Wierzytelność
Uprawnienie wierzyciela do żądania świadczenia. Ujęta od strony wierzyciela — po stronie dłużnika to jest dług. art. 353 K.c.
Wierzytelność to majątkowe prawo podmiotowe wierzyciela do żądania określonego zachowania dłużnika; jest odpowiednikiem długu po stronie dłużnika i razem z nim składa się na zobowiązanie (art. 353 K.c.). Wierzytelność jest co do zasady zbywalna przez przelew (cesję, art. 509 K.c.) — wierzyciel może przenieść ją na osobę trzecią bez zgody dłużnika, chyba że sprzeciwia się temu ustawa, umowa lub właściwość zobowiązania. O przelewie należy zawiadomić dłużnika, by spełnił świadczenie do rąk nowego wierzyciela. Wierzytelność może być przedmiotem zastawu (zastaw na prawach, art. 327 K.c.) lub wkładu do spółki. Wierzytelności pieniężne można potrącać z wzajemnymi długami (art. 498 K.c.), co prowadzi do ich umorzenia do wysokości wierzytelności niższej. Na rynku finansowym wierzytelności stanowią towar — banki i fundusze sekurytyzacyjne nabywają portfele wierzytelności masowo. Wierzytelność wygasa przez wykonanie, potrącenie, zwolnienie z długu, świadczenie w miejsce wykonania (datio in solutum) lub konfuzję (zlanie wierzyciela i dłużnika w jednej osobie); przedawnienie jej nie umarza, lecz daje dłużnikowi zarzut uchylenia się od spełnienia.
PrzykładDeweloper Arkadia Sp. z o.o. sprzedał Adamowi K. mieszkanie za 650 000 zł, płatne w czterech transzach. Adam wpłacił trzy transze łącznie 487 500 zł, a ostatnia transza 162 500 zł była wymagalna 1 czerwca 2025 r. Arkadia potrzebowała gotówki wcześniej na kolejną inwestycję, więc 15 maja 2025 r. zawarła z firmą faktoringową Finanso S.A. umowę cesji tej wierzytelności. Finanso zapłaciło Arkadii 155 000 zł (dyskonto 4,6%), nabywając prawo do żądania od Adama pełnych 162 500 zł. Tego samego dnia Arkadia wysłała Adamowi K. zawiadomienie o cesji listem poleconym — od chwili doręczenia pisma Adam był zobowiązany przelać ostatnią transzę na rachunek Finanso, nie Arkadii. Adam, nieświadomy szczegółów, omyłkowo 31 maja 2025 r. wpłacił 162 500 zł na stary rachunek Arkadii. Ponieważ zawiadomienie zostało mu doręczone już 20 maja 2025 r., wpłata do rąk dotychczasowego wierzyciela nie zwalniała go ze zobowiązania wobec Finanso — spełnienie świadczenia do rąk poprzedniego wierzyciela po otrzymaniu zawiadomienia jest skuteczne wobec nabywcy tylko wtedy, gdy ten wyraził na to zgodę. Finanso zażądało ponownej zapłaty. Adam odzyskał wpłacone Arkadii środki, składając wniosek o ich zwrot jako nienależne świadczenie, i ostatecznie uregulował dług wobec Finanso 10 czerwca 2025 r.
Zobacz też: dług · wierzyciel
