Umorzenie egzekucji alimentów a koszty komornicze

Dlaczego komornik naliczył koszty po umorzeniu egzekucji?

Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie oznacza automatycznie, że nie powstaną żadne koszty. Komornik musi rozliczyć sprawę i wydać postanowienie o kosztach. W takim postanowieniu powinno być wskazane, kogo obciążono opłatą, jaką przyjęto podstawę wyliczenia oraz z jakich przepisów wynika rozstrzygnięcie.

W sprawach alimentacyjnych problem często powstaje wtedy, gdy zaległość została spłacona, a następnie dłużnik przez dłuższy czas płacił alimenty bezpośrednio na rachunek wierzyciela, natomiast egzekucja formalnie nadal istniała albo była jedynie zawieszona. Dla komornika istotne jest nie tylko to, czy dłużnik faktycznie płacił, ale także to, czy wierzyciel poinformował o wpłatach, czy wniosek egzekucyjny był nadal aktualny oraz na jakiej podstawie doszło do umorzenia.

Nie można więc z góry przyjąć, że kwota 2800 zł jest prawidłowa albo nieprawidłowa. Trzeba sprawdzić postanowienie komornika, historię egzekucji, datę wszczęcia sprawy i podstawę prawną zastosowaną do naliczenia opłaty.

Aktualne przepisy a stara ustawa o komornikach

W starszych sprawach często pojawia się powołanie na ustawę z dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji oraz na dawny art. 49 tej ustawy. Trzeba jednak pamiętać, że ta ustawa nie jest już podstawowym aktem regulującym opłaty komornicze. Obecnie kwestie opłat egzekucyjnych reguluje przede wszystkim ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.

W praktyce znaczenie ma jednak to, kiedy wszczęto egzekucję i kiedy wydano postanowienie o kosztach. W długotrwałych sprawach komornik może powoływać przepisy przejściowe albo przepisy obowiązujące w określonym momencie postępowania. Dlatego pierwszym krokiem powinno być ustalenie, na jakiej dokładnie podstawie prawnej komornik obciążył dłużnika kosztami.

Jeżeli postanowienie komornika nadal odwołuje się do dawnych przepisów, nie oznacza to automatycznie błędu, ale wymaga weryfikacji. W piśmie do sądu warto wskazać, że dłużnik kwestionuje nie tylko samą wysokość opłaty, lecz także podstawę jej naliczenia i osobę, którą obciążono kosztami.

Umorzenie na wniosek wierzyciela i art. 824 k.p.c.

Postępowanie egzekucyjne może zostać umorzone między innymi na wniosek wierzyciela. Przepisy przewidują także umorzenie w sytuacjach określonych w art. 824 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego, czyli gdy wierzyciel w określonym czasie nie podejmuje czynności potrzebnych do dalszego prowadzenia zawieszonej egzekucji.

W aktualnym modelu kosztów komorniczych przy umorzeniu na wniosek wierzyciela trzeba odróżnić kilka sytuacji. Jeżeli egzekucja była potrzebna, bo dłużnik miał zaległości, koszty mogą obciążać dłużnika, zwłaszcza gdy do zaspokojenia wierzyciela doszło dopiero po wszczęciu egzekucji. Jeżeli jednak egzekucja została wszczęta albo utrzymywana mimo braku podstaw, można argumentować, że koszty powinny obciążyć wierzyciela jako osobę, która doprowadziła do niecelowego postępowania.

W sprawach alimentacyjnych ważne jest także to, czy po spłacie zaległości alimenty bieżące były nadal objęte egzekucją. Wierzyciel alimentacyjny może co do zasady korzystać z egzekucji również co do świadczeń okresowych, ale nie powinien doprowadzać do prowadzenia egzekucji w zakresie kwot, które zostały już zapłacone.

Kiedy można żądać obciążenia kosztami wierzyciela?

Obciążenie wierzyciela kosztami jest realne przede wszystkim wtedy, gdy można wykazać niecelowe wszczęcie albo niecelowe kontynuowanie egzekucji. Chodzi o sytuacje, w których wierzyciel skierował sprawę do komornika mimo braku zaległości, nie poinformował komornika o spłacie, zawyżył egzekwowane kwoty albo utrzymywał egzekucję, choć nie było już świadczeń do wyegzekwowania.

Nie wystarczy jednak samo stwierdzenie, że dłużnik płacił alimenty. Trzeba przedstawić dowody: potwierdzenia przelewów, historię rachunku, korespondencję z wierzycielem, dowód spłaty zaległości, ewentualne pisma do komornika i dokumenty potwierdzające zawieszenie albo zakres egzekucji.

Jeżeli na początku sprawy rzeczywiście istniały zaległości alimentacyjne, wierzyciel miał podstawy do wszczęcia egzekucji. Wtedy argument o niecelowym wszczęciu będzie słabszy. Nadal można jednak badać, czy po spłacie zaległości prawidłowo rozliczono dalsze wpłaty i czy opłata została naliczona od właściwej kwoty.

Skarga na czynności komornika

Jeżeli dłużnik nie zgadza się z postanowieniem komornika o kosztach, podstawowym środkiem jest skarga na czynności komornika. Skargę wnosi się co do zasady do sądu rejonowego właściwego dla komornika, za pośrednictwem komornika, który wydał zaskarżone postanowienie.

Termin jest krótki. Zasadniczo wynosi 7 dni od doręczenia postanowienia albo od dnia, w którym strona dowiedziała się o czynności, jeżeli nie doręczono jej odpisu. W praktyce należy kierować się pouczeniem z pisma komornika, ale jeżeli pouczenie budzi wątpliwości, bezpieczniej działać niezwłocznie.

