Odsetki
Świadczenie uboczne należne wierzycielowi za korzystanie z jego pieniędzy. Wyróżnia się odsetki ustawowe (kapitałowe), ustawowe za opóźnienie i umowne. art. 359 K.c.
Odsetki to periodyczne świadczenia pieniężne obliczane jako ułamek kapitału za okres korzystania z pieniędzy lub opóźnienia w zapłacie. Prawo polskie wyróżnia trzy zasadnicze rodzaje: odsetki kapitałowe (ustawowe, art. 359 § 2 K.c.) — wynagrodzenie za korzystanie z kapitału, w wysokości równej sumie stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego; odsetki za opóźnienie (ustawowe, art. 481 K.c.) — należne wierzycielowi od chwili opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego bez potrzeby wykazywania szkody, w wysokości stopy referencyjnej NBP powiększonej o 5,5 punktu procentowego; oraz odsetki umowne — określane przez strony, lecz ograniczone przepisami o odsetkach maksymalnych. Odsetki maksymalne (kapitałowe) nie mogą przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych (art. 359 § 2(1) K.c.), a odsetki maksymalne za opóźnienie — dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie (art. 481 § 2(1) K.c.); zastrzeżenie wyższe jest z mocy prawa zastąpione stawką maksymalną. Roszczenie o zaległe odsetki przedawnia się po 3 latach jako świadczenie okresowe, niezależnie od terminu przedawnienia długu głównego.
PrzykładPrzedsiębiorca budowlany Marek Lis wystawia 1 marca 2025 r. fakturę VAT na kwotę 50 000 zł z 30-dniowym terminem płatności, tj. do 31 marca 2025 r. Kontrahent — spółka Invest Pro — reguluje należność dopiero 29 czerwca 2025 r., po 90 dniach opóźnienia. Lis nie musiał wzywać dłużnika do zapłaty — opóźnienie powstaje z mocy prawa następnego dnia po upływie terminu, tj. od 1 kwietnia 2025 r. (art. 481 § 1 K.c.). Przy stopie referencyjnej NBP wynoszącej na początku 2025 r. 5,75% odsetki ustawowe za opóźnienie wynoszą 5,75% + 5,5% = 11,25% w skali roku. Za 90 dni opóźnienia Lis nalicza: 50 000 zł × 11,25% × (90/365) = ok. 1 388 zł odsetek. Ponieważ Invest Pro płaci z opóźnieniem i kwestionuje naliczenie odsetek, Lis wystawia notę odsetkową i wzywa do zapłaty 1 388 zł. Dłużnik twierdzi, że „opóźnienie to tylko kilka tygodni”; sąd w postępowaniu upominawczym wydaje nakaz zapłaty na kwotę odsetek, przypominając, że wierzyciel nie musi wykazywać żadnej szkody — samo opóźnienie w zapłacie świadczenia pieniężnego jest wystarczającą przesłanką roszczenia odsetkowego. Roszczenie o zaległe odsetki podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia jako świadczenie okresowe, niezależnie od terminu przedawnienia długu głównego.
Zobacz też: przedawnienie roszczeń
