Dziedziczenie po rodzicach
Dzieci dziedziczą po rodzicach w pierwszej kolejności obok małżonka rodzica (na równych udziałach). Mają prawo do zachowku jeśli pominięte w testamencie. art. 931 K.c.
Zgodnie z art. 931 K.c. w pierwszej grupie ustawowej powołani są dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek — dziedziczą oni w częściach równych, z zastrzeżeniem, że udział małżonka nie może być mniejszy niż 1/4 całości spadku. Jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, jego udział przechodzi na jego zstępnych (wnuki, prawnuki) w częściach równych. Dzieci wyłączają od dziedziczenia dalszych krewnych (rodziców, rodzeństwo spadkodawcy). Dziecko pominięte w testamencie zachowuje prawo do zachowku — wynosi on 1/2 udziału, który dziecko otrzymałoby przy dziedziczeniu ustawowym (2/3, jeśli dziecko jest małoletnie lub trwale niezdolne do pracy). Roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem 5 lat od ogłoszenia testamentu. Dzieci mogą zostać wydziedziczone jedynie z przyczyn ściśle wskazanych w ustawie (art. 1008 K.c.), np. za uporczywe niedopełnianie obowiązków rodzinnych względem spadkodawcy.
PrzykładTomasz Nowak umiera w maju 2025 r. bez testamentu, pozostawiając żonę Ewę oraz troje dzieci: Piotra, Agatę i Łukasza. W skład spadku wchodzą: mieszkanie o wartości 480 000 zł, samochód wart 40 000 zł i oszczędności 80 000 zł — łącznie 600 000 zł. Zgodnie z art. 931 K.c. do spadku powołani są żona i troje dzieci w częściach równych, po 1/4 każde; żona otrzymuje dokładnie tę minimalną gwarantowaną ustawą 1/4, bo liczba spadkobierców wynosi cztery osoby. Każdemu zatem przypada 150 000 zł. Okazuje się jednak, że za życia Tomasz darował Piotrowi 60 000 zł na remont mieszkania; darowizna nie była zwolniona z zaliczenia na schedę. Przy dziale spadku Piotr musi więc zaliczyć 60 000 zł na swój udział — faktycznie otrzymuje ze spadku jedynie 90 000 zł w majątku, a różnicę pokrywa już wcześniej otrzymana darowizna. Łukasz, który jest osobą z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, pyta prawnika o zachowek na wypadek gdyby ojciec sporządził testament i go pominął: przysługiwałoby mu 2/3 udziału ustawowego, czyli 2/3 z 150 000 zł = 100 000 zł, z uwagi na trwałą niezdolność do pracy. Roszczenie o zachowek uległoby przedawnieniu dopiero po 5 latach od ogłoszenia testamentu.
Zobacz też: dziedziczenie · zachowek
