Kara umowna
Zastrzeżona w umowie suma pieniężna, jaką strona zapłaci w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania niepieniężnego. art. 483 K.c.
Kara umowna (art. 483 K.c.) to zastrzeżona w umowie z góry określona suma, którą dłużnik zapłaci za niewykonanie lub nienależyte wykonanie zobowiązania o charakterze niepieniężnym — nie można jej skutecznie ustanowić na wypadek opóźnienia w zapłacie pieniędzy (do tego służą odsetki). Wierzyciel nie musi wykazywać, że poniósł szkodę ani jaka jest jej wysokość; samo niewykonanie rodzi obowiązek zapłaty kary. Dłużnik może jednak wnieść do sądu o miarkowanie kary, jeżeli jest ona rażąco wygórowana lub zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części. Strony mogą w umowie zastrzec prawo żądania odszkodowania przenoszącego wysokość kary umownej (kumulacja). Roszczenie o karę umowną jest majątkowe i przedawnia się według zasad ogólnych: 6 lat (termin ogólny, liczony do końca roku kalendarzowego) lub 3 lata, gdy jest związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
PrzykładInwestor Paweł Kłos zawarł 15 marca 2024 r. umowę o roboty budowlane z firmą Budmax sp. z o.o. Przedmiotem była budowa domu jednorodzinnego za 650 000 zł, a termin zakończenia strony ustaliły na 30 listopada 2024 r. Umowa przewidywała karę umowną w wysokości 600 zł za każdy dzień zwłoki. Budmax oddał budynek 9 lutego 2025 r. — czyli z 71-dniową zwłoką. Kłos wystawił notę obciążeniową na kwotę 42 600 zł i potrącił ją z ostatniej raty wynagrodzenia. Budmax nie zgodził się z tym i wniósł powództwo o zapłatę brakującej raty. Kłos podniósł zarzut potrącenia i złożył powództwo wzajemne. Budmax wniósł o miarkowanie kary, wskazując, że opóźnienie wynikło z trwającego 45 dni strajku dostawców materiałów izolacyjnych (okoliczność opisana w dzienniku budowy) oraz że dom jest wykonany bez usterek i w pełni nadaje się do zamieszkania. Sąd uwzględnił wniosek o miarkowanie — uznał karę za rażąco wygórowaną w świetle braku szkody po stronie inwestora oraz tego, że zobowiązanie zostało wykonane w znacznej części. Sąd obniżył karę do 18 000 zł, wskazując, że 45 dni opóźnienia leżało poza kontrolą wykonawcy, a dalsze 26 dni stanowiło zwłokę zawinioną.
Zobacz też: umowa · odstąpienie od umowy
