Naruszenie dóbr osobistych
Bezprawne zachowanie naruszające dobra niemajątkowe (zdrowie, wolność, cześć, nazwisko, kult zmarłych). Daje roszczenie o zaniechanie i zadośćuczynienie. art. 23, 24 K.c.
Dobra osobiste człowieka, wymienione przykładowo w art. 23 K.c. (m.in. zdrowie, wolność, cześć, swoboda sumienia, nazwisko, pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania, twórczość naukowa i artystyczna), podlegają ochronie prawa cywilnego niezależnie od ochrony przewidzianej innymi przepisami. Kluczowa zasada: bezprawność naruszenia jest domniemana — to pozwany musi wykazać, że jego działanie było uprawnione (np. działanie w ramach porządku prawnego, zgoda pokrzywdzonego, wykonywanie prawa podmiotowego). Osoba, której dobro zostało zagrożone, może żądać: zaniechania naruszenia, usunięcia skutków (np. opublikowania przeprosin w określonej formie i miejscu), zadośćuczynienia pieniężnego (art. 448 K.c.) lub zasądzenia odpowiedniej sumy na wskazany cel społeczny. Roszczenia przysługują równolegle i mogą być łączone. Ochronie podlegają też dobra osobiste osób prawnych — takie jak dobre imię czy nazwa — z odpowiednim zastosowaniem tych przepisów.
PrzykładPortal informacyjny Wiadomosci24.pl publikuje 15 marca 2025 r. artykuł zatytułowany „Radca prawny Marek Nowak brał łapówki od klientów”, oparty wyłącznie na anonimowym mailu przesłanym do redakcji. Tekst pozostaje online przez 3 tygodnie, w tym czasie traci on kilku stałych klientów, a jedna z firm wypowiada mu kontrakt na obsługę prawną wartą 60 000 zł rocznie. Nowak wzywa redakcję do natychmiastowego usunięcia artykułu i opublikowania sprostowania — portal odmawia, zasłaniając się „interesem publicznym”. Poszkodowany wnosi pozew o ochronę dóbr osobistych, żądając: nakazania usunięcia artykułu, opublikowania na stronie głównej portalu przeprosin przez 30 kolejnych dni w czcionce nie mniejszej niż 14 pkt, oraz zasądzenia 80 000 zł zadośćuczynienia za naruszenie czci i dobrego imienia zawodowego. Pozwany nie przedstawia żadnych dowodów prawdziwości zarzutów, co — wobec domniemania bezprawności naruszenia — oznacza, że to portal musi udowodnić, iż działał legalnie. Sąd uwzględnia powództwo w całości: nakazuje usunięcie materiału, zobowiązuje redakcję do publikacji przeprosin i zasądza 70 000 zł zadośćuczynienia, uznając, że nieprawdziwa i nieweryfikowana informacja o korupcji prawnika wyrządziła mu wymierną szkodę niemajątkową oraz doprowadziła do realnych strat finansowych.
Zobacz też: zadośćuczynienie
