Sprzedaż wierzytelności a przedawnienie długu

Od jakiej daty liczyć przedawnienie po sprzedaży długu?

Datą początkową nie jest ani dzień zawarcia umowy pożyczki, ani dzień sprzedaży wierzytelności do funduszu. Sama cesja wierzytelności oznacza tylko zmianę wierzyciela. Nowy wierzyciel wstępuje w sytuację prawną poprzednika i co do zasady przejmuje wierzytelność w takim stanie, w jakim istniała w chwili sprzedaży, także z ryzykiem jej przedawnienia.

Dlatego najpierw trzeba ustalić, na jakiej podstawie prowadzono egzekucję: czy był to prawomocny wyrok, nakaz zapłaty, ugoda sądowa, czy dawny bankowy tytuł egzekucyjny. Od tego zależy długość terminu przedawnienia oraz to, czy fundusz może skutecznie powoływać się na wcześniejsze czynności banku.

W praktyce należy zebrać przede wszystkim: odpis orzeczenia albo tytułu wykonawczego, postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji, zawiadomienie o cesji oraz ewentualne pisma z funduszu. Bez tych dokumentów trudno bezpiecznie ocenić, czy roszczenie jest jeszcze wymagalne, czy można bronić się przedawnieniem.

Dług stwierdzony wyrokiem, nakazem zapłaty albo ugodą

Jeżeli bank uzyskał przeciwko dłużnikowi prawomocny wyrok, nakaz zapłaty albo zawarto ugodę zatwierdzoną przez sąd, zastosowanie ma art. 125 Kodeksu cywilnego. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu, orzeczeniem sądu polubownego albo ugodą sądową przedawnia się z upływem 6 lat. Roszczenia o świadczenia okresowe należne w przyszłości, na przykład przyszłe odsetki, przedawniają się w terminie 3 lat.

W starszych sprawach trzeba uwzględnić przepisy przejściowe po zmianie terminów przedawnienia. Dawniej termin dla roszczeń stwierdzonych prawomocnym orzeczeniem wynosił 10 lat. Obecnie nie można więc automatycznie przyjmować, że zawsze obowiązuje termin 10-letni albo zawsze 6-letni. Konieczne jest sprawdzenie, kiedy roszczenie stało się prawomocnie stwierdzone, czy i kiedy podejmowano czynności egzekucyjne oraz który termin upływa wcześniej.

Jeżeli po wydaniu orzeczenia wierzyciel skierował sprawę do komornika, skuteczne wszczęcie egzekucji przerywa bieg przedawnienia. Po zakończeniu egzekucji, na przykład po umorzeniu jej z powodu bezskuteczności, termin przedawnienia biegnie od nowa. Nie liczy się go od dnia zawarcia pożyczki ani od dnia późniejszej sprzedaży długu.

Przerwanie biegu przedawnienia przez egzekucję

Zgodnie z art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego bieg przedawnienia przerywa się przez czynność przed sądem albo innym właściwym organem, podjętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia, zaspokojenia albo zabezpieczenia roszczenia. Do takich czynności należy co do zasady wniosek o wszczęcie egzekucji, jeżeli egzekucja została skutecznie wszczęta.

Po każdym przerwaniu przedawnienia biegnie ono na nowo. Wynika to z art. 124 § 1 Kodeksu cywilnego. Jeżeli zatem komornik prowadził egzekucję, a następnie umorzył ją z powodu bezskuteczności, nowy termin należy zwykle liczyć od zakończenia postępowania egzekucyjnego, a nie od pierwotnej daty pożyczki.

Trzeba jednak odróżnić skuteczne wszczęcie egzekucji od sytuacji, w której wniosek egzekucyjny został zwrócony albo nie wywołał skutków procesowych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że zwrócony wniosek egzekucyjny nie przerywa biegu przedawnienia. Dlatego w każdej sprawie znaczenie ma treść postanowienia komornika i przebieg akt egzekucyjnych.

Dawny bankowy tytuł egzekucyjny a fundusz sekurytyzacyjny

W starszych sprawach banki mogły korzystać z bankowych tytułów egzekucyjnych. Obecnie nowe bankowe tytuły egzekucyjne nie są już wystawiane, ale w obrocie nadal spotyka się dawne długi, w których egzekucja była prowadzona właśnie na tej podstawie.

Roszczenie banku wynikające z działalności gospodarczej, dochodzone na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego, przedawniało się co do zasady w terminie 3 lat. Bankowy tytuł egzekucyjny nie jest prawomocnym orzeczeniem sądu w rozumieniu art. 125 Kodeksu cywilnego, dlatego nie korzystał z terminu właściwego dla wyroków lub nakazów zapłaty.

Istotna jest także sytuacja po sprzedaży wierzytelności. Zgodnie z utrwalonym stanowiskiem Sądu Najwyższego nabywca wierzytelności niebędący bankiem, na przykład fundusz sekurytyzacyjny, co do zasady nie może powołać się na przerwę przedawnienia wywołaną egzekucją wszczętą przez bank na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego. W takiej sprawie fundusz musi wykazać swoją podstawę dochodzenia roszczenia i liczyć się z zarzutem przedawnienia.

