Przeprosiny w sprawie o dobra osobiste – treść, forma i publikacja

Jakie dobro osobiste może uzasadniać żądanie przeprosin?

Podstawę ochrony stanowią przede wszystkim art. 23 i 24 Kodeksu cywilnego. Do dóbr osobistych należą między innymi cześć, dobre imię, godność, prywatność, wizerunek i tajemnica korespondencji. Katalog ustawowy nie jest zamknięty. Żądanie przeprosin trzeba powiązać z konkretnym dobrem i konkretnym zachowaniem, a nie wyłącznie z poczuciem przykrości.

Przeprosiny mogą być uzasadnione np. po rozpowszechnieniu nieprawdziwego zarzutu nieuczciwości, poniżającej wypowiedzi, ujawnieniu informacji z życia prywatnego czy upublicznieniu nagrania w okolicznościach naruszających sferę osobistą. Ochrona może dotyczyć zarówno internetowego wpisu dostępnego dla tysięcy osób, jak i wypowiedzi skierowanej do ograniczonego grona. Znaczenie mają odbiorcy, treść i kontekst.

Konflikt może dotyczyć np. zarzutu zdrady (zob. zarzut romansu a dobra osobiste) albo ujawnienia cudzego numeru telefonu (zob. publikacja danych kontaktowych bez zgody). Nie każdy konflikt uzasadnia identyczne roszczenie.

Kiedy wypowiedź, publikacja albo nagranie jest bezprawne?

W postępowaniu o ochronę dóbr osobistych powód powinien wykazać, że określone działanie pozwanego zagrażało jego dobru osobistemu lub je naruszyło. Z art. 24 § 1 k.c. wynika domniemanie bezprawności naruszenia: to pozwany może wykazywać okoliczności wyłączające bezprawność, np. działanie w granicach prawa lub uzasadnionego interesu społecznego.

Sama nieprzyjemna ocena nie musi być bezprawna. Sąd bierze pod uwagę znaczenie użytych słów, podstawy faktyczne, cel i sposób wypowiedzi, jej zasięg oraz sytuację osób, których dotyczy. Zarzut popełnienia przestępstwa przedstawiony jako fakt ocenia się inaczej niż ostrą, ale rzeczową opinię o usłudze. Prawdziwość informacji może mieć zasadnicze znaczenie przy ocenie zarzutów, jednak nie daje nieograniczonego prawa do ujawniania cudzej prywatności.

Naruszenie może też nastąpić w prywatnej korespondencji, choć zakres potrzebnych przeprosin będzie zwykle inny niż po publicznym poście. Więcej o takiej sytuacji wyjaśnia materiał: odpowiedzialność za obraźliwą wiadomość.

Jak zabezpieczyć dowody naruszenia dóbr osobistych?

Przed wezwaniem do przeprosin należy utrwalić samą wypowiedź oraz kontekst, w jakim została przekazana. Przy materiałach internetowych wpis może zostać edytowany albo usunięty, dlatego szybkie zabezpieczenie dowodów często przesądza o możliwości odtworzenia zdarzenia.

• Zapisz całość publikacji: zrzuty ekranu z widoczną treścią, autorem, datą, nazwą grupy lub profilu i adresem URL, a w razie potrzeby także nagranie ekranu.
• Ustal zasięg: zachowaj informacje o publicznym charakterze wpisu, liczbie odbiorców, udostępnieniach i komentarzach, jeżeli są dostępne i istotne.
• Zachowaj oryginały: wiadomości e-mail z nagłówkami, korespondencję, pliki nagrań oraz wcześniejsze i późniejsze wersje publikacji.
• Wskaż świadków i skutki: zapisz, kto zetknął się z zarzutem, oraz gromadź korespondencję pokazującą, że jego następstwa utrzymują się.

Same zrzuty ekranu mogą zostać zakwestionowane, dlatego przy spornym autorstwie lub treści przydają się dodatkowe dowody, a w uzasadnionych przypadkach zabezpieczenie dowodu w przewidzianym prawem trybie. Jeżeli nie udało się ustalić autora wpisu, pomocny może być osobny poradnik: dobra osobiste naruszone anonimem. Nie należy zakładać, że nazwę pozwanego można zastąpić samym pseudonimem z internetu.

Żądanie przeprosin, usunięcia treści i zadośćuczynienia

Art. 24 k.c. przewiduje różne środki ochrony. Osoba zagrożona naruszeniem może żądać zaniechania bezprawnego działania, a po dokonanym naruszeniu – czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w tym przeprosin. Możliwe jest też odpowiednio uzasadnione żądanie usunięcia wpisu lub zaprzestania dalszego rozpowszechniania treści. Nie należy jednak traktować każdego z tych środków jako automatycznie należnego w każdej sprawie.

Usunięcie wpisu i przeprosiny pełnią inne funkcje. Skasowanie treści ogranicza jej dalszą dostępność, natomiast oświadczenie może sprostować fałszywy zarzut wobec osób, które już się z nim zapoznały. Niekiedy wystarczy jedna z tych czynności; w innych przypadkach uzasadnione jest ich połączenie.

