Skarga na czynności komornika — kiedy i jak ją złożyć

Skarga na czynności komornika jest podstawowym środkiem kontroli prawidłowości działań podejmowanych w toku egzekucji. Może dotyczyć zarówno konkretnej czynności, jak i zaniechania czynności, którą komornik powinien wykonać. Nie oznacza to jednak, że za pomocą skargi można zakwestionować każdy problem związany z długiem.

Przed napisaniem skargi trzeba przede wszystkim ustalić, czy problem dotyczy działania komornika, czy samego tytułu wykonawczego i istnienia długu. Od tej kwalifikacji zależy właściwy środek obrony, termin oraz to, do kogo należy skierować pismo.

Kiedy dług jest wymagalny i jak go udokumentować

W postępowaniu egzekucyjnym komornik działa na podstawie tytułu wykonawczego i co do zasady nie jest uprawniony do badania, czy świadczenie objęte tym tytułem rzeczywiście się wierzycielowi należało. Wynika to z art. 804 Kodeksu postępowania cywilnego. Dlatego skarga na czynności komornika nie jest odpowiednikiem apelacji od wyroku ani sprzeciwu od nakazu zapłaty.

Jeżeli dłużnik uważa, że komornik nieprawidłowo przeprowadził zajęcie, naliczył koszty, odmówił dokonania określonej czynności albo naruszył ustawowe ograniczenia egzekucji, skarga może być właściwym środkiem. Jeżeli jednak zarzut brzmi: „nie jestem nic winien”, „dług został już zapłacony”, „nakaz zapłaty wydano niesłusznie” albo „roszczenie wygasło”, trzeba dodatkowo sprawdzić, czy problem nie powinien być rozwiązywany przed sądem w innym trybie.

Przed podjęciem działania warto zgromadzić dokumenty pozwalające ustalić, czego dokładnie dotyczy problem. Najczęściej będą to:

• zawiadomienie o wszczęciu egzekucji oraz sygnatura sprawy komorniczej,
• odpis lub dane tytułu wykonawczego,
• zawiadomienie o zajęciu rachunku, wynagrodzenia, wierzytelności lub innego składnika majątku,
• postanowienie komornika, jeżeli skarga dotyczy rozstrzygnięcia wydanego w postępowaniu egzekucyjnym,
• dowód daty doręczenia pisma albo daty, w której dłużnik dowiedział się o czynności,
• wyciągi bankowe, potwierdzenia przelewów, decyzje o przyznaniu świadczeń lub inne dokumenty potwierdzające źródło zajętych środków,
• dowody zapłaty, jeżeli mają znaczenie dla wyboru dalszego środka obrony.

Data, w której dłużnik otrzymał zawiadomienie albo faktycznie dowiedział się o czynności, może przesądzać o zachowaniu terminu do wniesienia skargi. Dlatego nie należy ograniczać się do ustalenia, czy działanie komornika było nieprawidłowe — równie ważne jest udokumentowanie, kiedy można było je zaskarżyć.

Wezwanie do zapłaty, ugoda i rozłożenie długu na raty

Rozmowy z wierzycielem mogą być prowadzone również po wszczęciu egzekucji. Ugoda, zgoda na raty albo częściowa spłata zadłużenia nie powodują jednak automatycznie, że termin do wniesienia skargi na wcześniejszą czynność komornika przestaje biec.

To ważne zwłaszcza wtedy, gdy dłużnik negocjuje z wierzycielem i jednocześnie kwestionuje zajęcie, koszty albo inne działanie komornika. Nie należy rezygnować ze skargi tylko dlatego, że trwają rozmowy o ugodzie. Jeśli tygodniowy termin upłynie, późniejsze porozumienie z wierzycielem nie przywróci automatycznie możliwości zaskarżenia wcześniejszej czynności.

Jeżeli wierzyciel zgodził się na raty albo na ograniczenie egzekucji, warto zadbać, aby jego stanowisko zostało przekazane komornikowi w sposób odpowiadający uzgodnieniom. Samo ustne zapewnienie wierzyciela nie zawsze doprowadzi do natychmiastowej zmiany sposobu prowadzenia egzekucji.

Inna sytuacja występuje wtedy, gdy dłużnik twierdzi, że należność została zapłacona, umorzona albo wygasła. Taki zarzut może dotyczyć samej wykonalności obowiązku wynikającego z tytułu, a nie prawidłowości czynności komornika. Wówczas trzeba ocenić możliwość zastosowania odpowiedniego środka przed sądem, w szczególności powództwa przeciwegzekucyjnego.

