjątkowy«, jest krzywdzenie dożywotnika, agresja i zła wola po stronie jego kontrahenta, a nie samo negatywne nastawienie dożywotnika do kontrahenta (wyrok SN z dnia 9 kwietnia 1997 r., III CKN 50/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 133; wyrok SN z dnia 15 lipca 2010 r., IV CSK 32/10, LEX nr 885022). Dla rozstrzygnięcia żądania opartego na art. 913 § 2 w zw. z art. 913 § 1 k.c. obojętne są przyczyny konfliktu i to, która strona je zawiniła, wystarczy bowiem ustalenie, że umowa dożywocia nie jest wykonywana i nie może być wykonywana w przyszłości. Przesłankę rozstrzygnięcia stanowi ustalenie, czy w wytworzonej sytuacji strony mogą pozostawać w bezpośredniej ze sobą styczności i czy zachodzi wyjątkowy wypadek, o którym mowa w art. 913 § 2 K.c. (wyrok SA w Lublinie z dnia 5 grudnia 1996 r., I ACa 12/96, Apel. Lub. 1998, nr 1, poz. 1). Wyjątkowość wypadku, o jakim mowa w art. 913 § 2 k.c., nie może sprowadzać się tylko do drastycznych przejawów uniemożliwiających bezpośrednią styczność stron umowy. Taki wypadek może zaistnieć także wtedy, jeżeli zobowiązany z umowy dożywocia porzuca nieruchomość bez zamiaru powrotu, pozostawiając dożywotników bez opieki i bez świadczeń, których zakres określa umowa (wyrok SN z dnia 13 kwietnia 2005 r., IV CK 645/04, LEX nr 277105).”2

Zatem uważam, że Pani dziadkowie mają dwie możliwości: pierwsza to wniosek o zamianę na rentę, albowiem zobowiązania córka i tak nie wykonuje, druga to próba rozwiązania umowy dożywocia na zasadzie art. 913 § 2 K.c.

  1. Dmowski Stanisław, Sychowicz Marek, Ciepła Helena, Kołakowski Krzysztof, Wiśniewski Tadeusz, Żuławska Czesława, Gudowski Jacek, Bieniek Gerard, Najnowsze wydanie: Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania. Tom II, Warszawa 2007, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis (wydanie VIII) ss. 938
  2. Elżbieta Niezbecka, Komentarz do art. 913 Kodeksu cywilnego, 2014.08.01

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Prezentowana opinia prawnika nie zawiera odpowiedzi na dodatkowe pytania klienta i dlatego może nie wyczerpywać w pełni omawianego zagadnienia. Często dopiero dzięki dodatkowym pytaniom i odpowiedziom można uzyskać kompletną poradę prawną. Podkreślamy, że w naszym serwisie można zadawać dodatkowe pytania bez ograniczeń czasowych i ilościowych.


Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z darowizną lub umową dożywocia?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Podobne materiały

Darowizna działki rolnej o niewielkiej wartości

Kilka lat temu zakupiłem małą działkę rolną za 2000 zł. Chciałbym ją teraz podarować córce. Czy sporządzając darowiznę u notariusza o tak niewielkiej wartości muszę ją zgłaszać do urzędu skarbowego? Czy na podstawie takiej darowizny potwierdzonej przez notariusza będzie można dokonać zmian w KW?

Czy niegodne zachowanie obdarowanego uzasadnia odwołanie darowizny po latach?

Czy można cofnąć darowiznę nieruchomości (domu jednorodzinnego), którą matka obdarowała swoją córkę przed 38 laty? Córka była wtedy niepełnoletnia. Obecnie matka staruszka, mieszkająca w tym domu od około 40 lat, jest zagrożona ze strony córki usunięciem z tego domu wbrew swej woli. Córka od 20 lat mieszka w swoim drugim domu, a do matki przysyła swojego syna jako pełnomocnika, który plądruje i zabiera ruchomości nabyte wyłącznie przez matkę. Czy takie niegodne postępowanie córki uzasadnia odwołanie tej darowizny nawet po tylu latach?

Jak cofnąć darowiznę wobec synowej?

6 lat temu darowałem synowi i synowej działkę z domem. Obecnie synowa założyła sprawę rozwodową. Jakie działanie mam podjąć, aby cofnąć darowiznę wobec synowej?

Czy można odwołać darowiznę po udokumentowaniu choroby psychicznej darczyńcy?

Czy można wycofać darowiznę mieszkania z 2010 roku z powodu udokumentowanej choroby psychicznej darczyńcy, uniemożliwiającej podejmowanie kroków prawnych zarówno wówczas, jak i obecnie? Nie poinformowano o tym notariusza podczas przygotowywania aktu darowizny.

Darowizna dla brata i bratowej gospodarstwa, ich rozwód i należność dla siostry

W 2008 r. brat i bratowa dostali od moich rodziców w obecności notariusza darowiznę gospodarstwa rolnego wraz z budynkami gospodarczymi. W akcie notarialnym zapisano opiekę dla jednego z rodziców w razie śmierci któregoś z nich. W 2009 r. zmarł ojciec i po roku brat z bratową sprzedali wszystko, kupili pokój z kuchnią. w którym obecnie mieszka moja mama. Niedawno brat wniósł pozew o rozwód. Czy mogę jako córka upomnieć się o część darowizny bratowej już po rozwodzie?

Odebranie darowanych pieniędzy

Mama dała mi pewną kwotę pieniędzy, a teraz chce je odebrać, grożąc sądem. Traktowałam ją bardzo dobrze. Darowizny notarialnej nie było. Pieniądze mam na koncie. Czy jeśli dojdzie do rozprawy, sąd może mi nakazać zwrot pieniędzy?

Dokończenie inwestycji ze środków od córki

Mam własnościową działkę wraz z postawionym na jej terenie domem. Dwa lata temu zmarła moja żona. Jeszcze za jej życia postanowiliśmy i załatwiliśmy wszystkie formalności na budowę jeszcze jednego domu na tej działce z przeznaczeniem na pokoje gościnne. Mam troje dorosłych dzieci, które mają własne rodziny i żyją w pełnej zgodzie. Od trzech lat mieszka ze mną jedna z córek z rodziną, która prowadzi dom i opiekuje się gospodarstwem. Problem polega na tym, że skończyły mi się już fundusze na zakończenie budowy domu, który jest w stanie surowym. Córka jest gotowa wyłożyć fundusze na zakończenie budowy. Jak załatwić sprawę, aby było to zgodne z prawem? Pozostałe dzieci nie mają nic przeciwko temu. Chciałbym tej córce dać prawne gwarancje, a jednocześnie nie wpaść w konflikt z prawem.

Umowa dożywocia dla rodziców a napięta sytuacja między rodzeństwem

Rodzice zawarli ze mną umowę dożywocia. Teraz sytuacja między mną a siostrą jako rodzeństwem jest napięta. Siostra ze swoim mężem nie chce wyprowadzić się z mojego domu (w którym mieszkamy także z żyjącą jeszcze mamą). Jakie mamy prawa i obowiązki? Co mogę zrobić?



Zapytaj prawnika

Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje!
Wycenę wyślemy do 1 godziny
Szukamy ambitnego prawnika » wizytówka Zadaj pytanie »