Ubliżanie w prywatnej wiadomości – co grozi?

Czy ubliżanie w prywatnej wiadomości może być znieważeniem?

Tak. Prywatny charakter wiadomości nie oznacza automatycznie, że sprawa jest prawnie obojętna. Jeżeli ktoś wysyła do innej osoby wiadomość zawierającą wyzwiska, słowa powszechnie uznawane za obelżywe albo sformułowania okazujące pogardę, może dojść do zniewagi w rozumieniu art. 216 Kodeksu karnego.

W przypadku wiadomości wysłanej bezpośrednio do pokrzywdzonego kluczowe jest to, że zniewaga miała do tej osoby dotrzeć. Nie trzeba więc, aby treść została opublikowana na forum, profilu społecznościowym czy w grupie. Publiczność zdarzenia może jednak zwiększać wagę sprawy i wpływać na kwalifikację prawną.

Aktualne brzmienie art. 216 Kodeksu karnego przewiduje:

„Art. 216. § 1. Kto znieważa inną osobę w jej obecności albo choćby pod jej nieobecność, lecz publicznie lub w zamiarze, aby zniewaga do osoby tej dotarła, podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
§ 2. Kto znieważa inną osobę za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
§ 3. Jeżeli zniewagę wywołało wyzywające zachowanie się pokrzywdzonego albo jeżeli pokrzywdzony odpowiedział naruszeniem nietykalności cielesnej lub zniewagą wzajemną, sąd może odstąpić od wymierzenia kary.
§ 4. W razie skazania za przestępstwo określone w § 2 sąd może orzec nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego, Polskiego Czerwonego Krzyża albo na inny cel społeczny wskazany przez pokrzywdzonego.
§ 5. Ściganie odbywa się z oskarżenia prywatnego”.

Prywatna wiadomość a publiczny wpis w internecie

W praktyce trzeba odróżnić prywatną wiadomość wysłaną jednej osobie od wypowiedzi udostępnionej szerszemu gronu odbiorców. Jednorazowa wiadomość prywatna najczęściej będzie oceniana przez pryzmat art. 216 § 1 Kodeksu karnego. Natomiast wpis na publicznym profilu, komentarz pod postem, publikacja w grupie lub wypowiedź w miejscu dostępnym dla wielu osób może zostać potraktowana jako znieważenie za pomocą środków masowego komunikowania, o którym mowa w art. 216 § 2 Kodeksu karnego.

Ma to znaczenie, bo przy § 2 ustawowe zagrożenie jest szersze i obejmuje nie tylko grzywnę oraz ograniczenie wolności, lecz także karę pozbawienia wolności do roku. Nie oznacza to jednak, że w każdej sprawie zapada kara izolacyjna. Sąd ocenia konkretne okoliczności: treść wypowiedzi, zasięg, liczbę odbiorców, wcześniejsze zachowanie stron, skutki dla pokrzywdzonego i postawę sprawcy po zdarzeniu.

Czy wcześniejsze ubliżanie przez drugą osobę ma znaczenie?

Tak, ale nie działa automatycznie jak usprawiedliwienie. Jeżeli zniewagę wywołało wyzywające zachowanie pokrzywdzonego albo pokrzywdzony odpowiedział zniewagą wzajemną, sąd może odstąpić od wymierzenia kary. To uprawnienie sądu, a nie obowiązek. Dlatego w razie sporu trzeba wykazać, co dokładnie poprzedzało wysłanie wiadomości: wcześniejsze wiadomości, nagrania, zrzuty ekranu, świadków albo inne dowody.

Jeżeli były partner wcześniej obrażał Pana dziewczynę, może to mieć znaczenie dla oceny tła konfliktu. Nie daje to jednak bezpiecznego prawa do odwetu słownego. Z punktu widzenia praktyki najrozsądniejsze jest przerwanie kontaktu, zabezpieczenie dowodów wcześniejszych zachowań i ewentualne wezwanie drugiej strony do zaprzestania naruszeń bez używania obraźliwych sformułowań.

Oskarżenie prywatne – jak może wyglądać sprawa karna?

Zniewaga z art. 216 Kodeksu karnego jest ścigana z oskarżenia prywatnego. W praktyce oznacza to, że pokrzywdzony co do zasady sam wnosi do sądu prywatny akt oskarżenia. Zgodnie z art. 487 Kodeksu postępowania karnego taki akt oskarżenia może ograniczyć się do oznaczenia osoby oskarżonego, zarzucanego czynu oraz wskazania dowodów.

Pokrzywdzony może też zgłosić się na Policję. Na podstawie art. 488 Kodeksu postępowania karnego Policja na żądanie pokrzywdzonego przyjmuje ustną lub pisemną skargę, w razie potrzeby zabezpiecza dowody i przesyła skargę do właściwego sądu. W sprawach prywatnoskargowych sąd zwykle dąży również do pojednania stron, dlatego przeprosiny, usunięcie skutków naruszenia albo ugoda mogą mieć praktyczne znaczenie.

Naruszenie dóbr osobistych po obraźliwej wiadomości

Niezależnie od ścieżki karnej pokrzywdzony może powołać się na ochronę dóbr osobistych. Dobra osobiste, w tym cześć, godność i dobre imię, są chronione przez Kodeks cywilny. Podstawowe znaczenie mają art. 23 i art. 24 Kodeksu cywilnego.

