Wartość przedmiotu sporu WPS
Kwota stanowiąca wartość żądania w pozwie. Decyduje o właściwości sądu (rejonowy/okręgowy — próg 100 000 zł) i wysokości opłaty. art. 19 K.p.c.
Wartość przedmiotu sporu (WPS) to wyrażona w złotych wartość żądania objętego pozwem. Decyduje o trzech kluczowych kwestiach: właściwości rzeczowej sądu (sąd rejonowy — do 100 000 zł, sąd okręgowy — powyżej tej kwoty), wysokości opłaty sądowej od pozwu (co do zasady 5% WPS w sprawach o prawa majątkowe powyżej 20 000 zł; od 23 września 2025 r. górny pułap opłaty stosunkowej obniżono z 200 000 zł do 100 000 zł) oraz dopuszczalności skargi kasacyjnej (próg 50 000 zł). Powód podaje WPS w pozwie zaokrągloną w górę do pełnych złotych; sąd może sprawdzić wskazaną kwotę na zarzut pozwanego lub z urzędu. W sprawach o świadczenia powtarzające się WPS to suma świadczeń za rok, a jeśli stosunek prawny jest terminowy i krótszy — za cały czas trwania. W sprawach o prawo własności nieruchomości WPS to jej wartość rynkowa. Błędne oznaczenie WPS przez powoda naraża go na wezwanie do uzupełnienia braków lub przekazanie sprawy właściwemu sądowi.
PrzykładSpółka Alfa Sp. z o.o. zawarła umowę o świadczenie usług marketingowych ze spółką Beta S.A. na 24 miesiące, z miesięcznym wynagrodzeniem 6 000 zł netto. Beta S.A. przestała płacić po 6 miesiącach, przez co Alfa wystąpiła na drogę sądową. W pozwie Alfa dochodzi zapłaty zaległych 6 rat po 6 000 zł — łącznie 36 000 zł — plus odsetek. Wartość przedmiotu sporu wynosi więc 36 000 zł: sprawa trafia do sądu rejonowego, a opłata sądowa od pozwu wynosi 5% tej kwoty, tj. 1 800 zł. Równocześnie Alfa rozważa, czy nie dochodzić też odszkodowania za zerwanie umowy przed terminem — szkoda wynosi jej zdaniem 108 000 zł (18 pozostałych rat). Gdyby połączyła oba roszczenia w jednym pozwie, WPS wyniósłby 144 000 zł, sprawa przeszłaby do sądu okręgowego, a opłata wzrosłaby do 7 200 zł. Alfa decyduje się na dochodzenie roszczeń oddzielnie: najpierw zaległe raty przed sądem rejonowym, a odszkodowanie za wcześniejsze rozwiązanie umowy — po uzyskaniu prawomocnego wyroku w pierwszej sprawie — przed sądem okręgowym. Podział strategiczny pozwala jej zoptymalizować koszty i rozłożyć w czasie ciężar finansowy postępowania.
