Zmiana nazwiska a wpis w księdze wieczystej

Czy można złożyć wniosek do KW z nazwiskiem panieńskim?

Co do zasady nie warto składać wniosku do księgi wieczystej wyłącznie z nazwiskiem panieńskim, jeżeli obecnie posługuje się Pani innym nazwiskiem. We wniosku należy podać aktualne dane, a rozbieżność między obecnym nazwiskiem a nazwiskiem wskazanym w postanowieniu spadkowym wyjaśnić dokumentami.

Najczęściej do wniosku dołącza się prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia oraz dokument potwierdzający zmianę nazwiska, np. odpis aktu małżeństwa. Jeżeli z dokumentów jednoznacznie wynika, że osoba wskazana w orzeczeniu pod nazwiskiem panieńskim i osoba składająca wniosek to ta sama osoba, sąd wieczystoksięgowy może dokonać wpisu.

W praktyce warto w treści wniosku jasno opisać rozbieżność, np. wskazać, że w postanowieniu sądu występuje nazwisko panieńskie, natomiast aktualne nazwisko wynika z aktu małżeństwa. Pomaga to uniknąć wezwania do uzupełnienia braków albo oddalenia wniosku z powodu niewykazania następstwa danych osobowych.

Obowiązek ujawnienia własności w księdze wieczystej

Artykuł 35 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece przewiduje obowiązek niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie prawa własności w księdze wieczystej. Przepis stanowi:

„1. Właściciel nieruchomości jest obowiązany do niezwłocznego złożenia wniosku o ujawnienie swego prawa w księdze wieczystej.

2. Jeżeli osoba trzecia doznała szkody na skutek nieujawnienia prawa własności w księdze wieczystej, właściciel ponosi odpowiedzialność za szkodę powstałą na skutek niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1, bądź na skutek opieszałości w jego wykonaniu”.

Oznacza to, że po nabyciu udziału w nieruchomości w drodze spadku należy doprowadzić do ujawnienia aktualnych właścicieli albo współwłaścicieli w księdze wieczystej. Wniosek składa się na urzędowym formularzu właściwym dla wpisów w księdze wieczystej, dołączając dokumenty stanowiące podstawę wpisu. W sprawach spadkowych będzie to przede wszystkim prawomocne postanowienie sądu albo notarialny akt poświadczenia dziedziczenia.

Czy sąd może ukarać za zwłokę w aktualizacji KW?

Za samo niezłożenie wniosku w krótkim terminie sąd wieczystoksięgowy co do zasady nie nakłada grzywny ani kary podobnej do sankcji karnej. Ustawa o księgach wieczystych i hipotece przewiduje jednak odpowiedzialność odszkodowawczą, jeżeli osoba trzecia dozna szkody przez to, że właściciel nie ujawnił swojego prawa albo zrobił to z opóźnieniem.

W praktyce dolegliwości mogą mieć więc charakter pośredni. Nieaktualna księga wieczysta może utrudnić sprzedaż nieruchomości, ustanowienie hipoteki, przeprowadzenie działu spadku, uzyskanie kredytu albo wykazanie prawa własności wobec osób trzecich. Może też spowodować, że sąd oddali wniosek, jeżeli dokumenty nie pozwalają jednoznacznie stwierdzić, kto jest właścicielem lub współwłaścicielem.

Odszkodowanie nie jest automatyczne. Osoba, która domaga się naprawienia szkody, musiałaby wykazać m.in. szkodę, związek przyczynowy z brakiem aktualnego wpisu oraz podstawy odpowiedzialności właściciela. Sam fakt, że wpis jest spóźniony, nie oznacza jeszcze obowiązku zapłaty konkretnej kwoty.

Co zrobić, gdy postanowienie spadkowe zawiera nazwisko panieńskie?

Najpierw trzeba ustalić, dlaczego w postanowieniu widnieje nazwisko panieńskie. Możliwe są zwłaszcza dwa warianty.

Pierwszy wariant: nazwisko panieńskie było prawidłowe w chwili prowadzenia sprawy spadkowej albo wynikało z dokumentów złożonych w tamtym postępowaniu. Wtedy zwykle wystarczy dołączyć dokument potwierdzający zmianę nazwiska, np. odpis aktu małżeństwa, aby sąd wieczystoksięgowy mógł powiązać obie dane.

Drugi wariant: w postanowieniu jest błąd, np. sąd powinien był wpisać aktualne nazwisko, ale przez omyłkę wpisał nazwisko panieńskie. W takiej sytuacji można rozważyć złożenie wniosku o sprostowanie orzeczenia. Zgodnie z art. 350 Kodeksu postępowania cywilnego sąd może sprostować niedokładności, błędy pisarskie, rachunkowe albo inne oczywiste omyłki.

Przepis art. 350 K.p.c. brzmi:

„§ 1. Sąd może z urzędu sprostować w wyroku niedokładności, błędy pisarskie albo rachunkowe lub inne oczywiste omyłki.

§ 2. Sprostowanie sąd może postanowić na posiedzeniu niejawnym; o sprostowaniu umieszcza się wzmiankę na oryginale wyroku, a na żądanie stron także na udzielonych im wypisach. Dalsze odpisy i wypisy powinny być zredagowane w brzmieniu uwzględniającym postanowienie o sprostowaniu.

