Szkoda
Uszczerbek w dobrach prawnych poszkodowanego. Majątkowa (straty + utracone korzyści) lub niemajątkowa (krzywda). Podlega naprawieniu. art. 361 K.c.
Szkoda (art. 361 K.c.) to uszczerbek w dobrach prawnie chronionych, który nastąpił wbrew woli poszkodowanego. Prawo cywilne wyróżnia szkodę majątkową — obejmującą rzeczywistą stratę (damnum emergens: zmniejszenie aktywów lub zwiększenie pasywów) oraz utracone korzyści (lucrum cessans: to, co poszkodowany mógłby osiągnąć, gdyby szkody nie wyrządzono) — oraz szkodę niemajątkową (krzywdę), naprawianą zadośćuczynieniem pieniężnym w przypadkach wskazanych w ustawie (m.in. art. 445, 448 K.c.). Sprawca odpowiada wyłącznie za normalne następstwa swojego działania lub zaniechania (adekwatny związek przyczynowy): zdarzenia typowe w danych okolicznościach, a nie skutki niezwykłe i nieprzewidywalne. Obowiązek naprawienia szkody może polegać na przywróceniu stanu poprzedniego (restytucja naturalna) albo na zapłacie odszkodowania pieniężnego — poszkodowany wybiera sposób, chyba że restytucja jest niemożliwa lub nadmiernie kosztowna. Poszkodowany ma obowiązek minimalizacji szkody; brak działań zmniejszających uszczerbek ogranicza wysokość odszkodowania.
PrzykładW nocy z 3 na 4 stycznia 2026 r. pęknięta rura w mieszkaniu Zenona P. na pierwszym piętrze spowodowała zalanie lokalu gastronomicznego Anny M. na parterze. Anna natychmiast wezwała pogotowie budowlane; już wstępny przegląd wykazał konieczność wymiany podłogi, sufitu i instalacji elektrycznej. Lokal był zamknięty przez 22 dni, bo odbiór prac remontowych przez sanepid nastąpił dopiero 25 stycznia 2026 r. Rzeczoznawca wycenił koszty remontu na 34 500 zł (szkoda rzeczywista — damnum emergens). Anna udokumentowała utracony dochód netto: w analogicznym okresie roku poprzedniego lokal zarabiał średnio 950 zł netto dziennie, a zatem utracone korzyści (lucrum cessans) wyniosły 20 900 zł. W sumie Anna dochodziła 55 400 zł odszkodowania. Zenon kwestionował wysokość utraconych korzyści, twierdząc, że styczeń to sezon niski. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego ds. gastronomii, który potwierdził, że przy uwzględnieniu sezonowości utracone korzyści należało obniżyć do 16 000 zł. Sąd zasądził łącznie 50 500 zł: 34 500 zł tytułem straty rzeczywistej i 16 000 zł tytułem utraconych korzyści, oddalając powództwo w pozostałej części. Zenon zapłacił zasądzoną kwotę wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wezwania do zapłaty.
Zobacz też: czyn niedozwolony · odpowiedzialność cywilna
