Budowa domu na kredyt na działce żony a podział majątku
• Data: 2023-01-27 • Autor: Izabela Nowacka-Marzeion
Mieszkam w domu jednorodzinnym razem z żoną i dwójką dzieci od 2010 r. Ziemia, na której stoi dom, jest własnością mojej żony, otrzymała ją od swojej mamy i jej siostry jako darowiznę przed wybudowaniem domu, chyba w 2008 r. Następnie wspólnie z żoną wzięliśmy kredyt hipoteczny na wybudowanie domu. Obecnie działka jest ogrodzona, na działce oprócz domu stoi mała szopka narzędziowa (domek ogrodowy), garaż dwustanowiskowy i wiata tarasowa. Wszystko to powstało po wybudowaniu domu. Nie mamy z żoną rozdzielności majątkowej ani nie podpisywaliśmy żadnych dokumentów przedślubnych o rozdzielnych majątkach. Wspólnie rozliczamy się z podatków. Właścicielem działki jest moja żona. Jak składałem wniosek o dofinansowanie do wymiany ogrzewania w domu, okazało się, że właścicielem domu również jest moja żona, bo ja nie mogę złożyć wniosku na siebie, tylko żona musi. Obecnie chcemy się rozstać i podzielić majątek. Wszystkie nieruchomości i działkę. Moja żona chce zostać w tym domu i dalej tu mieszkać. Ja mam się wyprowadzić. Proszę o poradę, jak wygląda podział naszego majątku i w jakiej części ja mogę partycypować? Czy tak jak uważam, należy mi się połowa naszego wspólnego dobra? Czy ten podział wygląda inaczej?
Nakłady poniesione na majątek żony
Niestety nie należy się Panu połowa wartości nieruchomości, ale połowa nakładów, jakie poczyniliście na majątek – działkę żony. Ma Pan prawo do finansowej rekompensaty w wysokości połowy nakładów poniesionych na działkę.
Co do zasady wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe, które zostały nabyte w trakcie jej trwania zarówno przez obojga małżonków, jak i jednego z nich. Oznacza to, iż nabyty w trakcie wspólności majątkowej przedmiot majątkowy stanowi wspólną własność obojga małżonków.
Majątek wspólny a majątki osobiste
Nakłady na majątek wspólny nie stanowią podstawy do ustalania innych udziałów w nieruchomości jak wynikające z ustawy. Z art. 33 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego wynika, że „wspólnością ustawową są objęte przedmioty majątkowe nabyte zarówno ze środków pochodzących z majątku wspólnego, jak i ze środków pochodzących z majątku osobistego każdego z małżonków”.
Z treści art. 45 § 1 i 2 wynika, że każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Nie można żądać zwrotu wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności. Zwrotu dokonuje się przy podziale majątku wspólnego, jednakże sąd może nakazać wcześniejszy zwrot, jeżeli wymaga tego dobro rodzin. Wynika stąd, że nakłady poczynione z majątku wspólnego na majątek odrębny jednego z małżonków nie są składnikiem tego majątku, ale elementem zewnętrznym w stosunku do tego majątku, a ich zwrotu dokonuje się przy podziale majątku, a nie w jego ramach.
Sąd Najwyższy wyraził w uzasadnieniu postanowienia z dnia 12 kwietnia 2000 r. w sprawie IV CKN 27/00 pogląd, że „rozliczenie wydatków, nakładów i innych świadczeń z majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie, a także rozliczenie długów jednego z małżonków zaspokojonych z majątku wspólnego następuje w postępowaniu nieprocesowym wówczas, gdy toczy się postępowanie o podział majątku wspólnego po ustaniu małżeńskiej wspólności majątkowej przewidziane w przepisach art. 567 k.p.c.” To ostatnie postępowanie wchodzi jednak w rachubę wtedy, gdy przedmioty majątkowe nabyte przez oboje małżonków lub przez jednego z nich w czasie trwania małżeństwa jako obiekt podziału w sensie fizycznym jeszcze istnieją. Jeżeli tego rodzaju majątku nie ma, to brak jest podstaw do rozliczenia wydatków i nakładów w trybie postępowania nieprocesowego, bo nie ma również podstaw do postępowania o podział majątku wspólnego.
Do rozpoznania roszczeń z tytułu zwrotu wydatków i nakładów, a także długów, o których mowa w przepisie art. 45, właściwy jest wówczas tryb procesowy, z tym że materialnoprawną podstawą rozstrzygania pozostaje przepis art. 45 jako lex specialis w stosunku do przepisów Kodeksu cywilnego o zwrocie nakładów na cudzą rzecz lub o bezpodstawnym wzbogaceniu.
