Kategoria: Inne

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem cywilnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)

Wydłużenie terminu spłaty ze spadku

Izabela Nowacka-Marzeion • Opublikowane: 2018-08-27

Mam wysoki dług z powodu spadku i chciałabym wydłużyć termin spłaty, co mogę zrobić? Suma, jaką muszę spłacić moim siostrom, jest ogromna. Nadmieniam, że mieszkam na stałe za granicą, dlatego w toczącej się sprawie spadkowej reprezentowana byłam przez prawnika. Cały proces trwał blisko 10 lat i zakończył się dla mnie bardzo niekorzystnie. Problem w tym, że mój pełnomocni – prawnik zaniedbał sprawę. W rozmowach telefonicznych zapewniał, że wszystko toczy się prawidłowo, zaś po kilku latach przestał odpowiadać na wysyłane wiadomości mailowe. Nic nie wiedziałam o zakończeniu sprawy ani o odbytej rozprawie w sądzie apelacyjnym i do dziś nie znam ostatecznego postanowienia sądu. Przez przypadek wiem, że termin spłaty mija za miesiąc. W tak krótkim czasie nie jestem w stanie zgromadzić wymaganej sumy, stad potrzeba przedłużenia terminu spłaty. I co mogę zrobić w związku z oszukańczym postępowaniem pełnomocnika? Mam wiele dowodów na jego kłamliwe postępowanie, ale nie wiem, gdzie to zgłosić.

Izabela Nowacka-Marzeion

»Wybrane opinie klientów

Jestem bardzo zadowolona z usług bardzo szybka odpowiedź i nie drogi w porównaniu z innymi radcami
Teresa, 54 lata
Skorzystałam z Państwa opinii, gdyż znajdowałam różne komentarze i zdania prawników na temat przeze mnie poruszany. Uzyskana od Państwa opinia pokrywała się ze zdaniem jaki miałam nt temat. Dziękuję zatem za szybką reakcję a tym samym nadspodziewanie szybką odpowiedź.
Barbara, ekonomista
Merytoryczne szybkie porady bez wychodzenia z domu, akceptowalna cena.
Andrzej, 68 lat, technik lotniczy
Ten serwis to dogodna alternatywa dla wizyty w kancelarii prawnej. Dziękuję za pomoc.
Krzysztof
Otrzymałam bardzo dużo informacji, zwłaszcza na pytania dodatkowe wykraczające główny temat.
Elżbieta, 60 lat, anglistka

Sprawa nie jest prosta, jeśli zapadł prawomocny wyrok – postanowienie o dziale spadku. Nie znając akt sprawy, trudno także odnieść się do konkretnych możliwości wyjścia z problemu. Zapewne można było w toku postępowania wnosić o rozłożenie spłaty na raty, czy odroczenie terminu płatności.