Nakaz zapłaty, sprzeciw i klauzula wykonalności

Jednym z częstszych błędów jest próba wykorzystania skargi na czynności komornika do zakwestionowania nakazu zapłaty, wyroku albo klauzuli wykonalności. Komornik nie może uchylić prawomocnego orzeczenia ani samodzielnie rozstrzygnąć, że sąd nie powinien był zasądzić należności.

Jeżeli dłużnik dopiero od komornika dowiedział się o nakazie zapłaty, którego wcześniej nie znał, powinien ustalić przede wszystkim, w jakim postępowaniu wydano orzeczenie, jak dokonano jego doręczenia oraz jakie środki procesowe mogą jeszcze przysługiwać. W takiej sytuacji terminy i właściwe pismo mogą być zupełnie inne niż w przypadku skargi na czynności komornika.

Podobnie jest z klauzulą wykonalności. Jeżeli zarzut dotyczy tego, że klauzula została nadana nieprawidłowo albo wobec niewłaściwej osoby, trzeba rozważyć środek skierowany przeciwko rozstrzygnięciu dotyczącym klauzuli, zamiast żądać od komornika podważenia tytułu. Szerzej ten problem omawia artykuł o podważeniu klauzuli wykonalności.

Skarga na czynności komornika jest natomiast właściwa wtedy, gdy tytuł wykonawczy istnieje, lecz zarzut dotyczy tego, w jaki sposób komornik prowadzi egzekucję albo że nie wykonuje czynności, do której jest zobowiązany.

Egzekucja komornicza i ograniczenia zajęcia

Co można zaskarżyć

Zgodnie z art. 767 Kodeksu postępowania cywilnego skarga przysługuje na czynności komornika, a także na zaniechanie dokonania czynności. Uprawniona jest strona postępowania albo inna osoba, której prawa zostały przez czynność lub zaniechanie komornika naruszone bądź zagrożone.

W praktyce skarga może dotyczyć między innymi nieprawidłowo przeprowadzonego zajęcia, naruszenia ustawowych ograniczeń egzekucji, określonych rozstrzygnięć dotyczących kosztów lub odmowy dokonania czynności, jeżeli przepisy wymagają jej dokonania. Zawsze trzeba jednak sprawdzić, czy w konkretnej sytuacji ustawa nie przewiduje innego środka albo nie wyłącza skargi.

Przepisy wyłączają skargę między innymi na zarządzenie komornika o wezwaniu do usunięcia braków pisma, zawiadomienie o terminie czynności oraz uiszczenie przez komornika podatku od towarów i usług.

Termin tygodniowy — od kiedy go liczyć

Termin do wniesienia skargi wynosi co do zasady tydzień, ale początek jego biegu nie zawsze przypada w tym samym momencie. Art. 767 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego rozróżnia kilka sytuacji.

W praktyce najwięcej sporów wywołuje ustalenie, kiedy osoba rzeczywiście dowiedziała się o czynności. Dlatego należy zachować koperty, potwierdzenia odbioru, wydruki z rachunku bankowego, korespondencję z kancelarią oraz inne dokumenty pozwalające wykazać datę uzyskania informacji.

Gdzie złożyć skargę

Skargę rozpoznaje sąd rejonowy właściwy ze względu na siedzibę kancelarii komornika, chyba że szczególny przepis stanowi inaczej. Pisma nie wnosi się jednak bezpośrednio do sądu, lecz do komornika, którego czynność albo zaniechanie jest zaskarżane.

Po otrzymaniu skargi komornik może uwzględnić ją w całości. Jeżeli tego nie zrobi, sporządza uzasadnienie zaskarżonej czynności albo przyczyn jej zaniechania i przekazuje skargę wraz z aktami sprawy do właściwego sądu. Ustawa przewiduje dla komornika termin trzech dni na wykonanie tych czynności.

Co powinna zawierać skarga

Skarga musi spełniać wymagania pisma procesowego. Ponadto trzeba w niej wyraźnie określić:

• jakiej konkretnej czynności komornika albo jakiego zaniechania dotyczy,
• czego skarżący żąda — przykładowo uchylenia lub zmiany czynności albo nakazania jej dokonania,
• dlaczego działanie lub zaniechanie jest zdaniem skarżącego nieprawidłowe,
• jakie dokumenty i okoliczności potwierdzają przedstawione zarzuty.

Skargę można sporządzić samodzielnie albo skorzystać z urzędowego formularza. Formularz nie jest obowiązkowy. Opłata stała od skargi na czynności komornika wynosi 50 zł.

