Notariusz

Funkcjonariusz publiczny dokonujący czynności notarialnych (akty notarialne, poświadczenia, oświadczenia). Akt notarialny ma walor dokumentu urzędowego. Prawo o notariacie

Notariusz jako osoba zaufania publicznego (art. 2 prawa o notariacie) działa w imieniu państwa, a sporządzone przez niego dokumenty mają moc dokumentów urzędowych. Do czynności notarialnych należą m.in.: sporządzanie aktów notarialnych (koniecznych np. przy obrocie nieruchomościami, zawiązaniu spółki z o.o., testamentach notarialnych), poświadczenia (własnoręczności podpisu, zgodności kopii z oryginałem, daty pewnej), sporządzanie aktów poświadczenia dziedziczenia (stanowiących alternatywę dla sądowego stwierdzenia nabycia spadku — uzyskiwanych szybciej), przyjmowanie dokumentów i wartości na przechowanie (depozyty), sporządzanie protestów weksli i czeków oraz protokołów. Notariusz odmawia dokonania czynności sprzecznej z prawem. Odpowiada za szkodę wyrządzoną przy wykonywaniu czynności notarialnych, a obowiązkowe ubezpieczenie OC notariusza gwarantuje realność odszkodowania. Maksymalna taksa notarialna jest ustawowo limitowana i zależy od wartości przedmiotu czynności.

PrzykładPo śmierci Ireny Kowalczyk w dniu 2 lutego 2025 r. troje jej dzieci — Anna, Bartosz i Celina — staje przed wyborem: czekać na sądowe stwierdzenie nabycia spadku (postępowanie trwa przeciętnie 4–8 miesięcy) albo udać się do notariusza. Rodzeństwo wybiera tę drugą drogę. W dniu 18 lutego 2025 r. wszyscy troje stawiają się u notariusza, przedkładając akt zgonu matki, jej testament notarialny z 2019 r. oraz własne dokumenty tożsamości. Notariusz weryfikuje, czy testament nie został odwołany, poucza o możliwości przyjęcia lub odrzucenia spadku oraz o odpowiedzialności za długi, a następnie sporządza akt poświadczenia dziedziczenia. Akt zostaje niezwłocznie zarejestrowany w Rejestrze Spadkowym — z tą chwilą, na mocy art. 95j Prawa o notariacie, ma on skutki prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Całe postępowanie trwa 90 minut. Anna — jako jedyna spadkobierczyni testamentowa — otrzymuje wypis aktu i tego samego dnia składa wniosek do sądu wieczystoksięgowego o ujawnienie jej praw w księdze wieczystej nieruchomości odziedziczonej po matce. Bartosz i Celina, którym matka nie zapisała nic w testamencie, uzyskują od notariusza pouczenie o prawie do zachowku i terminie jego dochodzenia wynoszącym 5 lat od dnia ogłoszenia testamentu.

Zobacz też: forma czynności prawnej · testament