Odszkodowanie
Świadczenie pieniężne wypłacane poszkodowanemu jako rekompensata za szkodę. Może być z umowy ubezpieczenia (OC, AC) lub deliktu. art. 363 K.c.
Odszkodowanie w polskim prawie cywilnym opiera się na zasadzie pełnej kompensacji — naprawienie szkody obejmuje zarówno damnum emergens (rzeczywistą stratę, czyli uszczerbek w istniejącym majątku), jak i lucrum cessans (utracone korzyści, których poszkodowany mógłby się spodziewać, gdyby szkody nie wyrządzono). Poszkodowany wybiera formę naprawienia: restytucja naturalna albo zapłata sumy pieniężnej; jeśli jednak przywrócenie stanu poprzedniego jest niemożliwe lub pociąga nadmierne trudności bądź koszty, roszczenie ogranicza się do świadczenia w pieniądzu (art. 363 § 1 k.c.). Wysokość odszkodowania pieniężnego ustala się według cen z daty ustalenia odszkodowania, chyba że szczególne okoliczności wymagają przyjęcia innej daty (art. 363 § 2 k.c.). Odszkodowanie nie może przewyższać doznanej szkody (zakaz bezpodstawnego wzbogacenia). Przy wielości sprawców odpowiadają oni solidarnie. Przyczynienie się poszkodowanego do szkody może obniżyć należne odszkodowanie stosownie do okoliczności (art. 362 k.c.). Roszczenie deliktowe przedawnia się co do zasady z upływem 3 lat od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie zobowiązanej, nie później jednak niż w 10 lat od zdarzenia (art. 442[1] k.c.).
PrzykładW listopadzie 2025 r. pęka rura w mieszkaniu Kowalskiego na trzecim piętrze i zalewa lokal Nowaka piętro niżej. Rzeczoznawca wycenia zniszczenie parkietu, sufitu i mebli na 8 000 zł. Nowak przez 10 dni mieszka w hotelu — rachunek wynosi 1 200 zł. Przez miesiąc pracuje z kawiarni, ponosząc 400 zł dodatkowych kosztów. Łącznie żąda 9 600 zł. Kowalski przyznaje zalanie, lecz wskazuje, że Nowak widział kilka dni wcześniej mokrą plamę na suficie i nie poinformował go o tym, co pozwoliłoby ograniczyć szkodę. Sąd ustala, że milczenie Nowaka stanowiło przyczynienie się do zwiększenia szkody w zakresie zniszczenia parkietu (szacowane na 2 000 zł) i na podstawie art. 362 k.c. obniża odszkodowanie o 20%, zasądzając 7 680 zł. Odszkodowanie pieniężne ustala się według cen z dnia wyrokowania — sąd uwzględnia wzrost cen usług budowlanych między listopadem 2025 r. a datą wyroku. Kowalski płaci w terminie; w razie zwłoki Nowak mógłby doliczyć ustawowe odsetki za opóźnienie zgodnie z art. 481 k.c.
Zobacz też: szkoda · odpowiedzialność cywilna