Dział spadku regulują art. 1037-1046 Kodeksu cywilnego (K.c.), w zakresie których stosuje się także odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwłasności w częściach ułamkowych (art. 210-212 oraz 220 K.c.) oraz przepisy regulujące postępowanie w sprawach o zniesienie współwłasności (art. 680-689, 606-608, 617-625, 1066-1071 K.p.c.). W zasadzie dział spadku może nastąpić na podstawie zgodnego wniosku współspadkobierców (art. 687 K.p.c.), o ile zaproponowany sposób podziału nie sprzeciwia się prawu i zasadom współżycia społecznego, ani też nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1998 r., I CKU 68/98). Żądanie działu spadku i zniesienia współwłasności jest ustawowym prawem współwłaścicieli o tak podstawowym charakterze, iż co do zasady nie może być uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, bowiem z samego założenia współwłasność jest nietrwała i każdy ze współwłaścicieli musi liczyć się z możliwością jej zniesienia także w sposób, który może pozbawić go prawa do rzeczy lub je ograniczyć. Przeprowadzenie działu wymaga uprzedniego i prawidłowego ustalenia składu spadku. W postępowaniu o dział spadku mają zastosowanie przepisy art.680-689 K.p.c., w myśl których skład i wartość spadku ustala sąd, rozstrzyga on także o istnieniu zapisów, których przedmiotem są rzeczy i prawa należące do spadku, o wzajemnych roszczeniach z tytułu posiadania poszczególnych przedmiotów spadkowych, pobranych pożytkach i innych przychodach oraz poczynionych na spadek nakładów i spłaconych długów spadkowych. Sąd spadku ma obowiązek rozstrzygnięcia, czy dany przedmiot należy do spadku (art. 684 i 685 K.p.c.). Skład spadku ustala się według stanu z chwili otwarcia spadku, a jego wartość według cen obowiązujących w chwili orzekania o dziale. Ustalenia te powinny być poczynione na podstawie dowodów aktualnych w chwili dokonywania podziału. W samym Kodeksie cywilnym (art. 211-212) oraz w Kodeksie postępowania cywilnego (art. 621-625) wyróżniono i uregulowano – na użytek postępowania sądowego – trzy sposoby zniesienia współwłasności, które mają odpowiednie zastosowanie do działu spadku, a mianowicie podział rzeczy wspólnej, przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli, sprzedaż rzeczy wspólnej. Wskazane uszeregowanie sposobów zniesienia współwłasności świadczy o wyraźnej preferencji ustawodawcy. Bez wątpienia traktuje on jako pierwszorzędny sposób podział rzeczy wspólnej (art. 211 K.c.). W dalszej kolejności aprobuje przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli (art. 212 § 2 in principio K.c.) za spłatą pozostałych. Ostatecznością jest zaś sprzedaż rzeczy wspólnej (art. 212 § 2 in fine K.c.). Z punktu widzenia indywidualnych interesów współwłaścicieli podział fizyczny rzeczy wspólnej jest najbardziej sprawiedliwy, gdyż każdy z nich ma możliwość otrzymania części rzeczy wspólnej w naturze. Podziału fizycznego rzeczy może więc żądać każdy ze współwłaścicieli. Uprawnienie to jest wyłączone tylko wyjątkowo, tj. gdyby dokonanie podziału byłoby sprzeczne z przepisami ustawy lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo gdyby podział pociągał za sobą istotną zmianę tej rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Ograniczenia wyłączające dokonanie podziału rzeczy wspólnej zostały wyliczone w sposób wyczerpujący, dlatego też rozszerzenie ich na inne sytuacje w drodze wykładni nie jest możliwe. Sąd powinien dążyć do wydania postanowienia odpowiadającego woli wszystkich współwłaścicieli. Zniesienie współwłasności poprzez przyznanie własności rzeczy wspólnej jednemu ze współwłaścicieli może znaleźć zastosowanie wobec rzeczy podlegających podziałowi i jest to możliwe w razie „zgodnego zniesienia współwłasności, ponadto ten sposób zniesienia współwłasności dotyczy zazwyczaj rzeczy ruchomych, których nie da się podzielić, ale też nieruchomości, których fizyczny podział byłby niemożliwy. Przyznanie rzeczy wspólnej jednemu bądź kilku współwłaścicielom powoduje, że pozostali współwłaściciele otrzymują spłaty stanowiące równowartość ich udziału we współwłasności. W sprawie o dział spadku możliwe jest wydanie orzeczenia uwzględniającego uzgodnione stanowisko współwłaścicieli (spadkobierców), o ile nie sprzeciwia się ono prawu i zasadom współżycia społecznego oraz nie narusza w sposób rażący interesu osób uprawnionych (art. 622 § 1 i 2 K.p.c.) – postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 listopada 1998 r I CKU 68/98.

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Interesuje Cię ten temat i chcesz wiedzieć więcej? kliknij tutaj >>

Stosownie do art. 212 § 3 K.c. i art. 688 K.p.c., jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, Sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia.

Przepis ten, który z mocy art. 1035 K.c. ma zastosowanie również do działu spadku wkłada na Sąd obowiązek dokonania z urzędu oznaczenia w postępowaniu o dział spadku terminu i sposobu uiszczenia dopłat lub spłat, przy czym przepis ten wiąże początkowy termin, od którego przysługują uprawnionemu spadkobiercy odsetki, z terminem uiszczenia dopłaty lub spłaty. Z przepisów art. 618 oraz art. 684, 685 i 688 K.p.c. wynika, że tak w postępowaniu o zniesienie współwłasności, jak i w postępowaniu o dział spadku chodzi o załatwienie całokształtu stosunków, jakie powstały między współwłaścicielami lub spadkobiercami. W zakresie uregulowania tych stosunków jednym z podstawowych elementów jest oznaczenie wysokości spłaty lub dopłaty, terminu i sposobu ich uiszczenia oraz oznaczenie wysokości odsetek. Rozstrzygnięcie w tym zakresie należy do integralnych składników każdego postanowienia o zniesieniu współwłasności lub o dział spadku. Określając zatem termin płatności spłaty na rzecz uczestników postępowania na datę po upływie np. trzech miesięcy od daty prawomocności orzeczenia, Sąd stosownie do cytowanych przepisów określa także obowiązek płatności odsetek ustawowych od tej spłaty od daty następującej po terminie płatności (zob. uchwała SN z 25.06.1971 r., sygn. III CZP 34/71, opublikowana w OSNCP 1972/4/62). Jeżeli dopłaty i spłaty zostały rozłożone na raty, terminy ich zapłaty nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd na wniosek dłużnika może odroczyć obowiązek zapłaty rat już wymagalnych (art. 212 § 3 K.c.). Sama istota spłaty wskazuje na to, że termin i sposób rozłożenia na raty zależy od sytuacji materialnej zarówno uczestnika obciążonego spłatami, jak i uczestników uprawnionych do spłat.