Przykłady
Michał i Anna – dom na działce żony, kredyt wspólny
Michał i Anna wzięli ślub w 2005 roku. Dwa lata później Anna otrzymała w darowiźnie działkę od swoich rodziców. W 2009 roku małżonkowie zdecydowali się na budowę domu, na którą zaciągnęli wspólny kredyt hipoteczny. Całe życie małżeńskie spędzili w tym domu, wychowując dwójkę dzieci. Po 15 latach małżeństwa postanowili się rozstać. Michał był przekonany, że należy mu się połowa wartości domu, jednak okazało się, że dom, jako część działki żony, stanowi jej majątek osobisty. Michał miał jednak prawo do zwrotu połowy wartości nakładów poniesionych wspólnie na budowę – czyli wartości, którą zainwestował ze wspólnego majątku w majątek żony.
Krzysztof i Elżbieta – dom na teściowej ziemi
Krzysztof i Elżbieta przez 20 lat mieszkali na działce, którą Elżbieta dostała w spadku po swojej matce. W 2002 roku postanowili wybudować dom – formalnie zrobili to wspólnie, ale działka nigdy nie została przepisana na oboje. Po rozwodzie Elżbieta twierdziła, że cała nieruchomość należy wyłącznie do niej, bo to jej ziemia. Krzysztof wniósł sprawę do sądu o zwrot połowy nakładów na dom i wygrał – sąd uznał, że dom powstał z nakładów ze wspólnego majątku, więc Elżbieta musiała zwrócić Krzysztofowi należną część w pieniądzu.
Tomasz i Karolina – kredyt na dom, rozliczenie bez dokumentów
Tomasz i Karolina przez wiele lat nie interesowali się formalnym uregulowaniem własności domu. W 2011 roku zamieszkali we wspólnie wybudowanym domu na działce Karoliny, którą otrzymała od dziadków. Wzięli kredyt, który spłacali razem, ale dom – jak się okazało przy rozwodzie – formalnie należał tylko do Karoliny. Tomasz nie miał na to żadnego dokumentu, ale sąd uznał jego roszczenie o zwrot połowy wartości nakładów, jakie ponieśli z majątku wspólnego. Dzięki temu uzyskał rekompensatę finansową, mimo że nie był współwłaścicielem ani działki, ani domu.
Podsumowanie
Podział majątku po rozwodzie w sytuacji, gdy dom został wybudowany na działce należącej do jednego z małżonków, nie oznacza automatycznego prawa do połowy wartości nieruchomości. W świetle przepisów i orzecznictwa, drugi małżonek może domagać się zwrotu połowy nakładów poniesionych wspólnie na budowę, ale nie nabywa prawa własności do działki ani do domu, jeśli formalnie ich nie współposiada. Tego rodzaju sytuacje wymagają szczegółowego rozliczenia wkładów z majątku wspólnego w majątek osobisty, a ich rozstrzygnięcie następuje najczęściej w postępowaniu o podział majątku po ustaniu wspólności majątkowej. Warto odpowiednio wcześniej zabezpieczyć swoje interesy, np. poprzez umowę małżeńską lub współwłasność, aby uniknąć późniejszych sporów i nieporozumień.
Oferta porad prawnych
Potrzebujesz pomocy prawnej w sprawach majątkowych, podziału nieruchomości lub rozliczenia nakładów po rozwodzie? Skorzystaj z naszej porady prawnej online – szybko, bez wychodzenia z domu, z gwarancją rzetelnej analizy Twojej sytuacji. Nasi prawnicy odpowiedzą na Twoje pytania, przygotują niezbędne pisma i pomogą Ci zabezpieczyć Twoje prawa.
Źródła:
1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego - Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296
2. Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy - Dz.U. 1964 nr 9 poz. 59
3. Postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2000 r. w sprawie IV CKN 27/00
Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.
Zapytaj prawnika - porady prawne online
O autorze: Izabela Nowacka-Marzeion
Magister prawa, absolwentka Wydziału Prawa Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie. Doświadczenie zdobyła w ogólnopolskiej sieci kancelarii prawniczych, po czym podjęła samodzielną praktykę. Specjalizuje się w prawie cywilnym, rodzinnym, pracy oraz ubezpieczeń społecznych. Posiada bogate doświadczenie w procedurach administracyjnych, prawem budowlanym oraz postępowaniach cywilnych. Prywatnie interesuje się sukcesją i planowaniem spadkowym oraz zabezpieczeniem firm.
prawnicy z dużym doświadczeniem
Zapytaj prawnika
NAJNOWSZE
Zadaj pytanie »
» Czy muszę opiekować się ojcem, który mnie porzucił?
» Prawo do grobu i decyzja o ponownym pochówku
» Najem okazjonalny, kaucja, malowanie mieszkania po zakończeniu umowy
» Nowa kosiarka, stary rocznik – czy sprzedawca mógł sprzedać 3-letni sprzęt jako nowy?
» Czy można uchylić się od umowy przeniesienia praw do działki ROD
