Podział majątku małżeńskiego
Postępowanie po rozwodzie lub ustaniu wspólności. Może być umowny (notarialny dla nieruchomości) lub sądowy. Sąd decyduje o sposobie podziału. art. 46 K.r.o.
Podział majątku wspólnego możliwy jest dopiero po ustaniu wspólności ustawowej — wskutek rozwodu, separacji, zawarcia intercyzy, ubezwłasnowolnienia jednego z małżonków albo jego śmierci. Do podziału stosuje się odpowiednio przepisy o dziale spadku, a w braku szczególnych regulacji — o zniesieniu współwłasności (art. 46 k.r.o.). Może przybrać formę umowną (przed notariuszem, gdy w skład majątku wchodzi nieruchomość) albo sądową. Udziały małżonków są z zasady równe (art. 43 § 1 k.r.o.); każdy z nich może jednak żądać ustalenia nierównych udziałów, jeśli wykaże, że stopień przyczynienia się do powstania majątku wspólnego był różny (art. 43 § 2 k.r.o.) — sąd bierze pod uwagę zarówno pracę zarobkową, jak i osobiste starania o rodzinę i wychowanie dzieci. Przedmiotem podziału jest wyłącznie majątek wspólny — majątki osobiste każdego małżonka (odziedziczone, darowane, nabyte przed ślubem) nie wchodzą do podziału. Roszczenie o podział jest nieprzedawnialne, choć poszczególne roszczenia majątkowe między byłymi małżonkami przedawniają się na zasadach ogólnych (6 lub 3 lata od 2018 r.).
PrzykładWyrok rozwodowy między Anną i Tomaszem uprawomocnił się w lutym 2026 r. Małżonkowie mają wspólne mieszkanie w Warszawie warte 600 000 zł (kupione w trakcie małżeństwa ze wspólnych środków) oraz oszczędności 80 000 zł na wspólnym rachunku. Mieszkanie Anny odziedziczone po babci w 2019 r. nie wchodzi do podziału — jest jej majątkiem osobistym. Strony nie mogą dojść do porozumienia, kto zatrzyma warszawski lokal, więc Anna składa wniosek do sądu rejonowego o podział majątku wspólnego. Na rozprawie Tomasz żąda ustalenia nierównych udziałów, twierdząc, że przez 10 lat małżeństwa zarabiał trzykrotnie więcej niż Anna. Sąd odrzuca ten argument, ustalając, że Anna przez te lata wychowywała dwoje dzieci i prowadziła dom, co art. 43 § 2 k.r.o. nakazuje traktować równorzędnie z pracą zarobkową. Udziały pozostają po połowie: 300 000 zł i 40 000 zł dla każdego. Sąd przyznaje lokal Tomaszowi (jako że dzieci mieszkają z Anną w mniejszym lokum i zmiana szkoły byłaby dla nich uciążliwa), zobowiązując go do spłaty Anny w kwocie 300 000 zł w terminie 6 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia. Na wniosek Tomasza, który nie dysponuje od razu gotówką, sąd rozkłada spłatę na 3 raty po 100 000 zł płatne co dwa miesiące, zabezpieczone hipoteką przymusową na nieruchomości na rzecz Anny. Oszczędności 80 000 zł dzielone są po połowie przelewem bez interwencji sądu.
Zobacz też: majątek wspólny · rozwód
