Użytkowanie wieczyste
Prawo do korzystania z gruntu Skarbu Państwa lub jednostki samorządu na okres 99 lat. Stopniowo wygaszane na rzecz prawa własności. art. 232 K.c.
Użytkowanie wieczyste jest prawem rzeczowym pośrednim między własnością a ograniczonymi prawami rzeczowymi. Ustanawia się je na gruntach Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego na okres do 99 lat (minimalnie 40 lat), z możliwością przedłużenia. Użytkownik płaci opłatę pierwszą (15–25% wartości gruntu) i coroczne opłaty (zwykle 1–3% wartości gruntu, dla niektórych celów nawet 0,3%), które mogą być aktualizowane nie częściej niż raz na trzy lata. Prawo jest zbywalne (wymaga umowy notarialnej) i dziedziczne, a budynki wzniesione na gruncie stanowią własność użytkownika wieczystego. Na mocy ustawy z 2018 r. (ze skutkiem od 1 stycznia 2019 r.) grunty zabudowane budynkami mieszkalnymi przekształciły się z mocy prawa we własność, a dotychczasowe opłaty roczne zastąpiono opłatą przekształceniową rozłożoną na 20 lat. Dla gruntów komercyjnych i niezabudowanych użytkowanie wieczyste nadal obowiązuje i wygasa z upływem okresu, na jaki zostało ustanowione, o ile nie nastąpi przedłużenie.
PrzykładJan K. kupił w 2005 r. mieszkanie w bloku wybudowanym na gruncie Skarbu Państwa. W akcie notarialnym nabył własność lokalu wraz z udziałem w użytkowaniu wieczystym gruntu ustanowionym na 99 lat, tj. do 2078 r. Co roku płacił opłatę roczną ustaloną na 1% wartości gruntu — początkowo 420 zł, a po aktualizacji w 2015 r. wzrosła do 870 zł. Od 1 stycznia 2019 r., na podstawie ustawy z 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności, jego udział w użytkowaniu wieczystym przekształcił się z mocy prawa we współwłasność gruntu. Starosta wydał zaświadczenie potwierdzające przekształcenie i wpisał je do księgi wieczystej. Zamiast dawnej opłaty rocznej Jan K. zaczął płacić opłatę przekształceniową: przez 20 lat — do 2038 r. — wpłaca rocznie równowartość dawnej opłaty rocznej, czyli 870 zł. Jeżeli uiści całą należność jednorazowo przed upływem tego okresu, uzyska bonifikatę sięgającą nawet 60% pozostałej kwoty (zależnie od roku wpłaty). Po uregulowaniu wszystkich opłat przekształceniowych grunt stanie się jego współwłasnością bez żadnych dalszych obciążeń publicznoprawnych. Nabywca mieszkania od Jana K. wstępuje automatycznie w jego prawa i obowiązki wynikające z przekształcenia — nowy właściciel przejmuje obowiązek uiszczania pozostałych rat opłaty przekształceniowej.
Zobacz też: prawo własności · własność