Czy skarga zatrzymuje egzekucję

Nie. Zgodnie z art. 767² § 2 Kodeksu postępowania cywilnego wniesienie skargi samo w sobie nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności. W sytuacji, w której dalsza egzekucja może wywołać trudne do odwrócenia skutki, trzeba rozważyć zawarcie w piśmie odpowiednio uzasadnionego wniosku o zawieszenie postępowania albo wstrzymanie dokonania czynności.

Jest to szczególnie istotne przy czynnościach, które mogą zostać wykonane przed rozpoznaniem skargi. Sam fakt, że skarga została złożona, nie daje podstaw do założenia, że komornik zaprzestanie dalszych działań.

Ograniczenia egzekucji

Komornik nie może prowadzić egzekucji z pominięciem ustawowych wyłączeń i ograniczeń. Przepisy chronią między innymi określone części wynagrodzenia oraz wskazane świadczenia. Jeżeli doszło do zajęcia środków, które według dłużnika korzystają z ochrony, trzeba możliwie szybko ustalić ich źródło i przedstawić dokumenty potwierdzające charakter wpływu.

Przy wyborze sposobów egzekucji znaczenie ma również art. 799 Kodeksu postępowania cywilnego. Organ egzekucyjny powinien stosować sposób najmniej uciążliwy dla dłużnika, a jeżeli egzekucja z jednej części majątku oczywiście wystarcza do zaspokojenia wierzyciela, dłużnik może domagać się zawieszenia egzekucji z pozostałej części majątku.

Przedawnienie długu i obrona dłużnika

Przedawnienie jest dobrym przykładem problemu, przy którym trzeba odróżnić kontrolę czynności komornika od obrony przeciwko samemu tytułowi wykonawczemu. Zgodnie z art. 804 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym.

Przepisy przewidują szczególne rozwiązanie, gdy już z treści tytułu wykonawczego wynika, że termin przedawnienia dochodzonego roszczenia upłynął. Nie oznacza to jednak, że komornik w każdej sprawie ma samodzielnie prowadzić postępowanie dowodowe dotyczące przedawnienia.

Jeżeli po powstaniu tytułu wykonawczego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane, dłużnik może — zależnie od okoliczności — potrzebować powództwa przeciwegzekucyjnego z art. 840 Kodeksu postępowania cywilnego. Przykładem może być sytuacja, w której po wydaniu tytułu doszło do zapłaty, zwolnienia z długu lub innego zdarzenia mającego wpływ na możliwość dalszej egzekucji.

Nie należy więc automatycznie pisać skargi na komornika tylko dlatego, że dłużnik uważa roszczenie za przedawnione albo nieistniejące. Najpierw trzeba ustalić, czy zarzut dotyczy sposobu prowadzenia egzekucji, czy prawa wierzyciela do dalszego egzekwowania świadczenia.

Jeszcze inna sytuacja występuje, gdy egzekucja narusza prawa osoby trzeciej, na przykład obejmuje przedmiot należący do niej, a nie do dłużnika. Wówczas, zależnie od charakteru naruszenia, oprócz możliwości skargi trzeba rozważyć powództwo o zwolnienie zajętego przedmiotu spod egzekucji na podstawie art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego. Dla tego powództwa ustawa przewiduje co do zasady termin miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa.

Najczęstsze błędy wierzyciela i dłużnika

W sprawach egzekucyjnych największe problemy wynikają często nie z braku środka prawnego, lecz z jego niewłaściwego zastosowania. Szczególnie ryzykowne są następujące błędy:

• złożenie skargi po terminie — sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu, jeżeli nie zachodzą podstawy pozwalające skutecznie usunąć problem procesowy,
• skierowanie skargi od razu do sądu zamiast do komornika — prawidłowa droga prowadzi za pośrednictwem komornika, którego czynność jest kwestionowana,
• brak wskazania konkretnej czynności — ogólne stwierdzenie, że egzekucja jest niesprawiedliwa, nie zastępuje oznaczenia zaskarżonego działania lub zaniechania,
• brak konkretnego żądania — trzeba wskazać, jakiej zmiany, uchylenia albo dokonania czynności oczekuje skarżący,
• próba podważenia wyroku lub nakazu zapłaty skargą na komornika — komornik nie może ponownie rozstrzygnąć sprawy zakończonej tytułem wykonawczym,
• założenie, że skarga automatycznie zatrzyma egzekucję — samo jej wniesienie nie powoduje takiego skutku,
• brak dokumentów potwierdzających charakter zajętych środków — przy powoływaniu się na wyłączenie spod egzekucji dowody pochodzenia pieniędzy mogą mieć zasadnicze znaczenie,
• ignorowanie wpłat dokonanych poza postępowaniem egzekucyjnym — dłużnik powinien dysponować dowodami zapłaty, a wierzyciel powinien odpowiednio reagować, jeśli wysokość egzekwowanego świadczenia uległa zmianie.

