Sąd okręgowy
Pierwsza instancja przy wyższych WPS (>100 000 zł) i w sprawach z natury okręgowych (rozwód, naruszenie dóbr osobistych). Także II instancja apelacyjna. Prawo o ustroju sądów powszechnych
Sąd okręgowy działa jako sąd I instancji w sprawach, które ze względu na przedmiot lub wartość przekraczają właściwość sądu rejonowego. W postępowaniu cywilnym rozpoznaje w I instancji m.in. sprawy o prawa niemajątkowe i łącznie z nimi dochodzone roszczenia majątkowe, sprawy o ochronę dóbr osobistych i praw autorskich, o prawa do wynalazków, wzorów użytkowych i znaków towarowych, sprawy z zakresu prawa rodzinnego (rozwód, separacja, unieważnienie małżeństwa, ustalenie ojcostwa), a także sprawy majątkowe, w których wartość przedmiotu sporu przekracza 100 000 zł (z pewnymi wyjątkami przewidzianymi dla sądu rejonowego). Jako sąd II instancji sąd okręgowy rozpatruje apelacje od wyroków sądów rejonowych — jego orzeczenia są wówczas prawomocne, choć w ograniczonym zakresie podlegają kasacji. Sąd okręgowy orzeka w składzie jednego sędziego lub trzech sędziów zawodowych, zależnie od rodzaju sprawy i etapu postępowania.
PrzykładW marcu 2026 r. firma budowlana ABC Sp. z o.o. pozwała inwestora o zapłatę 380 000 zł tytułem wynagrodzenia za wykonane roboty budowlane, od czego inwestor uchylał się od sześciu miesięcy. Ponieważ wartość przedmiotu sporu przekraczała 100 000 zł, pozew trafił do Wydziału Cywilnego Sądu Okręgowego w Gdańsku — właściwego ze względu na siedzibę inwestora. Równolegle, w tym samym budynku sądu, do Wydziału Rodzinnego wpłynął pozew o rozwód bez orzekania o winie złożony przez małżonków Kowalskich — ta kategoria spraw należy z ustawy do właściwości sądu okręgowego niezależnie od wartości majątkowej sprawy. Sąd okręgowy w sprawie budowlanej wyznaczył termin rozprawy na maj 2026 r. i dopuścił dowód z opinii biegłego ds. budownictwa w celu weryfikacji zakresu wykonanych prac. W sprawie Kowalskich sąd przeprowadził przesłuchanie stron na jednej rozprawie i wydał wyrok orzekający rozwód w czerwcu 2026 r. Gdyby inwestor zaskarżył ewentualny wyrok w sprawie budowlanej, apelację rozpoznałby Sąd Apelacyjny w Gdańsku; natomiast w sprawie rozwodowej apelacja od wyroku sądu okręgowego również trafiłaby do sądu apelacyjnego — sąd okręgowy orzekał w tym przypadku jako I instancja.
Zobacz też: sąd rejonowy · apelacja
