Brak OC odziedziczonego motocykla a kara UFG

Obowiązek OC dla zarejestrowanego pojazdu

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK posiadacz pojazdu mechanicznego ma obowiązek zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego pojazdu.

Przepis art. 23 ust. 1a tej ustawy przewiduje dodatkowo, że posiadacz pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej powinien posiadać ochronę ubezpieczeniową przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany. W praktyce oznacza to, że UFG najczęściej ocenia obowiązek OC formalnie: skoro pojazd był zarejestrowany i nie miał ciągłości ubezpieczenia, fundusz może naliczyć opłatę.

Nie ma przy tym decydującego znaczenia, czy motocykl był faktycznie używany na drodze. Dla UFG istotne jest przede wszystkim to, czy istniała przerwa w ubezpieczeniu pojazdu, który powinien być objęty OC.

Przejście praw i obowiązków na spadkobiercę

Zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego spadek obejmuje prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, a zgodnie z art. 924 i 925 Kodeksu cywilnego spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku, czyli z chwilą śmierci spadkodawcy. Dotyczy to także składników majątku takich jak samochód albo motocykl.

W sprawach dotyczących OC oznacza to, że UFG może traktować spadkobiercę jako osobę, na którą przeszły uprawnienia i obowiązki związane z pojazdem. Nie zawsze będzie to jednak proste, zwłaszcza gdy spadkobierca nie wiedział, gdzie pojazd się znajduje, nie miał do niego dokumentów, nie mógł go odebrać albo pojazd był zabezpieczony przez organ państwowy za granicą.

Istotny jest również art. 32 ust. 4 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zgodnie z którym posiadacz pojazdu, na którego przeniesiono prawo własności pojazdu, ponosi odpowiedzialność wobec zakładu ubezpieczeń za zapłatę składki należnej od dnia przeniesienia na niego prawa własności. Przepis ten dotyczy relacji ze składką ubezpieczeniową, ale pokazuje, że ustawa wiąże określone konsekwencje z przejściem prawa do pojazdu.

Czy brak faktycznego władztwa nad motocyklem może pomóc?

Najważniejszy argument w takiej sprawie dotyczy pojęcia posiadacza. Ustawa posługuje się pojęciem posiadacza pojazdu, a nie wyłącznie właściciela. W prawie cywilnym posiadanie oznacza faktyczne władanie rzeczą z określonym nastawieniem, np. jak właściciel albo jak osoba korzystająca z rzeczy na podstawie określonego stosunku prawnego.

W wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt III Ca 467/20, wskazano, że zobowiązanym do zawarcia umowy OC jest posiadacz pojazdu, a ustawodawca świadomie posłużył się pojęciem posiadacza, nie zaś wyłącznie właściciela. Sąd odwołał się do cywilistycznego rozumienia posiadania, obejmującego faktyczne władztwo nad rzeczą.

Na tej podstawie można argumentować, że osoba, która przez określony czas nie mogła fizycznie dysponować motocyklem, bo pojazd był zatrzymany przez zagraniczną policję i znajdował się na parkingu depozytowym, nie wykonywała faktycznego władztwa nad pojazdem. Nie jest to jednak argument gwarantujący wygraną. UFG może przyjąć, że zarejestrowany pojazd powinien mieć ciągłe OC niezależnie od faktycznego dostępu do niego.

Jak przygotować pismo do UFG?

W odpowiedzi na wezwanie UFG warto złożyć pismo, w którym zostanie jasno opisany przebieg zdarzeń. Należy wskazać datę śmierci właściciela, sposób ustalenia, że motocykl znajduje się za granicą, okoliczności zatrzymania pojazdu, okres przetrzymywania na parkingu policyjnym, datę faktycznego wydania motocykla, datę sprowadzenia go do Polski, datę zawarcia OC oraz ewentualną datę sprzedaży.

Do pisma należy dołączyć kopie dokumentów potwierdzających te okoliczności. Szczególnie ważne mogą być: dokument zatrzymania pojazdu, potwierdzenie przechowywania na parkingu policyjnym, korespondencja z zagranicznym organem, potwierdzenia opłat parkingowych, dokument wydania motocykla, dokumenty transportowe, polisa OC zawarta po odzyskaniu pojazdu oraz umowa sprzedaży.

W piśmie można podnieść, że do czasu wydania motocykla spadkobierca nie miał realnej możliwości korzystania z pojazdu, zabezpieczenia go, przerejestrowania, sprzedaży ani zawarcia umowy OC w zwykłym trybie opartym na posiadaniu pojazdu i dokumentów. Trzeba jednak zachować precyzję: nie należy twierdzić, że sam brak używania pojazdu zawsze zwalnia z OC, bo takie stanowisko byłoby zbyt daleko idące.

