Służebność
Ograniczone prawo rzeczowe obciążające cudzą nieruchomość na rzecz innej nieruchomości (gruntowa) lub osoby (osobista, np. mieszkania). art. 285 K.c.
Służebność to ograniczone prawo rzeczowe, które obciąża nieruchomość (nieruchomość obciążona) na rzecz właściciela innej nieruchomości lub oznaczonej osoby. Służebność gruntowa (np. droga konieczna, służebność widoku, czerpania wody) zwiększa użyteczność nieruchomości władnącej i przechodzi na jej każdoczesnego właściciela. Właściciel nieruchomości odciętej od drogi publicznej może żądać ustanowienia drogi koniecznej za wynagrodzeniem — sąd wyznacza jej przebieg z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości i jak najmniejszego obciążenia nieruchomości służebnej. Służebność osobista (np. służebność mieszkania) jest niezbywalna i wygasa najpóźniej ze śmiercią uprawnionego. Służebność przesyłu obciąża nieruchomość na rzecz przedsiębiorcy, który korzysta z infrastruktury (gazociąg, linia energetyczna, wodociąg); może powstać przez umowę w formie aktu notarialnego, orzeczenie sądu lub zasiedzenie (po 20 latach posiadania służebności w dobrej wierze albo po 30 w złej).
PrzykładMarek S. kupił w 2021 r. działkę budowlaną nr 145/3 w gminie Nadarzyn. Działka ze wszystkich stron graniczy z gruntami rolnymi braci Kowalskich i nie posiada bezpośredniego dostępu do drogi gminnej. Marek S. próbował w 2022 r. zawrzeć umowę w formie aktu notarialnego ustanawiającą służebność drogi koniecznej przez działkę nr 144/1 należącą do Piotra Kowalskiego, oferując wynagrodzenie 12 000 zł. Piotr Kowalski odmówił. W marcu 2023 r. Marek S. wytoczył powództwo do Sądu Rejonowego w Pruszkowie o ustanowienie służebności drogi koniecznej. W toku postępowania biegły geodeta wyznaczył dwa warianty szlaku: krótszy przez działkę 144/1 i dłuższy przez działkę 144/4 Jana Kowalskiego. Biegły rzeczoznawca majątkowy wycenił uszczerbek w wartości działki 144/1 na 18 500 zł przy wariancie krótszym. Sąd w wyroku z listopada 2024 r. ustanowił służebność drogi koniecznej o szerokości 4 metrów przez działkę 144/1 jako wariant mniej uciążliwy dla obu nieruchomości, zasądzając na rzecz Piotra Kowalskiego jednorazowe wynagrodzenie w kwocie 18 500 zł płatne w terminie trzech miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia. Służebność wpisano następnie do księgi wieczystej nieruchomości obciążonej, dzięki czemu każdy kolejny właściciel działki 145/3 korzysta z przejazdu z mocy prawa.
Zobacz też: własność
