Władza rodzicielska
Ogół praw i obowiązków rodziców wobec dziecka (piecza, wychowanie, zarząd majątkiem, reprezentacja). Wykonywana z poszanowaniem dobra dziecka. art. 95 K.r.o.
Władza rodzicielska (art. 95 K.r.o.) obejmuje pieczę nad osobą dziecka (wychowanie, edukacja, ochrona zdrowia), zarząd jego majątkiem oraz reprezentację w czynnościach prawnych. Trwa od urodzenia do uzyskania pełnoletności, czyli ukończenia 18. roku życia lub wcześniejszego zawarcia małżeństwa przez kobietę za zgodą sądu. Oboje rodziców wykonują ją wspólnie; przy braku porozumienia w istotnych sprawach rozstrzyga sąd opiekuńczy. W wyroku rozwodowym sąd obligatoryjnie orzeka o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem. Możliwe ingerencje sądu: ograniczenie władzy (np. ustanowienie nadzoru kuratora, poddanie określonych decyzji zgodzie sądu), zawieszenie (gdy przemijająca przeszkoda uniemożliwia wykonywanie) lub pozbawienie (trwała przeszkoda, nadużywanie albo rażące zaniedbywanie obowiązków). Zarząd majątkiem dziecka wymaga zgody sądu przy czynnościach przekraczających zakres zwykłego zarządu (np. zbycie nieruchomości dziecka).
PrzykładKatarzyna i Tomasz rozstali się w 2024 r. po pięciu latach małżeństwa; mają syna Mikołaja (lat 7). W toku sprawy rozwodowej oboje złożyli wnioski o ustalenie wykonywania władzy rodzicielskiej. Sąd okręgowy, kierując się dobrem dziecka, nie pozbawił żadnego z rodziców władzy rodzicielskiej. W wyroku z marca 2025 r. powierzył Katarzynie bezpośrednią pieczę nad Mikołajem — chłopiec zamieszkuje z matką i chodzi do pobliskiej szkoły — z jednoczesnym ustaleniem kontaktów ojca: dwa weekendy w miesiącu oraz połowa wakacji letnich. Oboje rodziców zachowali natomiast współdecydowanie we wszelkich istotnych sprawach dziecka: wyborze szkoły, planowych zabiegach medycznych i wyjazdach zagranicznych. W czerwcu 2025 r. Katarzyna chciała zabrać Mikołaja do Stanów Zjednoczonych na dwa miesiące do rodziny — Tomasz odmówił wyrażenia zgody. Sprawa trafiła do sądu opiekuńczego, który po wysłuchaniu obojga rodziców wyraził zgodę na wyjazd pod warunkiem ustalenia harmonogramu kontaktów zdalnych i złożenia przez matkę oświadczenia o dacie powrotu. Gdyby Katarzyna wyjechała bez zgody, Tomasz mógłby wnioskować o ograniczenie jej władzy rodzicielskiej ze względu na rażące naruszenie obowiązku współdziałania.
