Rozdzielność majątkowa
Ustrój majątkowy małżeństwa, w którym każdy małżonek zachowuje majątek nabyty przed i po ślubie. Wymaga intercyzy lub orzeczenia sądu. art. 51 K.r.o.
Rozdzielność majątkowa wyłącza obowiązującą z mocy prawa wspólność ustawową — od chwili jej ustanowienia każdy małżonek zachowuje pełną odrębność majątkową: nabywa składniki majątku wyłącznie na swój rachunek i samodzielnie nim zarządza. Można ją ustanowić umową majątkową małżeńską (intercyzą) sporządzoną w formie aktu notarialnego — przed zawarciem małżeństwa lub w jego trakcie — albo wyrokiem sądu na żądanie każdego z małżonków z ważnych powodów (art. 52 K.r.o.); sąd może ustanowić ją z datą wsteczną. Szczególną odmianą jest rozdzielność z wyrównaniem dorobków (art. 51³ i n. K.r.o.), gdzie po ustaniu ustroju małżonek z mniejszym dorobkiem może żądać wyrównania. Kluczową funkcją ochronną jest wyłączenie odpowiedzialności jednego małżonka za długi drugiego zaciągnięte po ustanowieniu rozdzielności. Wierzyciele mogą jednak skarżyć czynności dokonane z ich pokrzywdzeniem w drodze skargi pauliańskiej.
PrzykładAnna Kowalska, kardiolog prowadząca prywatną praktykę, planuje w 2023 r. rozszerzyć działalność o nową klinikę i zaciągnąć kredyt inwestycyjny na 1,2 mln zł. Obawiając się, że ryzyko biznesowe może zagrożić wspólnemu majątkowi, Anna i jej mąż Piotr podpisują w lutym 2023 r. intercyzę ustanawiającą rozdzielność majątkową — w formie aktu notarialnego, zgodnie z art. 47 K.r.o. Notariusz informuje ich, że od tej chwili wszelkie składniki majątku nabywane przez każdego z nich osobno stają się ich odrębną własnością. Dom zakupiony wcześniej wspólnie pozostaje współwłasnością po połowie. W 2026 r. klinika Anny napotyka poważne trudności finansowe — zadłużenie wobec dostawców sprzętu medycznego sięga 900 000 zł. Wierzyciele wszczynają postępowanie egzekucyjne. Komornik może prowadzić egzekucję wyłącznie z majątku Anny: jej rachunku firmowego, sprzętu medycznego i jej udziału w nieruchomości wspólnej. Oszczędności Piotra (240 000 zł na koncie osobistym) oraz samochód wpisany na Piotra pozostają poza egzekucją, bo rozdzielność majątkowa wyłącza jego odpowiedzialność za długi zaciągnięte przez Annę po dacie intercyzy. Wierzyciele rozważają skargę pauliańską, jednak nie stwierdzają czynności dokonanych z pokrzywdzeniem — intercyza poprzedza zaciągnięcie długów.
Zobacz też: intercyza · majątek wspólny
