Jak szybko zakończyć małżeństwo?

Kiedy rozwód może zakończyć małżeństwo szybko?

Szybki rozwód nie zależy wyłącznie od tego, że jeden z małżonków chce jak najszybciej zakończyć małżeństwo. Sąd musi ustalić, czy zostały spełnione przesłanki rozwodu i czy nie zachodzą przeszkody, które rozwód wyłączają.

W praktyce sprawa rozwodowa przebiega najsprawniej, gdy małżonkowie:

• oboje zgadzają się na rozwód,
• wnoszą o rozwód bez orzekania o winie,
• mają uzgodnione alimenty na dzieci, kontakty, władzę rodzicielską i miejsce pobytu dzieci,
• nie prowadzą sporu o majątek w sprawie rozwodowej,
• przedstawiają sądowi spójne stanowiska i podstawowe dowody.

Jeżeli istnieje konflikt o winę, dzieci, kontakty albo alimenty, rozwód nadal może być możliwy, ale postępowanie zwykle wymaga szerszego postępowania dowodowego. Wtedy sąd może przesłuchiwać świadków, analizować dokumenty, a w sprawach dotyczących dzieci korzystać z opinii specjalistów.

Zupełny i trwały rozkład pożycia

Podstawą rozwodu jest art. 56 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Zgodnie z Kodeksem rodzinnym:

„Art. 56. § 1. Jeżeli między małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia, każdy z małżonków może żądać, ażeby sąd rozwiązał małżeństwo przez rozwód.

§ 2. Jednakże mimo zupełnego i trwałego rozkładu pożycia rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków albo jeżeli z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

§ 3. Rozwód nie jest również dopuszczalny, jeżeli żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego”.

Zupełny rozkład pożycia oznacza zerwanie trzech podstawowych więzi małżeńskich: duchowej, fizycznej i gospodarczej. Chodzi więc nie tylko o brak współżycia, lecz także o brak więzi emocjonalnej, wspólnego planowania życia i faktycznego prowadzenia wspólnoty małżeńskiej.

Trwałość rozkładu oznacza, że według doświadczenia życiowego nie ma realnych widoków na powrót małżonków do wspólnego pożycia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 grudnia 1998 r., sygn. akt I CKN 817/97, wskazał, że rozkład pożycia ma charakter trwały, gdy okoliczności sprawy uzasadniają wniosek, iż powrót małżonków do pożycia nie nastąpi.

Wspólne mieszkanie z małżonkiem nie wyklucza rozwodu. Zdarza się, że małżonkowie mieszkają razem z powodów finansowych, mieszkaniowych albo ze względu na dzieci, ale faktycznie nie prowadzą już wspólnego życia. Trzeba jednak wyjaśnić to w pozwie i, jeśli to konieczne, udowodnić.

Kiedy sąd może odmówić rozwodu?

Nawet jeżeli małżeństwo faktycznie się rozpadło, sąd bada, czy nie występują negatywne przesłanki rozwodu. Najważniejsze z nich to dobro wspólnych małoletnich dzieci, zasady współżycia społecznego oraz sytuacja, w której rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie zgadza się na rozwód.

Dobro dzieci nie oznacza, że rodzice małoletnich dzieci nie mogą się rozwieść. Oznacza natomiast, że sąd musi sprawdzić, czy rozwód nie pogorszy istotnie sytuacji dzieci. Dlatego w pozwie warto przedstawić konkretne propozycje dotyczące miejsca zamieszkania dzieci, kontaktów z drugim rodzicem, alimentów i wykonywania władzy rodzicielskiej.

Odmowa rozwodu z powodu zasad współżycia społecznego występuje wyjątkowo. Może dotyczyć sytuacji szczególnych, na przykład ciężkiej choroby jednego z małżonków i rażąco nielojalnego zachowania drugiej strony. Każdorazowo decydują konkretne okoliczności sprawy.

Nowy partner a rozwód i wina za rozkład pożycia

Nowy związek może mieć znaczenie w sprawie rozwodowej, zwłaszcza gdy drugi małżonek twierdzi, że to relacja pozamałżeńska doprowadziła do rozpadu małżeństwa. Nie oznacza to jednak automatycznie, że osoba pozostająca w nowej relacji zawsze zostanie uznana za wyłącznie winną.

