Uznanie ojcostwa
Oświadczenie mężczyzny przed kierownikiem USC lub sądem, że dziecko jest jego biologicznym potomstwem. Wymaga zgody matki. art. 73 K.r.o.
Uznanie ojcostwa jest jednym z trzech sposobów ustalenia pochodzenia dziecka (obok domniemania ojcostwa i sądowego ustalenia). Stosuje się je wobec dzieci, co do których nie działa domniemanie, że ojcem jest mąż matki — gdy matka jest niezamężna, gdy dziecko urodziło się po upływie 300 dni od uprawomocnienia się wyroku rozwodowego lub unieważnienia małżeństwa albo od śmierci męża. Oświadczenie składa mężczyzna przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego lub przed sądem opiekuńczym; matka musi je potwierdzić jednocześnie albo w ciągu trzech miesięcy. Uznać ojcostwo można jeszcze przed urodzeniem dziecka, jeśli zostało poczęte. Mężczyzna, który ukończył 16 lat, a nie ma pełnej zdolności do czynności prawnych, może złożyć oświadczenie wyłącznie przed sądem opiekuńczym (art. 77 K.r.o.). Uznania nie unieważnia się jak czynności wadliwej — jego bezskuteczność ustala sąd, gdy okaże się niezgodne z prawdą biologiczną; powództwo wytacza uznający, matka lub samo dziecko w ustawowych terminach (co do zasady rok od dowiedzenia się, że dziecko nie pochodzi od uznającego, a dla dziecka od osiągnięcia pełnoletności). Skutkiem prawnym jest nie tylko wpis do aktu urodzenia, ale też pełnia praw i obowiązków rodzicielskich — alimenty, dziedziczenie, władza rodzicielska.
PrzykładAnna M. urodziła dziecko 10 marca 2025 r. w Krakowie jako osoba niezamężna. Biologicznym ojcem był jej partner Tomasz R., z którym pozostawała w związku od dwóch lat. Oboje umówili się w Urzędzie Stanu Cywilnego na 17 marca 2025 r. Tomasz R. złożył przed kierownikiem USC oświadczenie, że uznaje ojcostwo narodzonego chłopca. Anna M. potwierdziła oświadczenie na miejscu — kierownik USC odnotował je protokolarnie i wpisał dane Tomasza R. do aktu urodzenia dziecka. Od tej chwili Tomasz R. jest prawnym ojcem syna ze wszystkimi skutkami prawnymi: nabywa pełną władzę rodzicielską, jest zobowiązany do alimentacji proporcjonalnej do swoich możliwości zarobkowych i potrzeb dziecka, a syn dziedziczy po nim z mocy ustawy. Pół roku później para się rozstała. Anna M. złożyła do sądu wniosek o uregulowanie kontaktów i alimentów. Sąd zasądził alimenty w wysokości 1 200 zł miesięcznie oraz ustalił harmonogram kontaktów Tomasza R. z synem w co drugi weekend. Gdyby Tomasz R. powziął uzasadnione wątpliwości co do biologicznego ojcostwa, miałby rok od dowiedzenia się o tym fakcie na wytoczenie powództwa o ustalenie bezskuteczności uznania. W opisanym przypadku do takich wątpliwości nie doszło — uznanie ojcostwa wywołuje skutki prawne w pełnym zakresie.
