Przedawnienie roszczeń
Upływ terminu, po którym dłużnik może uchylić się od zaspokojenia roszczenia majątkowego. Termin ogólny 6 lat, dla roszczeń z działalności gospodarczej 3 lata. art. 117 K.c.
Instytucja przedawnienia (art. 117–125 K.c.) powoduje, że po upływie terminu dłużnik może podnieść zarzut przedawnienia i uchylić się od spełnienia świadczenia — wierzytelność trwa, ale staje się niezaskarżalna. Od 2018 r. obowiązuje termin ogólny 6 lat (dawniej 10 lat); dla roszczeń o świadczenia okresowe (czynsz, odsetki) i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej — 3 lata. Jeżeli termin przedawnienia wynosi co najmniej dwa lata, jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Wobec konsumenta, od nowelizacji z 2018 r., sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu (art. 117 § 2¹ K.c.) — bez potrzeby podnoszenia zarzutu. Bieg przedawnienia przerywa m.in. każda czynność przed sądem lub organem egzekucyjnym, mediacja oraz uznanie roszczenia przez dłużnika; po przerwie biegnie na nowo. Zawieszenie biegu następuje m.in. na czas trwania siły wyższej lub między osobami bliskimi. Zrzeczenie się zarzutu przedawnienia przed upływem terminu jest nieważne.
PrzykładSpółka budowlana wystawiła fakturę za roboty wykończeniowe na kwotę 38 000 zł w dniu 15 marca 2022 r., z terminem płatności 30 dni. Roszczenie, jako związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawnia się po 3 latach; ponieważ termin nie jest krótszy niż dwa lata, jego koniec przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego — czyli 31 grudnia 2025 r. Spółka kieruje wezwania do zapłaty w 2022 i 2023 r., jednak żadne z nich nie przerywa biegu przedawnienia, bo nie są czynnościami przed sądem ani organem egzekucyjnym i nie zostają poprzedzone uznaniem długu przez dłużnika. W lutym 2026 r. spółka wnosi wreszcie pozew do sądu rejonowego. Pozwany — osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą — w odpowiedzi na pozew podnosi zarzut przedawnienia. Sąd bada, czy bieg przedawnienia był przerwany lub zawieszony: żadnej czynności przerywającej w aktach nie ma. Mimo że roszczenie jest co do zasady zasadne i udokumentowane, sąd oddala powództwo w całości, powołując się na art. 117 § 2 K.c. — skutek przedawnienia nastąpił z dniem 31 grudnia 2025 r., a dłużnik skutecznie uchylił się od jego zaspokojenia.
Zobacz też: odsetki · zasiedzenie
