Ojcostwo
Stosunek prawny między ojcem a dzieckiem. Powstaje przez domniemanie z małżeństwa, uznanie ojcostwa lub sądowe ustalenie ojcostwa (badania DNA). art. 62 K.r.o.
Polskie prawo rodzinne przewiduje trzy drogi ustalenia ojcostwa. Po pierwsze, domniemanie z małżeństwa: dziecko urodzone w czasie trwania małżeństwa lub w ciągu 300 dni od jego ustania albo unieważnienia pochodzi od męża matki (art. 62 k.r.o.). Po drugie, uznanie ojcostwa: mężczyzna przyznaje przed kierownikiem USC lub sądem opiekuńczym, że jest ojcem dziecka, a matka potwierdza to oświadczenie — możliwe także przed narodzinami. Po trzecie, sądowe ustalenie ojcostwa na żądanie dziecka, matki lub prokuratora, z możliwością dowodową w postaci badań DNA. Domniemanie ojcostwa z małżeństwa można obalić jedynie w drodze powództwa o zaprzeczenie ojcostwa: mąż ma na to rok od dnia, w którym dowiedział się, że dziecko od niego nie pochodzi (art. 63 k.r.o.), a dziecko po osiągnięciu pełnoletności — rok od dnia, w którym dowiedziało się, że nie pochodzi od męża matki (art. 70 k.r.o.). Ustalenie lub zaprzeczenie ojcostwa wpływa na obowiązki alimentacyjne, dziedziczenie ustawowe i władzę rodzicielską.
PrzykładMałżeństwo Anny i Piotra Kowalskich rozpadło się — wyrok rozwodowy uprawomocnił się 10 marca 2025 r. We wrześniu 2025 r., dokładnie 184 dni od rozwiązania małżeństwa, Anna rodzi syna Jakuba. Ponieważ 184 dni mieści się w granicach 300 dni od ustania małżeństwa, art. 62 k.r.o. nakazuje wpisać Piotra jako ojca dziecka w akcie urodzenia z mocy samego prawa — bez żadnego dodatkowego oświadczenia stron ani orzeczenia sądu. Piotr jednak twierdzi, że nie jest biologicznym ojcem Jakuba, bo od ponad roku przed rozwodem nie miał kontaktu z Anną. Chcąc obalić domniemanie, musi wytoczyć powództwo o zaprzeczenie ojcostwa przed sądem rejonowym w terminie roku od dnia, w którym dowiedział się o urodzeniu dziecka — czyli do września 2026 r. Sąd zarządza badanie DNA: wynik wyklucza Piotra jako biologicznego ojca z prawdopodobieństwem 99,9999%. Sąd wydaje wyrok zaprzeczający ojcostwu i nakazuje sprostowanie aktu urodzenia. Skutki: Piotr przestaje być zobowiązany do alimentów, a Jakub traci prawo do dziedziczenia po nim z ustawy. Jeżeli biologiczny ojciec dziecka jest znany, matka lub dziecko mogą następnie wytoczyć powództwo o ustalenie ojcostwa.
Zobacz też: alimenty · władza rodzicielska
