Małżeństwo
Związek mężczyzny i kobiety zawarty przed kierownikiem USC lub duchownym (małżeństwo konkordatowe). Rodzi wspólność majątkową, chyba że strony postanowią inaczej. art. 1 K.r.o.
Małżeństwo zawierają kobieta i mężczyzna jednocześnie obecni, składając zgodne oświadczenia woli przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego (art. 1 § 1 K.r.o.) albo — przy ślubie konkordatowym — przed duchownym kościoła lub związku wyznaniowego uprawnionego na mocy umowy z Rzecząpospolitą, pod warunkiem sporządzenia aktu małżeństwa przez USC (art. 1 § 2 K.r.o.). Przeszkody małżeńskie to m.in.: brak ukończonych 18 lat (sąd może zezwolić kobiecie od 16 lat), choroba psychiczna lub niedorozwój umysłowy, pozostawanie w związku małżeńskim (bigamia), pokrewieństwo w linii prostej i rodzeństwo oraz powinowactwo w linii prostej (przy powinowactwie sąd może zezwolić) — art. 10—15 K.r.o. Małżeństwo rodzi obowiązek wspólnego pożycia, wierności, wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny (art. 23 K.r.o.) oraz ustawową wspólność majątkową. Rozwiązanie następuje przez śmierć, uznanie za zmarłego lub rozwód orzeczony przez sąd okręgowy, a unieważnienie — gdy zaistniała przeszkoda. Kościelne stwierdzenie nieważności małżeństwa konkordatowego nie ma skutków cywilnoprawnych.
PrzykładJoanna i Tomasz postanowili wziąć ślub konkordatowy w parafii rzymskokatolickiej w czerwcu 2025 r. Przed ceremonią sprawdzili, że parafia figuruje na liście kościołów uprawnionych do zawierania małżeństw wywołujących skutki cywilne. Podczas uroczystości złożyli zgodne oświadczenia woli wobec duchownego i dwóch świadków. Proboszcz sporządził zaświadczenie i przekazał dokumenty do miejscowego urzędu stanu cywilnego w ustawowym terminie 5 dni roboczych. Kierownik USC sporządził akt małżeństwa — z tą chwilą małżeństwo wywołało pełne skutki cywilnoprawne, tak jakby zostało zawarte przed urzędnikiem USC. Automatycznie powstała ustawowa wspólność majątkowa: wynagrodzenie Tomasza jako programisty i zarobki Joanny z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej zaczęły zasilać majątek wspólny. Małżonkowie stali się też wzajemnie zobowiązani do wspólnego pożycia, wierności i wzajemnej pomocy (art. 23 K.r.o.) oraz do współdziałania dla dobra założonej rodziny. Trzy miesiące po ślubie Tomasz kupił mieszkanie za kredyt hipoteczny — lokal wszedł do majątku wspólnego, mimo że umowę kredytową podpisał sam, bo Anna wyraziła zgodę poświadczoną notarialnie.
Zobacz też: intercyza · majątek wspólny