Roszczenia pieniężne trzeba oceniać osobno. Na podstawie art. 24 § 1 w związku z art. 448 § 1 k.c. można dochodzić odpowiedniej sumy za doznaną krzywdę albo sumy na wskazany cel społeczny, lecz nie wynika ona automatycznie z samego faktu bezprawnego naruszenia. Znaczenie mają m.in. krzywda, charakter i skutki naruszenia oraz przesłanki odpowiedzialności. Jeśli powstała szkoda majątkowa, jej naprawienie podlega odrębnej ocenie na zasadach ogólnych (art. 24 § 2 k.c.).

Jak sformułować treść przeprosin, aby usuwały skutki naruszenia?

Oświadczenie powinno być jednoznaczne i możliwie krótkie. W żądaniu przeprosin warto określić: kto przeprasza, kogo przeprasza, za jakie konkretne zachowanie i jaki nieprawdziwy zarzut lub naruszenie zostaje wycofane. Gdy zarzut był nieprawdziwy, można żądać jego jasnego odwołania. Nie ma natomiast uniwersalnego obowiązku użycia jednej formuły słownej we wszystkich sprawach.

Zwroty w rodzaju „przepraszam, jeżeli ktoś poczuł się urażony” mogą być niewystarczające, bo nie identyfikują naruszenia ani nie prostują informacji. Z drugiej strony nie należy żądać od sprawcy przyznawania faktów, które nie zostały wykazane, ani rozbudowanych deklaracji mających go upokorzyć. Treść musi służyć naprawieniu skutków naruszenia, a nie karaniu pozwanego.

Sąd ocenia, czy sformułowanie ma odpowiednią treść i formę. Może je skorygować lub ograniczyć w granicach żądanej ochrony; nie oznacza to jednak, że powód może w pozwie pominąć proponowaną treść oświadczenia. Już w wezwaniu przedsądowym warto podać konkretny tekst, który druga strona mogłaby zaakceptować.

Forma i publikacja przeprosin: gdzie, jak długo i dla kogo?

Najważniejszym kryterium jest związek sposobu przeprosin ze sposobem naruszenia. Oświadczenie powinno w rozsądny sposób dotrzeć do osób, które poznały szkodliwą treść, bez tworzenia nieuzasadnionej, dodatkowej publiczności. Sąd rozważa także ciężar naruszenia, zasięg publikacji, czas jej dostępności i proporcjonalność kosztów.

• Wiadomość prywatna lub rozmowa w małej grupie: uzasadnione może być przeproszenie pokrzywdzonego listownie albo skierowanie oświadczenia do tych samych adresatów.
• Wpis na grupie internetowej: możliwe jest żądanie publikacji w tej grupie lub na profilu, na którym pojawił się zarzut, o ile pozwany ma realną możliwość wykonania obowiązku.
• Artykuł, portal lub materiał prasowy: w określonych sytuacjach właściwe mogą być przeprosiny w tym medium, lecz nie zawsze na stronie głównej i nie zawsze przez długi czas.

Przy publikacji internetowej warto wprost określić konto albo adres strony, miejsce wyświetlania, widoczność dla odbiorców, okres nieprzerwanej publikacji, czytelność tekstu oraz termin wykonania po uprawomocnieniu się wyroku. Nie istnieje ogólny przepis nakazujący przeprosiny przez siedem, trzydzieści czy dziewięćdziesiąt dni: właściwy okres wynika z okoliczności sprawy i oceny sądu.

Orzecznictwo dopuszcza dostosowanie liczby, miejsca i sposobu publikacji oświadczenia do konkretnego naruszenia. Nie ma zasady, że im droższe i bardziej widoczne przeprosiny, tym skuteczniejsza ochrona.

Pozew o ochronę dóbr osobistych krok po kroku

1. Przygotuj wezwanie przedsądowe. Opisz publikację i naruszone dobro, wskaż proponowany tekst przeprosin, sposób jego doręczenia lub publikacji, ewentualne żądanie usunięcia treści oraz rozsądny termin odpowiedzi. Zachowaj dowód doręczenia. Wezwanie nie jest co do zasady warunkiem wniesienia pozwu, ale ułatwia wykazanie próby rozwiązania sporu.
2. Wybierz właściwego pozwanego i sąd. Trzeba ustalić, kto odpowiada za dane zachowanie; nie zawsze jest to administrator portalu. Pozew o niemajątkową ochronę dóbr osobistych rozpoznaje co do zasady sąd okręgowy, również gdy razem z takim żądaniem dochodzona jest zapłata (art. 17 pkt 1 k.p.c.). Zasadniczo właściwy miejscowo jest sąd według miejsca zamieszkania lub siedziby pozwanego; przy roszczeniach z czynu niedozwolonego może mieć znaczenie także art. 35 k.p.c.
3. Sformułuj dokładne żądania. Wskaż dosłownie treść przeprosin, adresatów, kanał i miejsce publikacji, okres utrzymywania oświadczenia, termin wykonania oraz – osobno – inne roszczenia. Załącz uzasadnienie z opisem faktów i dowody. Pozew powinien również zawierać informację o podjętej próbie mediacji albo przyczynach jej niepodjęcia (art. 187 k.p.c.).
4. Uwzględnij opłaty i ryzyko kosztów. Opłata stała od pozwu dotyczącego niemajątkowej ochrony dóbr osobistych wynosi 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Przy dołączeniu roszczenia pieniężnego dochodzi opłata obliczana według jego wartości; znaczenie mają również ewentualne koszty zastępstwa procesowego.

