Współwłasność
Własność jednej rzeczy przez kilka osób. Łączna (małżeńska) lub w częściach ułamkowych. Każdy współwłaściciel ma udział idealny. art. 195 K.c.
Współwłasność ułamkowa (art. 195–221 K.c.) polega na tym, że każdy ze współwłaścicieli ma określony ułamkowo udział we własności niepodzielonej rzeczy — nie w jej fizycznej części. Każdy współwłaściciel może samodzielnie rozporządzać swoim udziałem (zbyć, obciążyć hipoteką), lecz do rozporządzenia rzeczą wspólną i czynności przekraczających zakres zwykłego zarządu potrzebna jest zgoda wszystkich; przy braku zgody współwłaściciele mający co najmniej połowę udziałów mogą żądać rozstrzygnięcia przez sąd (art. 199 K.c.). Czynności zwykłego zarządu podejmuje się większością udziałów. Każdy współwłaściciel ma prawo do współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej w zakresie nieprzeszkadzającym innym, pobiera pożytki i ponosi koszty proporcjonalnie do udziału. Najważniejszym uprawnieniem jest roszczenie o zniesienie współwłasności (art. 210 K.c.) — można je umownie wyłączyć najwyżej na 5 lat, z możliwością przedłużania na kolejne pięciolecia. Zniesienie może nastąpić przez podział fizyczny, przyznanie rzeczy jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty lub sprzedaż licytacyjną. Odrębnym typem jest współwłasność łączna (bezudziałowa) — np. wspólność majątkowa małżeńska — w której udziały nie są z góry oznaczone i nie można nimi samodzielnie rozporządzać.
PrzykładRodzeństwo: Alicja, Bartosz i Celina odziedziczyli po rodzicach dom jednorodzinny, każde w udziale po 1/3. Dom wymagał natychmiastowej wymiany instalacji elektrycznej — kosztorys opiewał na 28 000 zł. Bartosz i Celina zgodzili się na remont, lecz Alicja uznała kwotę za zbyt wysoką i odmówiła zgody. Ponieważ wymiana instalacji elektrycznej całego budynku to czynność przekraczająca zakres zwykłego zarządu, a Bartosz i Celina mają łącznie 2/3 udziałów, złożyli oni wniosek do sądu rejonowego o zezwolenie na dokonanie tej czynności bez zgody Alicji — na podstawie art. 199 K.c. Sąd, uznając remont za konieczny dla bezpiecznego korzystania z nieruchomości, wydał postanowienie zezwalające. Bartosz i Celina zlecili prace, a koszty 28 000 zł rozłożono proporcjonalnie do udziałów: każde z trojga zapłaciło 9 333 zł. Gdy Alicja odmówiła wpłaty swojej części, Bartosz i Celina — jako że wyłożyli za nią środki — uzyskali wobec niej roszczenie o zwrot nakładów. Równolegle Alicja, chcąc zakończyć współwłasność, złożyła do sądu wniosek o jej zniesienie. Sąd zaproponował przejęcie domu przez Bartosza z obowiązkiem spłaty Alicji i Celiny w kwotach odpowiadających wartości rynkowej ich udziałów — wycenionej przez biegłego na 540 000 zł, czyli po 180 000 zł dla każdego ze spłacanych współwłaścicieli.
Zobacz też: własność · zniesienie współwłasności
