Pełnomocnictwo

Upoważnienie do dokonywania czynności prawnych w imieniu i ze skutkiem dla mocodawcy. Może być ogólne, rodzajowe lub szczególne. art. 95 K.c.

Pełnomocnictwo jest jednostronną czynnością prawną mocodawcy, która skutkuje bezpośrednio dla niego — prawa i obowiązki wynikające z czynności pełnomocnika wchodzą wprost do sfery prawnej mocodawcy (art. 95 § 2 k.c.). Wyróżnia się trzy rodzaje: ogólne (do czynności zwykłego zarządu majątkiem, wymagające formy pisemnej pod rygorem nieważności), rodzajowe (do określonej kategorii czynności) i szczególne (do konkretnej czynności). Jeśli czynność wymaga formy szczególnej, pełnomocnictwo musi być udzielone w tej samej formie — np. sprzedaż nieruchomości wymaga pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego. Mocodawca może odwołać pełnomocnictwo w każdej chwili, chyba że zrzekł się tego prawa z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego (art. 101 § 1 k.c.). Pełnomocnik nie może być drugą stroną czynności, której dokonuje w imieniu mocodawcy (zakaz pełnomocnictwa do samego siebie — art. 108 k.c.). Dla przedsiębiorców szczególnym rodzajem umocowania jest prokura, obejmująca wszystkie czynności sądowe i pozasądowe związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, wpisywana do KRS.

PrzykładJan Nowak wyjeżdża do pracy w Niemczech na dwa lata i przed wyjazdem chce zabezpieczyć sprzedaż swojego mieszkania w Krakowie wartego 550 000 zł. Przed notariuszem udziela siostrze Monice notarialnego pełnomocnictwa szczególnego do sprzedaży konkretnego lokalu, z prawem do ustalenia ceny nie niższej niż 500 000 zł i odbioru zapłaty. Akt notarialny pełnomocnictwa kosztuje Jana 200 zł taksy. Trzy miesiące później Monika spotyka nabywcę, negocjuje cenę 540 000 zł i podpisuje u notariusza umowę przeniesienia własności — działając w imieniu Jana, a nie we własnym. Własność lokalu przechodzi na nabywcę z chwilą podpisania aktu, a 540 000 zł trafia na rachunek bankowy Jana — bezpośrednio do jego majątku, bo Monika była wyłącznie pełnomocnikiem. Monika nie może nabyć tego mieszkania dla siebie (zakaz z art. 108 k.c. — pełnomocnik drugą stroną czynności). Jan może w każdej chwili odwołać pełnomocnictwo listem do notariusza lub bezpośrednio do siostry, co spowoduje wygaśnięcie umocowania ze skutkiem natychmiastowym. Nabywca, który zawarłby umowę po odwołaniu, o którym nie wiedział i nie mógł wiedzieć, byłby chroniony zasadą ochrony dobrej wiary.

Zobacz też: czynność prawna