Zniesienie współwłasności
Sądowe lub umowne podzielenie rzeczy wspólnej między współwłaścicieli. Odbywa się przez podział fizyczny, przyznanie jednemu z dopłatami lub sprzedaż. art. 210 K.c.
Zniesienie współwłasności (art. 210–212 K.c.) to instytucja pozwalająca każdemu współwłaścicielowi w każdym czasie żądać podziału rzeczy wspólnej — roszczenie to nie ulega przedawnieniu, choć umownie można je wyłączyć na czas nie dłuższy niż 5 lat (z możliwością przedłużenia o kolejne 5 lat). Prawo przewiduje trzy sposoby zniesienia: podział fizyczny (in natura) — preferowany, gdy rzecz daje się podzielić bez istotnej zmiany lub utraty wartości; przyznanie rzeczy jednemu współwłaścicielowi z obowiązkiem spłaty pozostałych (spłata powinna odpowiadać wartości udziałów); sprzedaż sądowa i podział uzyskanej sumy (podział cywilny) — stosowany, gdy żaden ze współwłaścicieli nie chce lub nie może przejąć całości. Zniesienia można dokonać umownie (przy nieruchomości w formie aktu notarialnego) albo na drodze sądowej w postępowaniu nieprocesowym. Przy nieruchomościach istotna jest też możliwość wyodrębnienia lokali lub podziału geodezyjnego działki. Sąd, znosząc współwłasność, oznacza terminy i sposób uiszczenia spłat lub dopłat, a ich nieuiszczenie może skutkować egzekucją.
PrzykładTroje rodzeństwa — Anna, Bartosz i Celina — dziedziczy w równych udziałach (po 1/3) mieszkanie w Krakowie wycenione przez rzeczoznawcę na 750 000 zł. Anna chce sprzedać swój udział i spłacić kredyt, Bartosz myśli podobnie, natomiast Celina od trzech lat faktycznie mieszka w tym lokalu i pragnie go zachować. Strony nie mogą zawrzeć umowy notarialnej, bo Anna i Bartosz nie zgadzają się na proponowaną przez Celinę cenę spłaty. Anna wnosi do sądu rejonowego wniosek o zniesienie współwłasności w postępowaniu nieprocesowym. Sąd powołuje biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, który określa wartość lokalu na 720 000 zł (rynek nieco spadł od wstępnych szacunków). Celina oświadcza, że chce i jest w stanie przejąć mieszkanie na wyłączną własność. Sąd wydaje postanowienie: przyznaje lokal Celinie i zobowiązuje ją do spłaty Anny i Bartosza po 240 000 zł każdemu (łącznie 480 000 zł), z terminem płatności 6 miesięcy od uprawomocnienia postanowienia. Celina zaciąga w tym celu kredyt hipoteczny. W razie nieuiszczenia spłaty w terminie Anna i Bartosz mogą skierować wniosek do komornika — tytuł wykonawczy stanowi prawomocne postanowienie sądu zaopatrzone w klauzulę wykonalności. Po dokonaniu spłat Celina staje się jedyną właścicielką i aktualizuje wpis w księdze wieczystej.
Zobacz też: własność