§ 3. Jeżeli sprawa toczy się przed sądem drugiej instancji, sąd ten może z urzędu sprostować wyrok pierwszej instancji”.

Wniosek o sprostowanie składa się do sądu, który wydał orzeczenie. Jeżeli sąd uwzględni wniosek, dalsze odpisy powinny uwzględniać sprostowanie, co ułatwi późniejszy wpis w księdze wieczystej.

Jakie dokumenty dołączyć do wniosku o wpis współwłaścicieli?

Zakres dokumentów zależy od podstawy nabycia udziału w nieruchomości. W typowej sprawie spadkowej potrzebne mogą być:

• prawomocne postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo akt poświadczenia dziedziczenia,
• dokument potwierdzający zmianę nazwiska, jeżeli w orzeczeniu widnieje nazwisko panieńskie,
• dokumenty dotyczące działu spadku, jeżeli własność albo udziały zostały ostatecznie przyznane w dziale spadku,
• formularz wniosku wieczystoksięgowego z prawidłowo oznaczoną księgą wieczystą, nieruchomością i osobami uprawnionymi,
• potwierdzenie uiszczenia opłaty sądowej, jeżeli wniosek jej wymaga.

Jeżeli dział spadku nie został jeszcze przeprowadzony, w księdze wieczystej można co do zasady ujawnić współwłasność spadkobierców w udziałach wynikających z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia. Jeżeli jednak spadkobiercy planują dział spadku i przyznanie nieruchomości jednej osobie, czasem praktyczniejsze może być najpierw przeprowadzenie działu, a dopiero potem ujawnienie końcowego stanu prawnego w księdze wieczystej.

Ryzyka posługiwania się nieaktualnym nazwiskiem

Nie należy podpisywać wniosku aktualnie nieużywanym nazwiskiem tylko dlatego, że takie nazwisko widnieje w postanowieniu. Sąd powinien otrzymać prawdziwe i aktualne dane wnioskodawcy. Nazwisko panieńskie można natomiast wskazać opisowo, jako nazwisko występujące w dokumencie będącym podstawą wpisu.

Wątpliwości sądu mogą dotyczyć nie tyle samej zmiany nazwiska, ile wykazania tożsamości osoby. Jeżeli dokumenty nie pozwolą połączyć nazwiska panieńskiego z aktualnym nazwiskiem, sąd może wezwać do uzupełnienia braków albo oddalić wniosek. Dlatego najbezpieczniej od razu dołączyć dokument z USC albo sprostowane postanowienie.

FAQ

Czy muszę sprostować postanowienie spadkowe, jeśli zawiera nazwisko panieńskie?

Nie zawsze. Jeżeli nazwisko panieńskie było prawidłowe albo da się jednoznacznie wykazać zmianę nazwiska dokumentem z USC, sąd wieczystoksięgowy może uznać taki komplet dokumentów za wystarczający. Sprostowanie jest szczególnie potrzebne wtedy, gdy w orzeczeniu jest oczywisty błąd.

Czy sąd wieczystoksięgowy sam sprawdzi zmianę nazwiska?

Sąd bada dokumenty dołączone do wniosku. Nie należy zakładać, że samodzielnie uzupełni brakujące informacje. Najbezpieczniej dołączyć dokument potwierdzający zmianę nazwiska już przy pierwszym wniosku.

Czy za brak aktualizacji księgi wieczystej grozi grzywna?

Co do zasady nie. Przepisy nakładają obowiązek niezwłocznego ujawnienia własności, ale typową konsekwencją opóźnienia nie jest grzywna, lecz ryzyko odpowiedzialności odszkodowawczej oraz problemy praktyczne przy rozporządzaniu nieruchomością.

Czy można wpisać wszystkich spadkobierców jako współwłaścicieli?

Tak, jeżeli z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia wynika, kto i w jakich udziałach nabył spadek. Jeżeli później zostanie przeprowadzony dział spadku, księga może wymagać kolejnej aktualizacji.

Co zrobić, gdy sąd oddali wniosek o wpis?

Należy dokładnie przeanalizować uzasadnienie albo treść rozstrzygnięcia i ustalić, czy problemem były braki formalne, brak dokumentu potwierdzającego zmianę nazwiska, czy niewystarczająca podstawa wpisu. Dalsze działania zależą od przyczyny: czasem wystarczy ponowny kompletny wniosek, a czasem potrzebne jest sprostowanie orzeczenia.

Podsumowanie

Wniosek do księgi wieczystej najlepiej złożyć z aktualnym nazwiskiem, a nazwisko panieńskie wskazane w postanowieniu spadkowym wyjaśnić odpowiednim dokumentem. Jeżeli rozbieżność wynika z oczywistej omyłki sądu, należy rozważyć wniosek o sprostowanie orzeczenia.

Sąd nie nakłada typowej kary za samą zwłokę w aktualizacji księgi wieczystej. Nie oznacza to jednak, że opóźnienie jest obojętne. Może utrudnić sprzedaż, kredyt, dział spadku albo doprowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej, jeżeli osoba trzecia poniesie szkodę przez nieujawnienie prawa własności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
3. Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - Dz.U. 1982 nr 19 poz. 147

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.