Separacja
Sądowe rozdzielenie małżonków bez zerwania węzła małżeńskiego. Skutki podobne do rozwodu w zakresie majątkowym. Małżeństwo nadal istnieje. art. 61¹ K.r.o.
Separacja sądowa (art. 61¹ K.r.o.) jest orzekana, gdy między małżonkami nastąpił zupełny rozkład pożycia — bez wymogu trwałości, co odróżnia ją od rozwodu. Wywołuje skutki zbliżone do rozwiązania małżeństwa: z mocy prawa powstaje rozdzielność majątkowa, ustaje dziedziczenie ustawowe po sobie, dopuszczalne jest orzeczenie alimentów. Nie pozwala jednak zawrzeć nowego małżeństwa, a małżonek zachowuje nazwisko nabyte przy zawarciu małżeństwa. Sąd bada te same przesłanki negatywne co przy rozwodzie (dobro wspólnych małoletnich dzieci, zasady współżycia społecznego). Jeżeli małżonkowie nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sąd może na zgodny wniosek orzec separację w postępowaniu nieprocesowym (szybszym). Separację znosi się na zgodny wniosek małżonków — z chwilą zniesienia powraca, o ile strony nie postanowią inaczej, ustrój wspólności ustawowej.
PrzykładMagdalena i Tomasz Kwiatkowscy są praktykującymi katolikami — ze względów religijnych wykluczają rozwód, jednak od początku 2024 r. żyją osobno: Tomasz wynajął kawalerkę, małżonkowie nie mają wspólnych dzieci poniżej 18 lat. Chcą formalnie rozdzielić finanse, bo Tomasz planuje zaciągnąć duży kredyt na działalność gospodarczą, a Magdalena obawia się, że mogłaby odpowiadać za jego ewentualne długi. W czerwcu 2024 r. składają zgodny wniosek o orzeczenie separacji w postępowaniu nieprocesowym. Na jednym posiedzeniu sąd rejonowy przesłuchuje oboje wnioskodawców, stwierdza zupełny rozkład pożycia (nie bada trwałości — tego wymogu przy separacji nie ma) i orzeka separację. Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia — w sierpniu 2024 r. — między małżonkami z mocy prawa powstaje rozdzielność majątkowa. Tomasz może teraz zaciągnąć kredyt 200 000 zł: ewentualna egzekucja będzie mogła objąć tylko jego majątek odrębny. Małżeństwo Kwiatkowskich nadal trwa formalnie — żadne z nich nie może zawrzeć nowego związku. Magdalena zachowuje nazwisko Kwiatkowska. Jeśli po kilku latach zdecydują się na pojednanie, złożą zgodny wniosek o zniesienie separacji — od tej chwili, o ile nie postanowią inaczej, powróci ustrój wspólności ustawowej.