Odwołanie, ulga albo spór sądowy

Jeżeli UFG naliczył opłatę za brak OC, pierwszym krokiem jest zwykle złożenie pisemnych wyjaśnień lub odwołania od stanowiska funduszu. W piśmie należy wnieść o odstąpienie od dochodzenia opłaty albo o ponowną ocenę sprawy z uwzględnieniem braku faktycznego władztwa nad motocyklem i wyjątkowych okoliczności.

Jeżeli UFG nie uwzględni argumentów co do braku odpowiedzialności, można rozważyć wniosek o ulgę w spłacie. Przepisy ustawy przewidują możliwość ubiegania się o umorzenie opłaty w całości lub części albo o rozłożenie jej na raty czy odroczenie terminu płatności, jeżeli przemawiają za tym szczególnie uzasadnione okoliczności. W takim wniosku znaczenie mają nie tylko okoliczności dotyczące pojazdu, lecz także sytuacja majątkowa, rodzinna i zdrowotna zobowiązanego.

Jeżeli sprawa nie zostanie rozwiązana polubownie, możliwy jest spór sądowy. Trzeba jednak liczyć się z ryzykiem, że sąd przyjmie bardziej formalne podejście do obowiązku OC pojazdu zarejestrowanego w Polsce. Dlatego przed wejściem w spór warto ocenić dokumenty, wysokość opłaty, realne szanse procesowe i potencjalne koszty.

Co przemawia za spadkobiercą, a co przeciwko niemu?

Na korzyść spadkobiercy przemawia przede wszystkim udokumentowany brak dostępu do motocykla, zatrzymanie pojazdu przez zagraniczną policję, przechowywanie na parkingu depozytowym oraz fakt, że po odzyskaniu pojazdu spadkobierca niezwłocznie wykupił OC i uporządkował stan prawny pojazdu.

Przeciwko spadkobiercy może działać to, że pojazd był nadal zarejestrowany, a ustawa wymaga ochrony ubezpieczeniowej przez cały okres rejestracji. UFG może też twierdzić, że obowiązek OC nie jest uzależniony od tego, czy pojazd faktycznie poruszał się po drogach albo czy spadkobierca realnie z niego korzystał.

Najbezpieczniejsza strategia polega więc na przedstawieniu dwóch grup argumentów: po pierwsze, argumentu prawnego dotyczącego braku faktycznego posiadania, a po drugie, argumentu słusznościowego dotyczącego wyjątkowej sytuacji i ewentualnej ulgi w opłacie.

FAQ

Czy odziedziczony motocykl musi mieć OC?

Co do zasady tak, jeżeli motocykl jest zarejestrowany i nie został skutecznie wyrejestrowany. Obowiązek OC nie zależy wyłącznie od tego, czy pojazd jest używany.

Czy śmierć właściciela przerywa obowiązek OC?

Nie. Śmierć właściciela nie powoduje automatycznego wygaśnięcia obowiązku zapewnienia ciągłości OC dla zarejestrowanego pojazdu. Prawa i obowiązki majątkowe co do zasady przechodzą na spadkobierców.

Czy brak dostępu do motocykla zwalnia z kary UFG?

Nie można tego założyć automatycznie. Brak faktycznego władztwa nad pojazdem może być argumentem w odwołaniu, zwłaszcza gdy motocykl był zatrzymany przez organ państwowy, ale ostateczna ocena zależy od UFG lub sądu.

Jakie dokumenty warto dołączyć do odwołania?

Warto dołączyć dokument zatrzymania pojazdu, potwierdzenie pobytu na parkingu policyjnym, potwierdzenia opłat, dokument wydania pojazdu, korespondencję z organem zagranicznym, polisę OC zawartą po odzyskaniu motocykla i umowę sprzedaży, jeżeli pojazd został sprzedany.

Co zrobić, jeśli UFG nie uwzględni odwołania?

Można rozważyć dalsze kwestionowanie opłaty, przygotowanie się do sporu sądowego albo złożenie wniosku o ulgę w spłacie. Wybór zależy od dokumentów, wysokości opłaty i szans wykazania wyjątkowych okoliczności.

Podsumowanie

Spadkobierca zarejestrowanego motocykla powinien liczyć się z obowiązkiem zachowania ciągłości OC, ale wyjątkowe okoliczności, takie jak zatrzymanie pojazdu przez zagraniczne organy, mogą mieć znaczenie w sporze z UFG. Kluczowe jest wykazanie, że przez określony czas spadkobierca nie miał faktycznego władztwa nad pojazdem.

W odwołaniu warto przedstawić dokumenty z policji, parkingu depozytowego, potwierdzenia odbioru pojazdu, polisę zawartą po odzyskaniu motocykla i opis całej chronologii. Jeżeli UFG nie odstąpi od opłaty, trzeba rozważyć dalszy spór albo wniosek o ulgę, zależnie od dokumentów i wysokości należności.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152
3. Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 24 lutego 2021 r., sygn. akt III Ca 467/20

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.