Mediacja
Polubowne rozwiązanie sporu przy udziale neutralnego mediatora. Ugoda mediacyjna po zatwierdzeniu przez sąd ma moc ugody sądowej; jeżeli podlega egzekucji, sąd zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności. art. 183¹ K.p.c.
Mediacja w sprawach cywilnych regulowana jest art. 183(1)—183(15) K.p.c. Może być umowna (strony same się umawiają przed wszczęciem procesu lub w jego trakcie) albo sądowa (sąd może skierować strony do mediacji na każdym etapie postępowania, aż do zamknięcia rozprawy). Mediacja jest dobrowolna, poufna i bezstronna; mediator nie może być świadkiem co do okoliczności poznanych w postępowaniu mediacyjnym, chyba że strony zwolnią go z tajemnicy. Ugoda zawarta przed mediatorem, zatwierdzona przez sąd postanowieniem, ma moc ugody sądowej i stanowi tytuł egzekucyjny (po nadaniu klauzuli wykonalności — tytuł wykonawczy). Sąd odmawia zatwierdzenia ugody, jeśli jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierza do obejścia prawa, a także gdy jest niezrozumiała lub zawiera sprzeczności. Wszczęcie mediacji przerywa bieg terminu przedawnienia. Koszty mediacji zalicza się do kosztów procesu — strona wygrywająca może żądać ich zwrotu.
PrzykładFirma budowlana "KonkretBud" i inwestor prywatny spierali się o karę umowną 200 000 zł za opóźnienie w oddaniu domu jednorodzinnego. Inwestor złożył pozew do sądu okręgowego; sąd na pierwszej rozprawie skierował strony do mediacji, zawieszając postępowanie. Mediatorem została wpisana na listę stałych mediatorów radca prawny specjalizujący się w sprawach budowlanych. Na pierwszym spotkaniu mediator wyjaśnił zasady: dobrowolność, poufność, bezstronność. KonkretBud przyznał 6-tygodniowe opóźnienie, ale podnosił, że wynikło ono z winy podwykonawcy i gwałtownych opadów. Na drugim spotkaniu strony uzgodniły ugodę: inwestor przyjął 120 000 zł kary zamiast 200 000 zł, a wykonawca zobowiązał się do usunięcia dwóch usterek w ciągu 30 dni nieodpłatnie. Ugodę sporządzono na piśmie i złożono do sądu. Sąd zatwierdził ugodę postanowieniem, nadając jej moc ugody sądowej — stała się tytułem egzekucyjnym. Po nadaniu klauzuli wykonalności inwestor mógłby egzekwować zapłatę przez komornika, gdyby wykonawca nie zapłacił. KonkretBud przelał 120 000 zł w terminie 14 dni i usunął usterki. Koszty mediacji (2 400 zł) zostały zaliczone do kosztów procesu i sąd zasądził ich połowę od każdej strony. Całe postępowanie od pozwu do zatwierdzenia ugody zajęło 11 tygodni zamiast szacowanych 3 lat procesu.
