Eksmisja z mieszkania
Sądowy nakaz opróżnienia lokalu mieszkalnego. Sąd rozstrzyga o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu albo o jego braku; przy wykonaniu eksmisji znaczenie może mieć pomieszczenie tymczasowe. Wykonuje komornik. art. 1046 K.p.c.
Eksmisja z lokalu mieszkalnego rządzi się ustawą z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów. Sąd bada z urzędu, komu przysługuje uprawnienie do najmu socjalnego lokalu, co wstrzymuje wykonanie eksmisji do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia takiej umowy. Osoby szczególnie wrażliwe (małoletni, kobiety w ciąży, obłożnie chorzy, niepełnosprawni) objęte są szczególną ochroną — co do zasady sąd nie może odmówić im uprawnienia do najmu socjalnego lokalu, chyba że mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas zajmowany. W sezonie ochronnym (1 listopada — 31 marca) komornik nie wykona eksmisji wobec osoby bez prawa do innego lokalu, chyba że chodzi o najem okazjonalny lub instytucjonalny. Najem okazjonalny (art. 19a u.o.p.l.) wymaga z góry wskazania innego lokalu, w którym najemca będzie mógł zamieszkać, oraz notarialnego oświadczenia o poddaniu się egzekucji, co znacznie przyspiesza eksmisję i wyłącza większość ograniczeń sezonowych. Opróżnione rzeczy komornik przekazuje na koszt dłużnika do magazynu.
PrzykładWłaściciel mieszkania w Krakowie wypowiedział umowę najmu Katarzynie W. z powodu wielomiesięcznych zaległości czynszowych (11 miesięcy, łącznie 18 700 zł) i wytoczył powództwo o eksmisję. Najemczyni mieszka z trzynastoletnim synem i sześciomiesięcznym niemowlęciem. Sąd, badając z urzędu uprawnienie do najmu socjalnego lokalu, ustala, że w lokalu zamieszkują małoletni — co do zasady objęci szczególną ochroną, chyba że mogą zamieszkać w innym lokalu — i w wyroku z listopada 2025 r. przyznaje najemczyni uprawnienie do najmu socjalnego lokalu, jednocześnie nakazując opróżnienie mieszkania. Wykonanie wyroku zawiesza się do czasu, gdy gmina Kraków złoży ofertę zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu. Właściciel składa do komornika wniosek egzekucyjny; komornik zawiesza czynności, ponieważ sąd wstrzymał wykonanie. Gmina przez dziewięć miesięcy — do sierpnia 2026 r. — nie wskazuje lokalu, powołując się na brak wolnych zasobów. Przez cały ten czas właściciel nie może odzyskać mieszkania i nie otrzymuje czynszu; może jedynie dochodzić od gminy odszkodowania za niezłożenie oferty najmu socjalnego lokalu na podstawie art. 18 ust. 5 ustawy o ochronie praw lokatorów. Gdy gmina w sierpniu 2026 r. składa wreszcie ofertę najmu socjalnego lokalu, komornik wyznacza termin eksmisji; ruchomości Katarzyny W. zostają przewiezione na jej koszt do nowego lokalu.
