Pokrzywdzony (w sprawach cywilnych)
Osoba, której wyrządzono szkodę. Może żądać naprawienia szkody w postępowaniu cywilnym (powództwo) lub adhezyjnie w karnym. art. 415 K.c.
W prawie cywilnym poszkodowanym jest każda osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna, której wyrządzono szkodę majątkową (uszczerbek w majątku lub utracone korzyści) albo niemajątkową (krzywda). Podstawą odpowiedzialności jest art. 415 K.c. (czyn niedozwolony) lub przepisy o odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 K.c.). Poszkodowany może żądać odszkodowania obejmującego damnum emergens (poniesioną stratę) i lucrum cessans (utracony zysk), a w razie krzywdy — zadośćuczynienia pieniężnego. Odpowiedzialnym może być bezpośredni sprawca, ale też jego pracodawca (art. 430 K.c.), ubezpieczyciel OC czy Skarb Państwa. Roszczenia z czynu niedozwolonego przedawniają się co do zasady po 3 latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej, nie dłużej niż 10 lat od zdarzenia (20 lat, gdy szkoda wynikła ze zbrodni lub występku). Przy szkodzie na osobie przedawnienie nie kończy się jednak wcześniej niż 3 lata od dowiedzenia się o szkodzie i sprawcy, bez owego 10-letniego kresu. Poszkodowany może też wytoczyć powództwo adhezyjne w postępowaniu karnym, jednak praktycznie częściej dochodzi roszczeń oddzielnie przed sądem cywilnym, gdzie ciężar dowodu spoczywa na nim.
PrzykładMarta K., pracownica biurowa z Wrocławia, w lutym 2024 r. uczestniczyła jako pasażerka w kolizji drogowej spowodowanej przez kierowcę ciężarówki należącej do firmy transportowej. W wyniku wypadku doznała przepukliny krążka międzykręgowego, wymagającej operacji i sześciomiesięcznej rehabilitacji. Koszty leczenia, zabiegów fizjoterapeutycznych i zakupu sprzętu rehabilitacyjnego wyniosły łącznie 42 000 zł; przez pół roku była całkowicie niezdolna do pracy, tracąc zarobki w wysokości 18 000 zł. W grudniu 2024 r. wniosła do sądu okręgowego pozew przeciwko pracodawcy kierowcy (odpowiedzialność na zasadzie art. 430 K.c.) oraz jego ubezpieczycielowi OC, żądając 42 000 zł odszkodowania tytułem damnum emergens, 18 000 zł tytułem lucrum cessans oraz 90 000 zł zadośćuczynienia za trwały uszczerbek na zdrowiu i cierpienie. Pozwani kwestionowali wysokość żądań, powołując biegłego lekarza. Sąd, opierając się na dokumentacji medycznej, opinii biegłego ortopedy i zaświadczeniach pracodawcy Marty, zasądził solidarnie od obu pozwanych całe żądane odszkodowanie i 80 000 zł zadośćuczynienia, uznając, że wyższe zadośćuczynienie nie byłoby rażąco wygórowane. Wyrok uprawomocnił się w 2025 r., a komornik wyegzekwował należność od ubezpieczyciela w ciągu trzech tygodni.
Zobacz też: szkoda · odpowiedzialność cywilna
