Groźby, zniewagi i nękanie w świetle prawa karnego i cywilnego

Zniewaga a odpowiedzialność karna

Zgodnie z art. 216 Kodeksu karnego:

„§ 1. Kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
§ 2. Kto znieważa inną osobę za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3. Jeżeli zniewagę wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej lub zniewagą wzajemną, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.
§ 4. W razie skazania za przestępstwo określone w § 2 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.
§ 5. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.”

W związku z tym obraźliwe wiadomości wysyłane SMS-ami mogą zostać zakwalifikowane jako zniewaga.

Pomówienie

Zgodnie z art. 212 Kodeksu karnego:

„§ 1. Kto pomawia inną osobę (…) o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej lub narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
§ 2. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3. W razie skazania (…) sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego (…)
§ 4. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego.”

Jeśli wypowiedzi żony znajomego mają charakter pomówień, również stanowią czyn zabroniony.

Groźby karalne

Art. 190 Kodeksu karnego przewiduje:

„§ 1. Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa (…) jeżeli groźba wzbudza w osobie, do której została skierowana, uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.”

Jeżeli otrzymywane wiadomości wzbudzają realną obawę o bezpieczeństwo, można zgłosić ten fakt na Policję.

Nękanie i stalking

Art. 190a Kodeksu karnego stanowi:

„§ 1. Kto przez uporczywe nękanie innej osoby (…) wzbudza u niej poczucie zagrożenia, poniżenia lub udręczenia, albo istotnie narusza jej prywatność, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.”

Ciągłe wysyłanie wiadomości z groźbami i obelgami spełnia znamiona nękania.

Szantaż

Zgodnie z art. 191 Kodeksu karnego:

„§ 1. Kto, stosując przemoc wobec osoby lub groźbę bezprawną, zmusza ją lub inną osobę do określonego działania, zaniechania lub znoszenia, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.”

Jeśli groźby mają na celu wymuszenie określonego zachowania, możemy mówić o szantażu.

Naruszenie dóbr osobistych

Zachowanie takie może również naruszać dobra osobiste chronione prawem cywilnym. Art. 23 Kodeksu cywilnego wymienia m.in. zdrowie, wolność, cześć, nazwisko czy wizerunek jako dobra chronione. W takim przypadku można rozważyć powództwo cywilne o ochronę dóbr osobistych, przeprosiny czy zadośćuczynienie.

Opłata sądowa wynosi co najmniej 600 zł, a dla skuteczności konieczne byłoby wykazanie doznanej krzywdy np. opinią psychiatry.