Czy sprzedaż wierzytelności przerywa przedawnienie?

Nie. Sama sprzedaż wierzytelności nie jest czynnością przed sądem, komornikiem ani innym organem powołanym do dochodzenia roszczeń. Nie przerywa więc biegu przedawnienia i nie powoduje, że termin liczy się od dnia przelewu wierzytelności.

Fundusz może oczywiście wysyłać wezwania do zapłaty, proponować ugodę albo pozwać dłużnika. Samo wezwanie do zapłaty zasadniczo nie przerywa przedawnienia. Pozew może mieć takie znaczenie, ale jeżeli roszczenie było już przedawnione, dłużnik powinien bronić się zarzutem przedawnienia.

Ostrożności wymaga podpisywanie ugód, oświadczeń o uznaniu długu albo dokonywanie wpłat po wielu latach. W zależności od treści dokumentów i okoliczności może to utrudnić obronę albo zostać potraktowane jako uznanie roszczenia. Przed podpisaniem ugody z funduszem warto więc sprawdzić, czy dług nie jest przedawniony.

Jak bronić się, gdy fundusz żąda zapłaty starego długu?

Jeżeli otrzymasz wezwanie do zapłaty, nakaz zapłaty albo pozew, nie należy ograniczać się do ustnej rozmowy z windykatorem. Najważniejsze jest pisemne ustalenie podstawy żądania. Można żądać wskazania numeru umowy, daty wymagalności, podstawy prawnej długu, dokumentu cesji, tytułu wykonawczego oraz informacji o wcześniejszych postępowaniach egzekucyjnych.

W sprawie sądowej zarzut przedawnienia należy podnieść w piśmie procesowym, na przykład w sprzeciwie od nakazu zapłaty, zarzutach od nakazu albo odpowiedzi na pozew. W sprawach przeciwko konsumentom sąd powinien brać przedawnienie pod uwagę z urzędu, ale w praktyce nadal warto wyraźnie wskazać, dlaczego roszczenie jest przedawnione i od jakiej daty należy liczyć termin.

Jeżeli termin jeszcze nie upłynął, możliwe jest negocjowanie spłaty, ale ugoda powinna być zawarta dopiero po sprawdzeniu salda, odsetek, kosztów i dokumentów potwierdzających przejście wierzytelności na fundusz.

FAQ

Czy 10 lat liczy się od pożyczki czy od sprzedaży długu?

Co do zasady od żadnej z tych dat. Jeżeli była egzekucja, najczęściej istotna jest data prawomocności tytułu oraz data zakończenia skutecznie wszczętej egzekucji. Sprzedaż długu nie rozpoczyna terminu przedawnienia od nowa.

Czy obecnie termin dla wyroku zawsze wynosi 10 lat?

Nie. Aktualnie roszczenia stwierdzone prawomocnym orzeczeniem lub ugodą sądową przedawniają się zasadniczo po 6 latach, a świadczenia okresowe należne w przyszłości po 3 latach. W starszych sprawach trzeba dodatkowo sprawdzić przepisy przejściowe.

Czy umorzenie egzekucji kasuje dług?

Nie. Umorzenie egzekucji z powodu bezskuteczności oznacza zazwyczaj, że komornik nie znalazł majątku pozwalającego na skuteczne prowadzenie egzekucji. Dług może nadal istnieć, ale od zakończenia egzekucji trzeba ponownie liczyć termin przedawnienia.

Czy wezwanie do zapłaty z funduszu przerywa przedawnienie?

Samo wezwanie do zapłaty zasadniczo nie przerywa biegu przedawnienia. Inaczej może być z pozwem, wnioskiem egzekucyjnym lub inną formalną czynnością przed właściwym organem, podjętą w celu dochodzenia roszczenia.

Czy warto podnieść zarzut przedawnienia, jeśli jestem konsumentem?

Tak. W sprawach przeciwko konsumentom sąd powinien uwzględniać przedawnienie z urzędu, ale bezpieczniej jest wyraźnie wskazać zarzut przedawnienia w piśmie procesowym i opisać, od kiedy termin powinien być liczony.

Podsumowanie

Sprzedaż wierzytelności nie resetuje przedawnienia. Decydujące znaczenie ma to, czy dług został stwierdzony orzeczeniem sądu lub ugodą, czy egzekucja była prowadzona na podstawie dawnego bankowego tytułu egzekucyjnego oraz kiedy postępowanie egzekucyjne zostało zakończone.

Jeżeli sprawa była u komornika i egzekucja została skutecznie wszczęta, przedawnienie zwykle biegnie na nowo od jej zakończenia. Jeżeli jednak wierzytelność oparta była na dawnym bankowym tytule egzekucyjnym, a nabywcą jest fundusz niebędący bankiem, sytuacja dłużnika może być korzystniejsza i wymaga dokładnej analizy.

Śródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 lipca 2003 r., sygn. akt II CKN 363/01
3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., sygn. akt II CKN 986/00
4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt V CSK 386/07
5. Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 czerwca 2016 r., sygn. akt III CZP 29/16

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.