Istotne jest, kiedy faktycznie doszło do rozkładu pożycia. Jeżeli nowa relacja pojawiła się dopiero po trwałym rozpadzie więzi małżeńskich, jej znaczenie dla winy może być inne niż wtedy, gdy była bezpośrednią przyczyną rozpadu małżeństwa.

Jeżeli rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny, a drugi małżonek nie wyraża zgody na rozwód, sąd co do zasady nie może orzec rozwodu. Wyjątkiem jest sytuacja, w której odmowa zgody na rozwód jest w konkretnych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.

Jak przygotować pozew o szybki rozwód?

Pozew o rozwód składa się do sądu okręgowego. W pozwie trzeba wskazać, czy małżonek domaga się rozwodu bez orzekania o winie, z winy drugiego małżonka, z winy obu stron albo z własnej winy. Trzeba też sformułować wnioski dotyczące dzieci, alimentów, kontaktów i władzy rodzicielskiej.

Do pozwu najczęściej dołącza się:

• odpis skrócony aktu małżeństwa,
• odpisy skrócone aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci,
• potwierdzenie uiszczenia opłaty od pozwu w kwocie 600 zł,
• odpis pozwu z załącznikami dla drugiego małżonka,
• dokumenty potwierdzające koszty utrzymania dzieci, dochody i sytuację rodzinną,
• porozumienie rodzicielskie, jeżeli małżonkowie je wypracowali.

Jeżeli strony zgodnie wnoszą o rozwód bez orzekania o winie, po prawomocnym zakończeniu sprawy sąd zwraca połowę opłaty od pozwu. W praktyce może to zmniejszyć koszt postępowania, ale nie zwalnia z obowiązku uiszczenia opłaty przy składaniu pozwu, chyba że strona uzyska zwolnienie od kosztów sądowych.

W pozwie można także wnioskować o podział majątku wspólnego, ale sąd rozwodowy rozpozna taki wniosek tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu. Jeżeli istnieje spór o skład majątku, wartość składników albo sposób podziału, sąd często pozostawia tę kwestię do odrębnej sprawy.

Dzieci, alimenty i porozumienie rodzicielskie

Przy wspólnych małoletnich dzieciach sąd musi rozstrzygnąć o władzy rodzicielskiej, miejscu zamieszkania dzieci, kontaktach z rodzicem, z którym dzieci nie będą mieszkać na stałe, oraz alimentach. Nawet przy zgodnym rozwodzie sąd sprawdza, czy ustalenia rodziców są zgodne z dobrem dzieci.

Porozumienie rodzicielskie powinno być konkretne. Warto wskazać w nim między innymi: przy którym rodzicu dzieci będą mieszkać, jak będą wyglądały kontakty w tygodniu, weekendy, święta, ferie i wakacje, kto ponosi określone koszty oraz jak rodzice będą podejmować ważne decyzje dotyczące edukacji i leczenia.

Jeżeli rodzice nie potrafią się porozumieć, postępowanie może się wydłużyć. Sąd może wtedy dopuścić dowody z zeznań świadków, dokumentów, opinii szkoły, zaświadczeń lekarskich, a w bardziej spornych sytuacjach także opinii specjalistycznej dotyczącej sytuacji dziecka.

Jakie dowody mogą przyspieszyć sprawę?

Dowody powinny odpowiadać temu, co ma być wykazane. Jeżeli celem jest rozwód bez orzekania o winie, zwykle najważniejsze są zgodne stanowiska stron oraz potwierdzenie, że rozkład pożycia jest zupełny i trwały. Jeżeli natomiast sporna jest wina, potrzebne mogą być bardziej szczegółowe dowody.

W sprawach rozwodowych wykorzystuje się między innymi:

• zeznania stron i świadków,
• wiadomości SMS, e-maile i korespondencję z komunikatorów,
• dokumenty dotyczące kosztów utrzymania dzieci,
• zaświadczenia o dochodach, rachunki i faktury,
• dokumentację leczenia lub pomocy psychologicznej, jeżeli ma znaczenie dla sprawy,
• notatki urzędowe, interwencje policji lub inne dokumenty potwierdzające konflikty albo przemoc.

Nie warto zgłaszać wielu dowodów tylko po to, aby opisać całą historię małżeństwa. Nadmiar dowodów niezwiązanych z żądaniami może wydłużyć postępowanie. Lepiej wskazać dowody celne, konkretne i uporządkowane chronologicznie.