Zdaje się, że sąd już odroczył o miesiąc termin spłaty. Obecnie najlepszym i najpewniejszym rozwiązaniem mogłaby być ugoda z pozostałymi spadkobiercami, na rzecz których ma Pani spłacić udziały ze spadku. Taka ugoda – zawarta na piśmie – pozwoli Pani na wydłużenie terminu i uniknięcie egzekucji komorniczej. Bowiem obawiam się, że prawomocnego postanowienia już się nie wzruszy.

Art. 401 pkt 2 K.p.c. stanowi, iż można żądać wznowienia postępowania, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana bądź jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się wyroku niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Rozbieżności w doktrynie wywołuje określenie zakresu przesłanki nienależytego reprezentowania strony. Niewątpliwie mieści się w nim sytuacja braków w składzie organów osoby prawnej lub innej jednostki organizacyjnej albo brak tych organów, które reprezentują dany podmiot. Wydaje się, że nie można przyjąć reprezentowanego w nauce poglądu, iż pojęcie to odnosi się również do braku przedstawiciela ustawowego osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnej, gdyż ta sytuacja objęta jest zakresem braku zdolności procesowej strony (również występującej w tym przepisie). Można natomiast za brak reprezentacji uznać działanie w charakterze pełnomocnika strony osoby niemającej należytego umocowania oraz niedziałanie w procesie pełnomocnika z urzędu (zob. postanowienie SN z dnia 3 marca 1997 r., III CKN 10/96, OSP 1997, z. 9, poz. 172). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest również pogląd, iż nienależyta reprezentacja jako podstawa wznowienia postępowania nie dotyczy faktu czy sposobu zastępowania strony przez pełnomocnika procesowego (zob. postanowienie SN z dnia 9 czerwca 2000 r., I PKN 277/00, OSNP 2002, nr 1, poz. 15). W szczególności nienależyte wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika procesowego nie stanowi podstawy wznowienia postępowania w postaci braku należytej reprezentacji lub pozbawienia możności działania (zob. postanowienie SN z dnia 12 października 2001 r., III AO 32/01, OSNP 2002, nr 18, poz. 449; postanowienie SN z dnia 26 marca 2003 r., II CZ 26/03, OSNC 2004, nr 6, poz. 95). Tym samym, skarga o wznowienie postępowania z powodu nieważności wywołanej brakiem należytej reprezentacji przysługuje tylko stronie, która była nienależycie reprezentowana i przez to ona sama lub jej organ czy przedstawiciel ustawowy nie wiedzieli o toczącym się postępowaniu. (postanowienie SN z dnia 8 września 2010 r., II CZ 66/10, LEX nr 1380905).

Według art. 212 § 3 zd. 3 K.c. – w wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych, na jakie rozłożone zostały dopłaty i spłaty przy znoszeniu współwłasności. Przepis ten stosuje się także do odraczania terminu zapłaty rat, na jakie rozłożono dopłaty i spłaty w dziale spadku (art. 1035 K.c.).

Raty wymagalne to takie, których termin zapłaty orzeczony prawomocnym postanowieniem już nadszedł.

Sądem właściwym jest sąd rejonowy, przed którym toczyła się sprawa o zniesienie współwłasności czy też sprawa o dział spadku, w której orzeczono o rozłożeniu dopłat lub spłat na raty. Od wniosku pobiera się wpis stały w kwocie 40 zł. Jako uzasadnienie należy wskazać swoją sytuację materialną.

Konstytucyjna zasada równej dla wszystkich współwłaścicieli ochrony prawnej własności i innych praw majątkowych (art. 64 ust. 2 Konstytucji) wyłącza – w wypadku znoszenia współwłasności – oznaczenie terminu i sposobu uiszczenia spłaty bez uwzględnienia uzasadnionego interesu dotychczasowego współwłaściciela uprawnionego do tej spłaty (art. 212 § 2 i 3 K.c.).

Co do działania pełnomocnika – jeśli faktycznie uchybił swoim obowiązkom, powinna Pani złożyć skargę do właściwej rady zrzeszającej radców (adwokatów), w zależności do profesji Pani pełnomocnika.

Może Pani dochodzić od niego odszkodowania za nienależyte wykonanie umowy – bowiem reprezentowanie jest umową zlecenia. Należy jednak wykazać uchybienia pełnomocnika.

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Jeżeli chcesz wiedzieć więcej na ten temat – kliknij tutaj >>

Indywidualne Porady Prawne

Masz problem z prawem cywilnym?
Opisz swój problem i zadaj pytania.

(zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje)
wizytówka Zadaj pytanie »