W skardze warto żądać uchylenia albo zmiany postanowienia o kosztach, ewentualnie obciążenia kosztami wierzyciela albo ponownego przeliczenia opłaty. Należy wskazać, dlaczego egzekucja była niecelowa lub dlaczego opłatę naliczono od błędnej podstawy.

Wniosek o obniżenie opłaty komorniczej

Niezależnie od sporu o to, kto powinien ponieść koszty, w określonych przypadkach można rozważyć wniosek o obniżenie opłaty egzekucyjnej. Taki wniosek ma sens zwłaszcza wtedy, gdy komornik nie wykonał wielu czynności, sprawa przez długi czas była zawieszona, a wysokość opłaty jest rażąco dolegliwa w stosunku do nakładu pracy i sytuacji majątkowej dłużnika.

We wniosku nie wystarczy napisać, że opłata jest wysoka. Trzeba opisać okoliczności sprawy: kiedy powstała zaległość, kiedy została spłacona, w jaki sposób płacono alimenty bieżące, jakie czynności faktycznie wykonywał komornik i dlaczego pełna opłata byłaby nieproporcjonalna.

Jeżeli postępowanie było wszczęte wiele lat temu, należy dodatkowo sprawdzić, czy komornik prawidłowo zastosował przepisy obowiązujące dla danej sprawy. W piśmie można z ostrożności połączyć zarzuty dotyczące błędnego obciążenia kosztami z wnioskiem o obniżenie opłaty.

Jakie dokumenty przygotować?

Do analizy i ewentualnego zaskarżenia postanowienia o kosztach warto zebrać przede wszystkim:

• postanowienie komornika o umorzeniu egzekucji i ustaleniu kosztów,
• zawiadomienie o wszczęciu egzekucji oraz wcześniejsze pisma komornika,
• wniosek wierzyciela o wszczęcie, zawieszenie albo umorzenie egzekucji, jeżeli dłużnik ma do niego dostęp,
• potwierdzenia wszystkich wpłat alimentów, zarówno zaległych, jak i bieżących,
• korespondencję z wierzycielem dotyczącą spłaty i dalszego płacenia alimentów,
• dowody sytuacji majątkowej, jeżeli składany jest wniosek o obniżenie opłaty.

Jeżeli dłużnik nie ma pełnych dokumentów, może wnosić o wgląd do akt egzekucyjnych albo o wydanie odpisów konkretnych pism. Bez akt trudno ocenić, czy komornik przyjął prawidłową podstawę wyliczenia opłaty.

Podsumowanie

W opisanej sytuacji nie da się odpowiedzialnie stwierdzić wyłącznie na podstawie samej kwoty, że opłata 2800 zł jest należna albo nienależna. Jeżeli pierwotnie istniały zaległości alimentacyjne, egzekucja mogła być wszczęta zasadnie, co utrudnia całkowite przerzucenie kosztów na wierzyciela. Jeżeli jednak po spłacie zaległości wierzyciel utrzymywał egzekucję bez realnej podstawy albo nie informował komornika o wpłatach, dłużnik ma argumenty do zakwestionowania kosztów.

Najważniejsze jest zachowanie terminu do zaskarżenia postanowienia komornika. W skardze należy żądać weryfikacji podstawy prawnej, sposobu obliczenia opłaty i osoby obciążonej kosztami. Warto również rozważyć wniosek o obniżenie opłaty, jeżeli jej wysokość jest nieproporcjonalna do czynności wykonanych w sprawie.

FAQ

Czy po umorzeniu egzekucji alimentów zawsze płaci dłużnik?

Nie zawsze. Zależy to od podstawy umorzenia, przyczyn zakończenia sprawy, daty wszczęcia egzekucji i tego, czy egzekucja była celowa. Jeżeli wierzyciel wszczął albo utrzymywał egzekucję bez podstaw, można domagać się obciążenia kosztami wierzyciela.

Czy regularne płacenie alimentów bezpośrednio wierzycielowi chroni przed kosztami komornika?

Nie w pełni. Jeżeli egzekucja formalnie nadal trwa, wpłaty bezpośrednie powinny być wykazywane komornikowi. Dłużnik powinien przechowywać potwierdzenia przelewów i reagować, gdy egzekucja obejmuje kwoty już zapłacone.

Ile czasu jest na zaskarżenie postanowienia komornika o kosztach?

Co do zasady termin na skargę na czynności komornika wynosi 7 dni. Termin zwykle liczy się od doręczenia postanowienia albo od dnia uzyskania wiadomości o czynności. Najbezpieczniej sprawdzić pouczenie w piśmie komornika i działać niezwłocznie.

Czy można złożyć wniosek o obniżenie opłaty komorniczej?

Tak, w określonych przypadkach można wnosić o obniżenie opłaty egzekucyjnej. Trzeba jednak uzasadnić, dlaczego pełna opłata jest nieproporcjonalna, wskazać niewielki nakład pracy komornika lub trudną sytuację majątkową oraz dołączyć dowody.

Co zrobić, jeśli komornik powołał dawną ustawę o komornikach?

Należy sprawdzić datę wszczęcia sprawy, datę umorzenia i przepisy przejściowe. Samo powołanie dawnej ustawy nie musi oznaczać błędu, ale warto zweryfikować, czy w tej konkretnej sprawie komornik zastosował właściwe przepisy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, t.j. Dz.U. 1964 nr 43 poz. 296

2. Ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.