Świadczenie pieniężne
Świadczenie wyrażone w pieniądzu. Najczęstsze w obrocie cywilnym. Spełnia się w walucie krajowej (lub obcej, jeśli umowa tak stanowi). art. 358 K.c.
Świadczenie pieniężne polega na zapłacie oznaczonej sumy pieniędzy i jest najczęstszą postacią świadczenia w obrocie cywilnym. Rządzi nim zasada nominalizmu: dłużnik spełnia świadczenie, płacąc kwotę nominalnie ustaloną w umowie, niezależnie od inflacji. Wyjątkiem jest waloryzacja — sąd może zwaloryzować świadczenie, jeżeli po powstaniu zobowiązania nastąpiła istotna zmiana siły nabywczej pieniądza, uwzględniając interesy obu stron i zasady współżycia społecznego. Zobowiązania pieniężne na terytorium Polski wyraża się co do zasady w złotych polskich; jeżeli przedmiotem zobowiązania jest suma w walucie obcej, dłużnik może — o ile umowa, ustawa lub orzeczenie tego nie wyłącza — spełnić świadczenie w złotych według kursu średniego NBP z dnia wymagalności. Za opóźnienie w zapłacie wierzycielowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie (wyższe niż odsetki ustawowe kapitałowe); w transakcjach handlowych stosuje się odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.
PrzykładKrzysztof M. pożyczył w lutym 2022 r. od znajomego Adama T. kwotę 30 000 zł na dwa lata, z oprocentowaniem 4% w skali roku i terminem spłaty wyznaczonym na koniec lutego 2024 r. Umowa nie zawierała klauzuli waloryzacyjnej. W tym samym okresie inflacja w Polsce osiągnęła w szczycie ponad 18% rocznie, co spowodowało istotny realny spadek wartości nabywczej pieniądza. W lutym 2024 r. Krzysztof M. spłacił nominalnie 30 000 zł kapitału oraz 2 400 zł odsetek umownych łącznie. Adam T. pozwał go, twierdząc, że należy mu się waloryzacja sądowa z uwagi na nadzwyczajną zmianę siły nabywczej pieniądza. Sąd Rejonowy w Poznaniu, rozpoznając sprawę, przeanalizował przesłanki z art. 358¹ § 3 K.c.: istotna zmiana siły nabywczej pieniądza jest faktem, jednak dłużnik terminowo uiszczał uzgodnione odsetki umowne, które w jakimś stopniu kompensowały wierzyciela, a ryzyko inflacyjne jest wpisane w każdą pożyczkę. Sąd oddalił powództwo waloryzacyjne, uznając, że uwzględnienie interesów obu stron — w tym umownego oprocentowania — nie uzasadnia interwencji. Gdyby dłużnik spóźnił się ze spłatą, od zaległej kwoty należałyby się Adamowi T. odsetki ustawowe za opóźnienie, wynoszące w 2024 r. 12,25% rocznie.
Zobacz też: świadczenie · odsetki
