Ugoda
Umowa, w której strony czynią sobie wzajemne ustępstwa w celu likwidacji niepewności co do roszczeń lub zapewnienia wykonania. art. 917 K.c.
Ugoda jest umową konsensualną, w której obie strony — czyniąc wzajemne ustępstwa — uchylają istniejący lub przynajmniej niepewny spór albo zabezpieczają wykonanie roszczenia. Ustępstwa nie muszą być równoważne; wystarczy, że każda ze stron rezygnuje z czegoś. Ugoda pozasądowa ma moc wiążącą jak każda umowa cywilnoprawna; jej niewykonanie uprawnia do dochodzenia roszczeń na drodze sądowej. Ugoda sądowa (zawarta przed sądem lub przed mediatorem i zatwierdzona postanowieniem sądu) kończy postępowanie i jest tytułem egzekucyjnym — po nadaniu klauzuli wykonalności można od razu prowadzić egzekucję. Ugoda nie może naruszać prawa ani zasad współżycia społecznego, a sąd uzna ją za niedopuszczalną, jeżeli byłaby sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierzała do obejścia prawa. W sprawach konsumenckich ugoda nie może wyłączać uprawnień ustawowych przysługujących konsumentowi.
PrzykładFirma budowlana „SolidBud” pozwała inwestora Artura N. o zapłatę 35 000 zł tytułem wynagrodzenia za wykonane prace remontowe, które inwestor zakwestionował, zarzucając liczne wady. Sprawa trafiła do Sądu Rejonowego w Gdańsku w marcu 2025 r. Przed pierwszą rozprawą sąd skierował strony do mediacji, podczas której mediator w dwóch sesjach pomógł im zidentyfikować sporne kwestie: faktyczną wartość wadliwie wykonanej elewacji (szacowaną przez inwestora na 12 000 zł) oraz koszt jej naprawy (10 500 zł według oferty niezależnego fachowca). Na posiedzeniu w maju 2025 r. strony zawarły ugodę sądową: firma „SolidBud” zrzekła się 11 000 zł roszczenia i zobowiązała się usunąć wskazane wady w terminie 60 dni, a Artur N. zobowiązał się zapłacić 24 000 zł w dwóch równych ratach po 12 000 zł — pierwszą w ciągu 14 dni od zawarcia ugody, drugą po protokolarnym potwierdzeniu usunięcia wad. Sąd zatwierdził ugodę postanowieniem i umorzył postępowanie. Ugoda stała się tytułem egzekucyjnym. Gdy pierwsza rata wpłynęła terminowo, ale firma uchyliła się od usunięcia wad, Artur N. wstrzymał drugą ratę, powołując się na art. 488 § 2 K.c. (prawo zatrzymania). Firma naprawiła elewację w październiku 2025 r., Artur N. zapłacił drugą ratę, a w razie gdyby tego zaniechał, firma mogłaby od razu złożyć wniosek o nadanie ugodzie klauzuli wykonalności i skierować ją do komornika bez wszczynania nowego procesu.
Zobacz też: mediacja · rozwiązanie umowy