Art. 24 § 1 Kodeksu cywilnego stanowi:

„Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego albo zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny”.

W sprawie cywilnej pokrzywdzony może więc żądać m.in. przeprosin, usunięcia wpisu, zaprzestania dalszych naruszeń, zadośćuczynienia pieniężnego, zapłaty na cel społeczny, a jeżeli wykaże szkodę majątkową – także odszkodowania. Przy prywatnej wiadomości zakres roszczeń zwykle zależy od jej treści, skutków dla adresata i tego, czy wiadomość została dalej rozpowszechniona.

Zniewaga, pomówienie i fałszywe zarzuty – czym to się różni?

Zniewaga polega przede wszystkim na ubliżeniu drugiej osobie, okazaniu jej pogardy albo użyciu słów uwłaczających godności. Nie chodzi tu o prawdziwość zarzutu, lecz o obraźliwą formę wypowiedzi.

Pomówienie, uregulowane w art. 212 Kodeksu karnego, dotyczy przypisania komuś takiego postępowania lub właściwości, które mogą poniżyć tę osobę w opinii publicznej albo narazić ją na utratę zaufania potrzebnego dla danego stanowiska, zawodu lub rodzaju działalności. W jednej wypowiedzi mogą pojawić się elementy obu naruszeń, np. wyzwiska połączone z nieprawdziwym zarzutem kradzieży, zdrady, oszustwa albo przemocy.

Jeżeli ktoś wysłał do tej samej osoby kilkaset SMS-ów, odpowiedzialność za te wiadomości ponosi ich rzeczywisty nadawca. Sama podobna stylistyka nie przesądza, że autorem był Pan. Może jednak spowodować podejrzenia, dlatego warto zachować własną korespondencję, historię logowania, potwierdzenia używania numeru telefonu i wszystkie dane pozwalające odróżnić Pana wiadomość od działań innej osoby. Jeżeli wiadomości były uporczywe, zastraszające albo naruszały prywatność adresata, w grę mogą wchodzić także inne przepisy, w tym dotyczące gróźb lub nękania.

Dowody w sprawie o ubliżanie w wiadomościach

W sprawach dotyczących wiadomości elektronicznych dowody mają kluczowe znaczenie. Najczęściej będą to zrzuty ekranu, eksport rozmowy, metadane wiadomości, adres profilu, numer telefonu, potwierdzenie daty i godziny, zeznania świadków, a czasem także dane od operatora lub administratora serwisu.

Warto zabezpieczyć całą rozmowę, a nie tylko pojedynczy obraźliwy fragment. Kontekst może pokazać, czy była prowokacja, wzajemna wymiana obelg, groźby, przeprosiny albo próba zakończenia konfliktu. Nie należy przerabiać zrzutów ekranu ani usuwać niewygodnych fragmentów, bo może to osłabić wiarygodność dowodów.

Podobne znaczenie dowodowe mają screeny i archiwizacja treści przy sporach o wystawienie negatywnej opinii w internecie, zwłaszcza gdy druga strona grozi procesem albo twierdzi, że wypowiedź narusza jej dobre imię.

Co zrobić, gdy druga strona grozi sądem?

Przede wszystkim nie eskalować konfliktu. Kolejne obraźliwe wiadomości mogą pogorszyć sytuację i dostarczyć nowych dowodów przeciwko nadawcy. Jeżeli wiadomość rzeczywiście była wulgarna i niepotrzebnie obraźliwa, rozsądnym rozwiązaniem bywa krótkie, spokojne przeproszenie oraz deklaracja zakończenia kontaktu.

Nie zawsze trzeba przyznawać się do wszystkich zarzutów drugiej strony, zwłaszcza jeśli przypisuje ona również wiadomości wysłane przez kogoś innego. Można jasno wskazać, że odpowiada się wyłącznie za własną korespondencję, a nie za SMS-y osób trzecich. Gdy sprawa jest już na etapie wezwania, prywatnego aktu oskarżenia albo pozwu, warto przygotować odpowiedź opartą na faktach i dowodach, nie na emocjach.

FAQ

Podsumowanie

Ubliżanie w prywatnej wiadomości może mieć konsekwencje prawne, choć skala ryzyka zależy od treści wypowiedzi, kontekstu, dowodów i reakcji pokrzywdzonego. W opisanej sytuacji najbardziej prawdopodobna byłaby odpowiedzialność za własną obraźliwą wiadomość, a nie za SMS-y wysłane przez inną osobę, o ile rzeczywiście nie brał Pan udziału w ich wysyłaniu.

Najbezpieczniejsze działania to przerwanie konfliktu, zabezpieczenie pełnej korespondencji, unikanie kolejnych obraźliwych wypowiedzi i rozważenie spokojnych przeprosin. Jeżeli druga strona wnosi prywatny akt oskarżenia albo pozew cywilny, trzeba przygotować odpowiedź opartą na dowodach i oddzielić fakty od emocji.

Śródła:

1. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 383 – tekst aktu
2. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1071 – tekst aktu
3. Ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 490 – tekst aktu

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.