Renta (świadczenie cywilne)
Świadczenie okresowe wypłacane przez określony czas (renta) lub dożywotnio. W kontekście cywilnym — np. renta z umowy odpłatnego zbycia nieruchomości. art. 903 K.c.
Renta w rozumieniu prawa cywilnego to zobowiązanie do spełniania okresowych świadczeń pieniężnych (lub w naturze) przez czas oznaczony albo dożywotnio. Art. 903 K.c. dotyczy umowy renty, lecz instytucja ta obejmuje też rentę odszkodowawczą (art. 444 § 2 K.c.) przyznawaną poszkodowanemu, który wskutek czynu niedozwolonego utracił zdolność do pracy zarobkowej, zwiększyły się jego potrzeby lub zmniejszyły widoki powodzenia na przyszłość. Rentę odszkodowawczą sąd może z ważnych powodów skapitalizować, czyli zasądzić jednorazowo, na żądanie poszkodowanego. Renta z umowy może być świadczeniem odpłatnym — zobowiązanym jest ten, kto np. otrzymał nieruchomość w zamian za periodyczne płatności (zbliżone do dożywocia). Wysokości renty można żądać zmiany, gdy zmieniły się stosunki (art. 907 § 2 K.c.). Roszczenia o zaległe renty przedawniają się w terminie 3-letnim jako świadczenia okresowe.
PrzykładW lipcu 2023 r. Marek, 42-letni mechanik lotniczy zarabiający 9 200 zł netto miesięcznie, zostaje potrącony przez samochód prowadzony przez pijanego kierowcę. Wskutek wypadku traci prawą dłoń i jest trwale niezdolny do pracy w wyuczonym zawodzie. ZUS przyznaje mu rentę z tytułu niezdolności do pracy w wysokości 3 400 zł. Marek wnosi pozew do sądu okręgowego przeciwko sprawcy i jego ubezpieczycielowi, żądając renty wyrównawczej na podstawie art. 444 § 2 K.c. Sąd ustala, że różnica między dotychczasowymi zarobkami a świadczeniem ZUS wynosi 5 800 zł i zasądza tę kwotę tytułem renty odszkodowawczej, płatnej do 10. dnia każdego miesiąca, dożywotnio, od ubezpieczyciela. W 2027 r. ZUS podnosi rentę inwalidzką do 4 100 zł. Ubezpieczyciel składa wniosek o zmianę wysokości renty, powołując się na art. 907 § 2 K.c. — zmianę stosunków. Sąd przychyla się do wniosku i obniża rentę wyrównawczą do 5 100 zł. Zaległości za okres od wypadku do uprawomocnienia się wyroku (ponad 2 lata) przedawniają się po 3 latach jako świadczenia okresowe, dlatego Marek musiał zadbać o terminowe wytoczenie powództwa obejmującego cały ten okres.
