Zaprzeczenie ojcostwa
Sądowe ustalenie, że domniemany ojciec (mąż matki) nie jest biologicznym ojcem dziecka. Powództwo wymaga dowodu (np. badanie DNA). art. 67 K.r.o.
Zaprzeczenie ojcostwa to powództwo obalające domniemanie z art. 62 K.r.o., zgodnie z którym mąż matki jest ojcem dziecka urodzonego w czasie trwania małżeństwa albo przed upływem 300 dni od jego ustania lub unieważnienia. Powództwo wytacza się przed sąd rejonowy. Legitymację czynną mają: mąż matki — w terminie roku od dnia, w którym dowiedział się, że nie jest ojcem dziecka; matka — w terminie roku od dnia, w którym dowiedziała się, że jej mąż nie jest ojcem; dziecko — po osiągnięciu pełnoletności, najpóźniej w ciągu trzech lat od jej uzyskania; a prokurator — bez ograniczenia terminem, jeśli wymaga tego dobro dziecka lub ochrona interesu społecznego. Dowodem przesądzającym jest badanie DNA, lecz sąd ocenia też inne dowody. Po obaleniu domniemania ustają alimentacyjne i dziedziczne skutki pokrewieństwa między mężem a dzieckiem — co ma daleko idące konsekwencje majątkowe. Warto pamiętać, że równolegle możliwe jest sądowe ustalenie ojcostwa biologicznego (art. 84 K.r.o.), by dziecko nie pozostało bez prawnego ojca. Instytucja jest uregulowana w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym, a nie w K.c.
PrzykładMarek i Anna są małżeństwem. W lutym 2024 r. rodzi się ich syn Piotr. W marcu 2025 r., podczas mediacji rozwodowej, Marek dowiaduje się z opinii lekarskiej, że wskutek choroby rozpoznanej w 2019 r. jest bezpłodny — co wyklucza jego ojcostwo biologiczne. Od tego dnia biegnie roczny termin z art. 63 K.r.o. Marek niezwłocznie, w maju 2025 r., wnosi do sądu rejonowego pozew o zaprzeczenie ojcostwa, wnioskując o dowód z badania DNA. Anna nie kwestionuje powództwa. Sąd wydaje postanowienie o pobraniu materiału genetycznego od Marka, Anny i małoletniego Piotra. Wyniki badania laboratoryjnego wykluczają ojcostwo Marka z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością (wskaźnik ponad 99,9%). Sąd wydaje wyrok zaprzeczający ojcostwu — od chwili uprawomocnienia się orzeczenia ustają wszelkie skutki prawne pokrewieństwa między Markiem a Piotrem: Marek nie jest zobowiązany do alimentacji, Piotr nie dziedziczy po Marku z ustawy i odwrotnie. Równocześnie kurator ustanowiony dla dziecka inicjuje postępowanie o sądowe ustalenie ojcostwa biologicznego na podstawie art. 84 K.r.o., by Piotr nie pozostał bez prawnego ojca — co ma kluczowe znaczenie zarówno dla jego utrzymania, jak i dla późniejszego dziedziczenia.