Dziedziczenie
Wstąpienie spadkobiercy w prawa i obowiązki majątkowe zmarłego. Może być testamentowe lub ustawowe. art. 922 K.c.
Z chwilą śmierci spadkodawcy ogół jego praw i obowiązków majątkowych przechodzi na spadkobierców (art. 922 K.c.) — nie dotyczy to praw ściśle związanych z osobą zmarłego (np. renty, alimentów) ani tych, które gasną z mocy prawa. Dziedziczenie następuje z ustawy lub na podstawie testamentu; testamentowe ma pierwszeństwo. Powołany do spadku może złożyć oświadczenie o jego przyjęciu wprost (pełna odpowiedzialność za długi), przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza (odpowiedzialność za długi ograniczona do wartości aktywów spadku) albo odrzuceniu (traktowany jakby nie dożył otwarcia spadku). Termin na złożenie oświadczenia wynosi 6 miesięcy od chwili, gdy spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Brak oświadczenia w tym terminie skutkuje — po reformie z 2015 r. — przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, co chroni przed nieoczekiwanymi długami. Stwierdzenie nabycia spadku następuje w drodze postanowienia sądu lub notarialnego aktu poświadczenia dziedziczenia.
PrzykładJan Kowalski umiera w sierpniu 2025 r., pozostawiając testament, w którym do całego spadku powołuje córkę Annę. Syn Marek jest pominięty. Aktywami spadku są mieszkanie warte 350 000 zł i oszczędności na koncie bankowym w kwocie 40 000 zł. Pasywa to jednak niespłacony kredyt gotówkowy w wysokości 280 000 zł oraz zaległe opłaty czynszowe — łącznie pasywa wynoszą 295 000 zł. Saldo netto to zatem jedynie około 95 000 zł. Anna, nie wiedząc o skali zadłużenia, początkowo zastanawia się, czy nie odrzucić spadku. Ostatecznie w trzecim miesiącu od dowiedzenia się o powołaniu składa u notariusza oświadczenie o przyjęciu spadku z dobrodziejstwem inwentarza. Notariusz sporządza akt poświadczenia dziedziczenia, a komornik — na wniosek Anny — sporządza spis inwentarza, wyceniając aktywa na 390 000 zł brutto. Anna spłaca długi do wysokości aktywów; gdyby okazało się, że wierzyciele domagają się więcej, jej odpowiedzialność zostaje ograniczona do 390 000 zł. Brak oświadczenia złożonego w terminie 6 miesięcy skutkowałby automatycznym przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza na mocy art. 1015 § 2 K.c. w brzmieniu obowiązującym po reformie z 2015 r. — Anna i tak byłaby chroniona, lecz ryzykuje przegapienie możliwości odrzucenia i wyłączenia się z kręgu spadkobierców całkowicie.
