Wymiana towaru a prawo odstąpienia od umowy

Najpierw ustal, czy kupujący ma prawo odstąpienia

W opisanej sprawie kluczowe jest to, że klient kupował jako osoba prowadząca jednoosobową działalność gospodarczą. Taki kupujący nie zawsze jest traktowany jak zwykły przedsiębiorca B2B. Jeżeli zawarta umowa jest bezpośrednio związana z jego działalnością, ale z treści umowy wynika, że nie ma ona dla niego charakteru zawodowego, stosuje się do niego wybrane przepisy chroniące konsumentów, w tym przepisy o prawie odstąpienia od umowy zawartej na odległość.

W praktyce trzeba więc ocenić, czy zakup lampy był zawodowo związany z działalnością klienta. Inaczej wygląda sytuacja architekta wnętrz, sprzedawcy oświetlenia albo firmy zajmującej się wyposażaniem lokali, a inaczej przedsiębiorcy, który kupił lampę do biura, poczekalni albo gabinetu, mimo że jego działalność dotyczy zupełnie innej branży.

Jeżeli zakup miał dla klienta charakter zawodowy, ustawowe 14-dniowe prawo odstąpienia może mu nie przysługiwać, chyba że sprzedawca przyznał takie prawo w regulaminie, ofercie albo indywidualnej korespondencji. Jeżeli natomiast klient działa jako tak zwany przedsiębiorca na prawach konsumenta, należy stosować przepisy o odstąpieniu od umowy.

Czy wymiana towaru uruchamia nowy termin 14 dni?

Jeżeli kupującemu przysługuje ustawowe prawo odstąpienia, to przy sprzedaży internetowej termin 14 dni liczy się zasadniczo od dnia, w którym kupujący lub wskazana przez niego osoba weszła w posiadanie rzeczy. Sens tego rozwiązania jest prosty: kupujący ma mieć realną możliwość obejrzenia i sprawdzenia tego konkretnego towaru, który ostatecznie otrzymał.

W opisanym stanie faktycznym sprzedawca zgodził się na wymianę lampy na ten sam model, ale mniejszy. Wysłał nowy towar i wystawił fakturę korygującą. Taka sekwencja zdarzeń przemawia za tym, że strony zmieniły pierwotne ustalenia i ostatecznie przedmiotem sprzedaży stała się inna lampa niż ta dostarczona za pierwszym razem.

W takiej sytuacji, jeżeli klient korzysta z ochrony konsumenckiej, bezpieczniejsze i co do zasady prawidłowe jest liczenie terminu od doręczenia wymienionej lampy. Gdy klient otrzymał ją 4 listopada, a oświadczenie o odstąpieniu wysłał 12 listopada, mieścił się w terminie 14 dni.

Inaczej można oceniać przypadek, w którym sprzedawca jedynie usuwa wadę albo wymienia rzecz na identyczny egzemplarz w ramach reklamacji. Wtedy nie zawsze mamy do czynienia z nowym początkiem terminu na odstąpienie. Decydują konkretne ustalenia stron, treść korespondencji, dokumenty sprzedaży i charakter wymiany.

Znaczenie powodu podanego przez klienta

Klient napisał, że odstępuje od umowy, ponieważ towar jest słabej jakości. Przy klasycznym odstąpieniu od umowy zawartej na odległość nie musi podawać przyczyny. Jeżeli z wiadomości jednoznacznie wynika wola odstąpienia, samo wskazanie powodu nie odbiera skuteczności oświadczeniu.

Trzeba jednak odróżnić odstąpienie w terminie 14 dni od reklamacji z powodu wady albo braku zgodności towaru z umową. Reklamacja rządzi się innymi zasadami i może prowadzić na przykład do naprawy, wymiany, obniżenia ceny albo zwrotu pieniędzy, zależnie od stanu faktycznego. W opisanej sprawie najważniejsze jest jednak to, czy oświadczenie z 12 listopada było skutecznym odstąpieniem od umowy zawartej na odległość.

Obowiązki sprzedawcy po skutecznym odstąpieniu

Zgodnie z art. 32 ustawy o prawach konsumenta przedsiębiorca powinien niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania oświadczenia o odstąpieniu, zwrócić wszystkie dokonane płatności, w tym koszty dostarczenia rzeczy. Przy umowie sprzedaży sprzedawca może jednak wstrzymać się ze zwrotem płatności do chwili otrzymania rzeczy z powrotem albo dostarczenia przez kupującego dowodu jej odesłania, zależnie od tego, które zdarzenie nastąpi wcześniej.

Zwrot kosztów dostarczenia towaru nie zawsze oznacza zwrot każdej dopłaty do transportu. Jeżeli kupujący wybrał sposób dostawy inny niż najtańszy zwykły sposób dostarczenia oferowany przez sprzedawcę, sprzedawca nie musi zwracać dodatkowych kosztów droższej dostawy.

Z kolei art. 34 ustawy o prawach konsumenta przewiduje, że kupujący powinien odesłać rzecz niezwłocznie, nie później niż 14 dni od dnia odstąpienia od umowy. Bezpośrednie koszty zwrotu rzeczy ponosi kupujący, chyba że sprzedawca zgodził się je ponieść albo nie poinformował kupującego o obowiązku poniesienia tych kosztów.

Jeżeli więc klient sam odeśle lampę zwykłą przesyłką, sprzedawca co do zasady nie zwraca kosztu tej przesyłki zwrotnej. Musi natomiast zwrócić cenę towaru oraz należny koszt pierwotnej dostawy do klienta, z uwzględnieniem zasad dotyczących najtańszego oferowanego sposobu dostawy.

Czy odpowiadać klientowi, czy jego pełnomocnikowi?