Osobnym obszarem sporów są rozstrzygnięcia dotyczące kosztów egzekucyjnych. Rodzaj właściwego środka zależy od tego, jakie postanowienie wydał komornik i kiedy zostało ono doręczone. Przykład szczególnej sytuacji omawia poradnik dotyczący kosztów komornika po umorzeniu alimentów.

FAQ

Ile czasu jest na skargę na czynności komornika?

Co do zasady termin wynosi tydzień. Jego początek zależy od tego, czy skarżący był obecny przy czynności, został o niej zawiadomiony, dowiedział się o niej w inny sposób albo skarży zaniechanie komornika.

Czy skargę wysyła się bezpośrednio do sądu?

Nie. Skargę wnosi się do komornika, którego czynność lub zaniechanie jest zaskarżane. Rozpoznaje ją właściwy sąd rejonowy. Komornik może uwzględnić skargę w całości, a jeżeli tego nie zrobi, przekazuje ją wraz z aktami i swoim uzasadnieniem do sądu.

Ile kosztuje skarga na czynności komornika?

Opłata stała wynosi 50 zł. Brak wymaganej opłaty może prowadzić do negatywnych skutków procesowych, jeżeli brak nie zostanie usunięty zgodnie z obowiązującą procedurą.

Czy trzeba korzystać z urzędowego formularza?

Nie. Skarga może zostać wniesiona na urzędowym formularzu, ale korzystanie z niego nie jest obowiązkowe. Pismo sporządzone samodzielnie musi spełniać wymagania przewidziane dla skargi i pisma procesowego.

Czy skarga wstrzymuje zajęcie lub licytację?

Nie automatycznie. Samo wniesienie skargi nie wstrzymuje postępowania egzekucyjnego ani wykonania zaskarżonej czynności. W pilnej sytuacji należy rozważyć odpowiednio uzasadniony wniosek o zawieszenie postępowania lub wstrzymanie dokonania czynności.

Czy skargą można podważyć sam dług?

Co do zasady nie. Komornik nie rozstrzyga ponownie, czy roszczenie stwierdzone tytułem wykonawczym było zasadne. Jeżeli spór dotyczy wyroku, nakazu zapłaty, klauzuli wykonalności, zapłaty długu albo zdarzenia powodującego wygaśnięcie zobowiązania, właściwy może być inny środek procesowy.

Czy osoba trzecia może złożyć skargę na komornika?

Tak, jeżeli jej prawa zostały przez czynność albo zaniechanie komornika naruszone lub zagrożone. Jeżeli jednak osoba trzecia domaga się zwolnienia konkretnego przedmiotu spod egzekucji dlatego, że przysługuje jej do niego prawo, trzeba również sprawdzić przesłanki powództwa z art. 841 Kodeksu postępowania cywilnego.

Podsumowanie

Przy skardze na czynności komornika najważniejsze są trzy kwestie: właściwy środek prawny, tygodniowy termin oraz precyzyjne wskazanie zaskarżonej czynności i żądania. Skargę wnosi się do komornika, choć rozpoznaje ją sąd rejonowy właściwy ze względu na siedzibę kancelarii. Opłata stała wynosi 50 zł.

Jeżeli problem dotyczy nie sposobu prowadzenia egzekucji, lecz samego wyroku, nakazu zapłaty, klauzuli wykonalności, zapłaty albo wygaśnięcia zobowiązania, trzeba sprawdzić inne środki obrony. W szczególności nie należy zakładać, że skarga na komornika zastąpi sprzeciw, środek dotyczący klauzuli albo powództwo przeciwegzekucyjne.

Przed złożeniem pisma warto ustalić datę rozpoczęcia biegu terminu, zebrać dokumenty z akt egzekucyjnych i sformułować dokładne żądanie. Jeżeli kwestionowana czynność może zostać wykonana zanim sąd rozpozna skargę, należy od razu przeanalizować potrzebę dodatkowego wniosku o jej wstrzymanie lub o zawieszenie postępowania.

Źródła

• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. — Kodeks postępowania cywilnego, w szczególności art. 767–767³, art. 799, art. 804, art. 833 oraz art. 840–841, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468.
• Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, w szczególności art. 25 ust. 1, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1228.