Czy brak faktycznego posiadania motocykla zwalnia z obowiązku OC

Obowiązek zawarcia umowy OC według ustawy

Zgodnie z art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, UFG i PBUK:

„1. Posiadacz pojazdu mechanicznego jest obowiązany zawrzeć umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem posiadanego przez niego pojazdu.
1a. Posiadacz pojazdu (…) zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (…) obowiązany jest posiadać ochronę ubezpieczeniową przez cały okres, w którym pojazd jest zarejestrowany (…)”.

Przepisy te wskazują, że kluczowe znaczenie ma status posiadacza pojazdu, a nie samo formalne prawo własności.

Przejście obowiązku na spadkobiercę

Obowiązek ubezpieczenia co do zasady przechodzi na spadkobierców z chwilą nabycia spadku, zgodnie z art. 922 k.c. oraz art. 924–925 k.c., zgodnie z którymi spadek nabywa się z chwilą śmierci spadkodawcy. W praktyce UFG uznaje więc spadkobiercę za posiadacza pojazdu od momentu śmierci właściciela, niezależnie od faktycznego władania pojazdem.

Dodatkowo art. 32 ust. 4 zd. 1 ustawy stanowi:
„Posiadacz pojazdu mechanicznego, na którego przeniesiono prawo własności pojazdu, ponosi odpowiedzialność wobec zakładu ubezpieczeń za zapłatę składki należnej za okres od dnia, w którym nastąpiło przeniesienie na niego prawa własności pojazdu”.

Pojęcie posiadacza w świetle orzecznictwa

Zakres pojęcia „posiadacz” był przedmiotem analizy sądów. W wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z 24.02.2021 r. (III Ca 467/20, LEX nr 3307283) wskazano, że:

„[…] zobowiązany do zawarcia umowy ubezpieczenia OC jest wyłącznie posiadacz pojazdu […]. Ustawodawca celowo posłużył się tutaj pojęciem posiadacza, a nie właściciela. (…) Posiadaczem jest zarówno ten, kto rzeczą faktycznie włada, jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca (…)”.

Sąd podkreślił również, że posiadacz samoistny może utracić posiadanie w wyniku trwałego pozbawienia możliwości sprawowania faktycznego władztwa nad rzeczą. Stanowisko to znajduje potwierdzenie także w doktrynie, m.in. w komentarzu Dybała Grzegorz (red.), Szpyt Kamil (red.), Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, WKP 2022.

Brak faktycznego władztwa a odpowiedzialność za OC

Na tej podstawie można argumentować, że obowiązek zawarcia umowy OC obciąża osobę, która faktycznie może korzystać z pojazdu i nim dysponować. Jeżeli motocykl znajduje się w policyjnym depozycie za granicą, spadkobierca nie ma faktycznego władztwa nad pojazdem. Okoliczność ta może stanowić argument przemawiający za wyłączeniem odpowiedzialności za brak OC w okresie, gdy pojazd był zatrzymany.

Możliwość odwołania i dalsze kroki

Zasadne jest złożenie odwołania od decyzji UFG, powołując się na brak faktycznego posiadania pojazdu oraz na rozróżnienie pomiędzy własnością a posiadaniem w rozumieniu przepisów. Jako dowody należy dołączyć dokumenty potwierdzające zatrzymanie motocykla przez zagraniczną policję, opłaty parkingowe oraz dokument wydania pojazdu. W przypadku nieuwzględnienia odwołania pozostaje droga sądowa, przy czym należy liczyć się z ryzykiem procesowym i kosztami postępowania.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93
2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych - Dz.U. 2003 nr 124 poz. 1152
3. Wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 24 luty 2021 r. sygn. akt III Ca 467/20

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.