Termin na żądanie przeprosin a termin na pieniądze to nie to samo. Roszczenie niemajątkowe o odpowiednie oświadczenie nie przedawnia się jak roszczenie pieniężne, lecz upływ czasu może wpłynąć na ocenę, czy żądana publikacja nadal jest potrzebna. Z kolei zadośćuczynienie związane z czynem niedozwolonym podlega zasadom przedawnienia z art. 442¹ k.c.; zasadniczy termin to trzy lata od uzyskania lub możności uzyskania przy zachowaniu należytej staranności wiedzy o szkodzie i osobie odpowiedzialnej, z ustawowymi wyjątkami i dalszymi ograniczeniami. Nie należy odkładać zabezpieczenia dowodów tylko dlatego, że żądanie przeprosin samo w sobie nie przedawnia się.

Jeżeli istnieje ryzyko dalszego rozpowszechniania naruszającej treści w czasie procesu, można rozważyć wniosek o zabezpieczenie roszczenia. Jego zasadność i dopuszczalny zakres zależą od okoliczności, a sąd nie ma obowiązku uwzględnić go automatycznie. Po prawomocnym rozstrzygnięciu niewykonanie obowiązku publikacji może wymagać uruchomienia właściwego trybu egzekucji obowiązku niepieniężnego.

Granice krytyki, opinii i interesu publicznego

Nie każda negatywna opinia albo ostra krytyka uzasadnia nakaz przeprosin. Wypowiedź zawierająca ocenę nie poddaje się prostemu testowi prawdy i fałszu w taki sam sposób jak twierdzenie o konkretnym zdarzeniu. Liczą się rzetelna podstawa faktyczna, kontekst i forma. Dopuszczalna krytyka może być dosadna, natomiast obelgi, pozbawione podstaw oskarżenia i niepotrzebne ujawnianie prywatnych szczegółów mogą przekroczyć jej granice.

Interes publiczny może uzasadniać informowanie o zachowaniach wpływających na bezpieczeństwo, uczciwość w życiu publicznym lub jakość usług. Nie jest jednak ogólną zgodą na rozpowszechnianie dowolnych zarzutów. Dobrze widać tę różnicę przy sporze opisanym jako negatywna opinia o hodowli: krytyka doświadczenia klienta wymaga innej oceny niż przypisanie właścicielowi nieudowodnionego przestępstwa.

Przed skierowaniem sprawy do sądu trzeba więc oddzielić fakty, opinie i ujawnione informacje prywatne. To rozróżnienie wpływa zarówno na szanse uzyskania przeprosin, jak i na właściwe brzmienie żądanego oświadczenia.

Najczęstsze pytania o przeprosiny za naruszenie dóbr osobistych

Czy po usunięciu wpisu nadal można żądać przeprosin?

Tak, jeżeli skutki wcześniejszej publikacji nadal istnieją i oświadczenie może je realnie ograniczyć. Sąd oceni jednak, czy proponowana forma i czas publikacji są nadal celowe, zwłaszcza gdy wpis był krótko dostępny i dotarł do niewielu osób.

Czy w przeprosinach musi paść słowo „przepraszam”?

Nie istnieje jeden ustawowy wzór oświadczenia. Jego treść musi skutecznie usuwać skutki ustalonego naruszenia. W konkretnej sprawie wyraźne przeprosiny i odwołanie zarzutu mogą być bardziej adekwatne niż ogólne wyrażenie ubolewania.

Czy pozwany może dopisać komentarz pod przeprosinami?

Dobrowolna ugoda może regulować sposób podania oświadczenia. Jeżeli natomiast obowiązek wynika z wyroku, powinien on być wykonany zgodnie z jego treścią. Komentarz podważający sens przeprosin lub zmniejszający ich widoczność może oznaczać nienależyte wykonanie nakazanego obowiązku.

Czy można uzyskać przeprosiny i pieniądze w jednym procesie?

Co do zasady tak, jeżeli spełnione są przesłanki obu roszczeń i zostały one poprawnie sformułowane. Żądanie oświadczenia ma charakter niemajątkowy, a żądanie zadośćuczynienia – majątkowy; każde wymaga odpowiedniego uzasadnienia i uwzględnienia opłat.

Źródła

• Kodeks cywilny, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 795 – art. 23, 24, 442¹ i 448.
• Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity: Dz.U. z 2026 r. poz. 468 – art. 17, 27, 35 i 187.
• Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, tekst jednolity: Dz.U. z 2025 r. poz. 1228 z późn. zm. – art. 13 i 26.
• Wyrok Sądu Najwyższego z 17 maja 2013 r., I CSK 540/12 – dobór treści, formy i miejsca publikacji przeprosin.