Jeżeli pismo przyszło z kancelarii prawnej, nie należy go ignorować. Najrozsądniej odpowiedzieć pełnomocnikowi, a jeżeli do pisma nie dołączono pełnomocnictwa, można poprosić o jego wykazanie. Odpowiedź do samego klienta również nie jest zakazana, ale w sporze prowadzonym przez pełnomocnika lepiej zachować formalny porządek korespondencji.

W piśmie warto wskazać, czy sprzedawca uznaje odstąpienie, na jakiej podstawie, w jakim terminie oczekuje zwrotu towaru oraz kiedy dokona zwrotu płatności. Jeżeli sprzedawca kwestionuje uprawnienie klienta, powinien rzeczowo wyjaśnić, dlaczego uważa, że zakup miał charakter zawodowy albo że prawo odstąpienia nie zostało skutecznie zastrzeżone.

Jak powinien postąpić sprzedawca w opisanej sprawie?

Jeżeli po analizie okaże się, że klient jako przedsiębiorca na prawach konsumenta miał ustawowe prawo odstąpienia, sprzedawca powinien przyjąć zwrot. W opisanym układzie dat oświadczenie z 12 listopada, liczone od doręczenia wymienionej lampy 4 listopada, jest złożone w terminie.

Sprzedawca powinien następnie wezwać do odesłania lampy, wskazać adres zwrotu i poinformować, że zwrot pieniędzy nastąpi po otrzymaniu towaru albo dowodu jego nadania. Warto też wyraźnie napisać, które koszty zostaną zwrócone, a które obciążają kupującego.

Jeżeli natomiast sprzedawca ma mocne podstawy, by uznać zakup za zawodowy dla klienta, powinien przedstawić argumentację i powołać się na brak ustawowego prawa odstąpienia w relacji B2B. Trzeba jednak liczyć się z tym, że ciężar przekonującego wykazania takiego stanowiska w sporze praktycznie spoczywa na sprzedawcy.

Jak ograniczyć podobne spory w sklepie internetowym?

Najważniejszy jest precyzyjny regulamin i konsekwentna komunikacja. Sklep powinien rozróżniać konsumentów, przedsiębiorców na prawach konsumenta oraz przedsiębiorców zawodowych. Warto też opisać, czy sklep dopuszcza wymiany grzecznościowe, na jakich zasadach, czy taka wymiana wpływa na termin odstąpienia i jakie dokumenty są wtedy wystawiane.

Przy każdej niestandardowej wymianie dobrze jest potwierdzić e-mailowo, czy strony traktują ją jako zmianę pierwotnej umowy, nową sprzedaż, czy czynność reklamacyjną. Takie potwierdzenie może później przesądzić o tym, od kiedy liczy się termin i jakie obowiązki ma sprzedawca.

FAQ

Czy przedsiębiorca na JDG zawsze ma 14 dni na zwrot?

Nie. Prawo odstąpienia przysługuje mu wtedy, gdy umowa nie ma dla niego charakteru zawodowego, albo gdy sklep przyznał takie prawo umownie. Jeżeli zakup jest zawodowo związany z działalnością klienta, ustawowe prawo odstąpienia może nie działać.

Czy wymiana grzecznościowa zawsze rozpoczyna termin od nowa?

Nie zawsze. Jeżeli wymiana oznacza dostarczenie innego modelu, rozmiaru lub wariantu towaru, zwykle przemawia to za liczeniem terminu od otrzymania wymienionej rzeczy. Przy wymianie reklamacyjnej na identyczny egzemplarz ocena może być inna.

Czy klient musi uzasadnić odstąpienie od umowy?

Nie, przy odstąpieniu od umowy zawartej na odległość kupujący nie musi podawać powodu. Jeżeli jednak opisuje wadę lub słabą jakość, sprzedawca powinien ustalić, czy chodzi o odstąpienie w terminie 14 dni, czy o reklamację.

Czy sprzedawca musi oddać koszt przesyłki zwrotnej?

Zasadniczo nie. Bezpośredni koszt odesłania rzeczy ponosi kupujący, chyba że sprzedawca zgodził się go pokryć albo nie poinformował kupującego o takim obowiązku. Sprzedawca zwraca natomiast należny koszt pierwotnej dostawy do klienta.

Czy można wstrzymać zwrot pieniędzy do czasu otrzymania towaru?

Tak. Przy sprzedaży rzeczy sprzedawca może wstrzymać się ze zwrotem płatności do chwili otrzymania rzeczy z powrotem albo do chwili dostarczenia przez kupującego dowodu jej odesłania.

Podsumowanie

W opisanej sprawie nie wystarczy stwierdzić, że klient prowadzi działalność gospodarczą. Najpierw trzeba ocenić, czy zakup lampy miał dla niego charakter zawodowy. Jeżeli nie, klient może korzystać z prawa odstąpienia podobnie jak konsument.

Jeżeli sprzedawca dobrowolnie wymienił lampę na inny model lub rozmiar, a klient otrzymał nową rzecz 4 listopada, odstąpienie wysłane 12 listopada należy co do zasady uznać za terminowe. Sprzedawca powinien wtedy przyjąć zwrot, rozliczyć płatności zgodnie z ustawą i odpowiedzieć pełnomocnikowi w sposób formalny oraz rzeczowy.

Źródła:

1. Ustawa z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta - Dz.U. 2014 poz. 827

2. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/83/UE z dnia 25 października 2011 r. w sprawie praw konsumentów

3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny - Dz.U. 1964 nr 16 poz. 93

Nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania? Opisz nam swoją sprawę wypełniając formularz poniżej  ▼▼▼ Zadanie pytania do niczego nie zobowiązuje.